Кіріспе
Американдық бауырластық ұйым
"Қызыл ерлердің жақсартылған ордені" – 1834 жылы Солтүстік Америкада құрылған бауырластық ұйым. Олар өзінің "Еркіндік ұлдары" колониялық дәуірінің тікелей мұрагерлері екенін мәлімдейді. Олардың рәсімдері мен атрибутикасы сол дәуірдегі адамдардың американдықтар қолданған деп есептеген нәрселерге негізделген. Аты айтылғанмен, бұл ұйым тек ақ адамдар үшін және олармен құрылды. Ақтар ғана қабылданатын бұл ереже 1974 жылға дейін ұйымның жарғысында болды, содан кейін бұл шектеу алынып тасталды. Қазіргі таңда олар барлық этникалық топ өкілдеріне есіктерін ашқандарын мәлімдейді. 1935 жылы ұйымға жарты миллионға жуық мүше болған, бірақ қазір олардың саны 15 мыңнан аспайды.
Тарих
1773 жылдың 16 желтоқсанында Бостон қаласында Англияның шайға салған салығына наразылық білдіру үшін бір топ отаршылдар – барлығы ер адамдар және «Еркіндік ұлдары» мүшелері жиналды. Олардың наразылығы ескерілмеген соң, өздерін мохаук тайпасының адамдары ретінде көрсетіп, Бостон портына барып, 342 сандық ағылшын шайын теңізге тастады. («Бостон шай партиясы» дегенді қараңыз.) 18 ғасырдың соңында Таманендтің есімімен аталған Таммани қоғамдары құрылды. Олардың ең танымалдарының бірі – Нью-Йорк қаласының «Сент-Таммани қоғамы», ол «Таммани Холл» деп аталатын ірі саяси күшке айналды. Келесі 35 жыл бойы бастапқы «Еркіндік ұлдары» және «Сан-Тамина ұлдары» топтары түрлі атаулармен өздерінің жеке жолын ұстанды. 1813 жыл шамасында наразылық білдірген бір топ Филадельфиядағы тарихи Миффлин бекінісінде «Қызыл адамдар қоғамын» құрды. 1820 жылдары ұйым өсті. «Қызыл ерлер орденінде» қатарласа даму жолдары ұсынылды: әскери шендер тізбегі және «үндістер дәрежелері» жиынтығы. Жаңа иммигранттар әкелген сыныптық және этникалық айырмашылықтар, масондыққа қарсы қуғын-сүргін, шамадан тыс ішімдік ішуге байланысты бауырластық топтарға жасалған шабуылдар және, соңында, 1832 жылғы холера эпидемиясы ұйымның құлдырауына әкелді. 1834 жылы Балтиморда «Қызыл ерлердің жақсартылған ордені» (ҚЖЕО) қайта жаңғыру ретінде құрылды. Ол ұстамдылық, патриотизм және американ тарихына бағытталды. 1835 жылы, ҚЖЕО-да тек екі топ болған кезде («тайпалар» деп аталды), ірі ҚЖЕО ұйымдастырылды. Бастапқы орденнен айырмашылығы, ҚЖЕО тек кеңейтілген үнді атауларын қолданады. 1886 жылғы бір «тайпада» мүшелердің аптасына 12 центтен төлейтін жарналары мүгедектікке байланысты жәрдемақы төлеуге жұмсалды, ол мүшелерге шамамен «жеті күнге үш саңылау» (аптасына 3 доллар) мөлшерінде «алты айға» (6 ай) дейін, содан кейін аптасына екі доллар төленді. Кейбір медициналық көмек («тиісті медбике») және 100 долларлық жаназа жәрдемақысы қолжетімді болды. Қор облигацияларға, ипотекаларға және «Құрылыс қауымдастығы акцияларына» инвестицияланды. Кеңестер апта сайын, жұма күні кешке өткізілетін. Сонымен қатар, бір кезде «Тамань рыцарлары» деп аталған униформа киетін бөлім, сондай-ақ Басшылар лигасы болды, ол Бас дәрежесіне көтерілген және өздерінің «тайпаларында» жақсы тұрған мүшелерден тұрды (төменде қараңыз). 1952 жылы Орден 8 жастан асқан ер балалар үшін жастарға көмектесетін Хиавата дәрежесін құрды. Хиавата дәрежесінің көп бөлігі Жаңа Англияда шоғырланды. 1979 жылы шамамен 125 «Кеңесте» 5000-нан аз мүше болды. Орденнің әйелдерге арналған көмекші ұйымы – Покахонтас дәрежесі, ол 1880 жылдарға дейін жетеді, ал Покахонтас дәрежесінің кішігірім дәрежесі Анона дәрежесі 1952 жылы құрылды.
Class and ethnic differences introduced by new immigrants, anti Masonic persecutions, attacks on fraternal groups based on excessive drinking, and, ultimately, a wide spread cholera epidemic in 1832 led to the decline of the organization. In 1834, the Improved Order of Red Men (IORM) was started as a revival in Baltimore. It was focused on temperance, patriotism and American History. In 1835, with only two groups in place (called "tribes" by the IORM), a larger IORM was organized. Unlike the original Order, the IORM uses only expanded Native American titles. In one 1886 "tribe", a member's 12 cent a week dues went into a fund which was used to pay disability benefits to members at a rate of about "three fathoms per seven suns" ($3/week) for up to "six moons" (6 months) and then two dollars a week. Some medical care ("a suitable nurse") was available, and also a death benefit of one hundred dollars. The fund was invested in bonds, mortgages, and "Building Association Stock". Meetings were held weekly on Friday nights. There was also once a uniformed division called the Knights of Tammany, as well as a group called the Chieftains League, which consisted of members who had been exalted to the Chief Degree (see below) and were in good standing within their respective "tribes". In 1952, the Order created the Degree of Hiawatha, as a youth auxiliary for males 8 and up. Most of the members of the Degree of Hiawatha were concentrated in New England. In 1979 there were less than 5,000 members in approximately 125 "Councils". The Order female auxiliary is the Degree of Pocahontas and dates to the 1880s and the Degree of Anona, a junior order of the Degree of Pocahontas, was formed in 1952.
Мүшелік
Қызыл ерлердің жақсартылған ордені 19-ғасырдың соңында мүшелерінің саны артып, өсті. 1921 жылы қырық алты штатта 519 942 мүшеге жетті, бірақ 1978 жылы 32 штатта 31 789-ға дейін, ал 2011 жылы 15 251-ге дейін азайды. 1974 жылға дейін Орденге тек ақ тұлғалар ғана қабылданатын. Сол жылы АҚШ-тың 106-шы Ұлы Кеңесі "орден үшін бұрылыс нүктесі" деп аталған "тек ақтар ғана" деген шартты жойды. Қазіргі таңда Қызыл ерлердің жақсартылған ордені барлық этникалық топқа жататын адамдарға ашық.
Әдет-ғұрыптар
Орден өзінің Бостандық Ұлдарының тікелей ұрпағы екенін мәлімдейді, олар Бостон шай ішу оқиғасына өздерінің түсінген "үндістері" кейіпінде қатысқан. Сондықтан олар әлі де "үндістер" кейіпінде киінеді және өздері жергілікті халық емес болса да, жергілікті американдық терминологияны қолданады. Топтың рәсімдік терминологиясы жергілікті американдықтар қолданады деп санайтын тілден алынған, бірақ ол сонымен қатар масондық әсерін де көрсетеді. Сырттан келгендер "Ақ жүзділер" деп аталады, жиналысты ашу "от тұтандыру" деп аталады, лауазымдарға тағайындау "Басшыларды көтеру" деп аталады, ал дауыс беру "бұтақ салу" деп аталады. Масондық ықпалы үш негізгі дәрежеде көрінеді: Қабылдау, Сайысшы және Басшы. Сонымен қатар, сақтандыру мақсатында төртінші, Игіленуші дәрежесі де бар.
Күнтізбе жүйесі
Бастапқыда қоғам өз құжаттарын мерзімдеу үшін еврейлік Anno Mundi жүйесін пайдаланды, б.з. емес (ескерту: Қызылтерілер Common Era анықтамасын қолданбады); алайда, 1865 жылдың өзінде жаңа жүйе ойлап табылып, қабылданды, ол "Ашылудың Ұлы Күні" (GSD) деп аталды. Жүйенің бірінші жылы, GSD 1 деп белгіленген, Христофор Колумбтың Америкаға келген жылы болды, яғни 1492 жыл. Бұл жүйеде жылдар "үлкен күндер", ал айлар "айлар" деп аталды, олардың әрқайсысының жекелеген атауы болды, мысалы, қаңтар айы "Салқын ай" деп аталатын, бірақ осы жылдар мен айлардың ұзақтығы дәстүрлі Григориан күнтізбесімен сәйкес келді.
Адамгершілік және лауазымдар
Бұйрық тарихи түрде федералды әлеуметтік бағдарламаларға, үкіметтік ысырапшылдыққа және коммунизмге қарсы тұрды. Дегенмен, АҚШ-тың кейбір аймақтарында ұйымға социалистердің белсенді қатысуының мысалдары бар; мысалы, Батыс Вирджиния штатының оңтүстігінде, Батыс Вирджиния кеншілер соғысына дейін «Жақсартылған Қызыл ерлер ордені [болды] социалистік кеншілер мен басқа да радикалды жұмысшылар үшін ең қолайлы орын». Батыс Вирджиниядағы Азамат соғысынан кейін Жақсартылған Қызыл ерлер ордені өздігінен әрекет ететін, белгілі бір жағдайда қарақшылықпен айналысатын бауырластық ұйымға айналды. Батыс Вирджиния штатының заговорларға қарсы заңы, «Қызыл ерлер туралы заң», осындай зорлық-зомбылықтың күшеюіне жауап ретінде қабылданды. Кейде осы өздігінен әрекет ететін топтар беттеріне қызыл маска киіп жүрді. IORM 1911 жылы Америка үндістері қоғамын құруға қолдау көрсетті және SAI-ның алғашқы екі конференциясын ұйымдастыруға көмектесті.
Қызыл ерлердің тәуелсіз ордені
1850 жылы неміс тіліндегі "Балтимордың Метамора тайпасы" Мэриленд және АҚШ-тың Ұлы кеңестері олардың мұны жасауы заңды және дұрыс деп шешкеніне қарамастан, жәрдемақы төлеуден бас тартты. Содан кейін бұл топ өз жарғысынан бас тартып, жаңа, неміс тілінде сөйлейтін Тәуелсіз Қызыл Адамдар Орденін құрды. Ол басқа неміс тіліндегі топтарды (немесе Штаммдарды) жаңа топқа қосылуға шақырды, бірақ көбісі қосылған жоқ. Тәуелсіз Орденнің 12 000 мүшесі болды, бірақ 1880 жылдары көптеген Штаммдар жақсартылған Орденге қайта оралды. 1896 жылы да ол әлі бар болды, бірақ Альберт Стивенс оның "күшті өсуді көрсетпегенін" айтты. 1920 жылдардың басында Артур Прюсс олармен байланысқа түсе алмады, бірақ олардың әлі де бар екенін сезді.
Қызыл ерлер афроамерикалық ордені
1904 жылы Вирджинияда тағы бір топ пайда болды, "Қызыл ерлердің тәуелсіз ордені" деп аталды, бұл жолы ол толығымен афроамерикандықтардан тұрды. Орденді жақсартушылар осы атауды пайдалануға қарсылық білдіргенде, топтың жетекшісі Р. М. Спирс жарғыны кері алып, топты "Афроамерикандық қызыл ерлер және Покахонтас қыздары" деп атады. Вирджиния IORM жаңа топқа қарсы сот шешімі шығаруды қарастырған көрінеді, бірақ оқиғаның қалай аяқталғаны белгісіз. Теда Скокполдың коллекциясындағы лента белгісі Вирджиния штатының Метомпкин қаласындағы №23 тайпасының бар екенін көрсетеді, бұл топтың штат ішінде кем дегенде 23 жергілікті "тайпасы" болғанын көрсетеді. Белгі IORM-нің белгілерімен бірдей, тек AAORM әріптерімен ерекшеленеді.