Кіріспе
Хомо сапиенс-та ақуызды кодтайтын ген, N-этилмалеимидке сезімтал фактор, сондай-ақ NSF немесе N-этилмалеимидке сезімтал қосылу ақуыздары деп белгілі, және адамдарда NSF генімен кодталған фермент болып табылады.
N ethylmaleimide sensitive factor, also known as NSF or N ethylmaleimide sensitive fusion proteins, is an enzyme which in humans is encoded by the NSF gene.
Функция
NSF – мембраналық бірігуге қатысатын гомогексамерикалық ААА АТФаза. NSF эукариоттық жасушалардың мембранасында кеңінен таралған. Ол мембраналық көпіршіктердің бір мембраналық бөлімнен екіншісіне ауысуындағы жасушалық механизмнің маңызды құралы болып табылады. Бұл процесте екі бірілетін мембранадағы (әдетте көпіршік пен плазмалық мембрана сияқты нысаналық мембрана) SNARE ақуыздары кешен құрайды, SNARE-дың α спиральді домендері бірін-біріне оралып, өте тұрақты төрт спиральді жиынтықты құрайды. SNARE-лер өзара торысқанда, олар көпіршікті нысаналық мембранаға қарай тартады, суды ығыстырып, көпіршіктің нысаналық мембранамен бірігуіне көмектеседі. NSF мембраналық бірігу орын алғаннан кейін SNARE кешендерін ATP гидролизінен энергия алып, жіктеуге көмектеседі, бұл диссоциацияланған SNARE-лерді мембраналық бірігудің келесі айналымдарында қайта пайдалануға мүмкіндік береді. Дегенмен, бұл гипотеза әлі де даулы. Жақындағы зерттеулер NSF-тің АТФаза функциясы көпіршіктерді қайта өңдеуде емес, керісінше көпіршіктерді плазмалық мембранамен біріктіру процесінде жұмыс істейтінін көрсетіп отыр.
SNARE гипотезасы
Нейрондық функция синапста нейротрансмиттерлердің босатылуына байланысты, яғни синаптық везикулалардың пресинаптық мембранамен қосылу процесіне. Сондықтан, NSF – маңызды синаптық компонент. Осылайша, Drosophila melanogaster-дың NSF геніндегі шартты температураға сезімтал мутациялар шектеулі температурада комалық мінез-құлыққа алып келеді (сондықтан ген комалық деп аталады), бұл нейрондық функциялардың тоқтауынан туындаған болуы мүмкін. Dictyostelium discoideum амебаларында ұқсас мутациялар шектеулі температурада жасушалардың қозғалысын тоқтатуға әкеледі, бұл миграция кезінде жасушаішілік мембраналық тасымалдаудың маңызды екенін көрсетеді. NSF-тің тағы бір нейрондық рөлі – оның AMPA типті глютамат рецепторларының GluR2 суббірлігімен (глютамат нейротрансмиттерін анықтайтын) тікелей байланысуымен анықталады. Бұл NSF-ке AMPA рецепторларын синапқа жеткізу және олардың экспрессиясындағы ықтимал рөлді көрсетеді. NSF Джеймс Ротман және оның әріптестері 1987 жылы Стэнфорд университетінде ашты; олар мембраналық қосылулар үшін қажетті цитоплазмалық фактор N-этилмалеимидпен өңделгенде белсенділігін жойғанын байқағаннан кейін NSF-ті анықтады. Бұл әдіс оларға NSF-ті тазартуға мүмкіндік берді.
Өзара әрекеттесулер
N этилмалеимидке сезімтал қосылу ақуызы NAPA-мен өзара әрекеттеседі.