Кіріспе

DOS және Microsoft Windows операциялық жүйелерінің командалық қабықшасы

fdisk – дискіні бөлуге арналған командалық қабықша бағдарламасы. Ол DOS, DR FlexOS, IBM OS/2 және Microsoft Windows-тың бастапқы нұсқаларының құрамына кірген, сондай-ақ FreeBSD, NetBSD, OpenBSD, DragonFly BSD және macOS-тың үйлесімділік үшін жасалған кейбір порттарында қолданылды. Windows 2000 және одан кейінгі нұсқалары fdisk-ты diskpart деп аталатын, көбірек мүмкіндіктерге ие құралмен алмастырды.

DOS

IBM 1983 жылы наурыз айында IBM PC/XT компьютерін (деректерді қатты дискіде сақтайтын алғашқы компьютер) және IBM PC DOS 2.0 операциялық жүйесін шығарғанда, алғашқы нұсқасын (ресми түрде "Fixed Disk Setup Program" деп аталды) ұсынды. fdisk 1.0 нұсқасы бір FAT12 бөлімін құруға, оны жоюға, белсенді бөлімді өзгертуге немесе бөлім туралы деректерді көрсетуге мүмкіндік береді. Ол төрт бөлімге дейін қолдайтын негізгі жүктөө жазбасын жазады. Қалған үш бөлім CP/M 86 және Xenix сияқты басқа операциялық жүйелерге арналған, олардың өздерінің бөлімдеу құралдары болатыны күтілді. Microsoft алғаш рет fdisk-ті MS DOS 3.2 нұсқасына қосты. MS DOS 2.0-ден 3.10-ға дейінгі нұсқаларында OEM-ге арналған бөлімдеу құралдары болды, ал 1984 жылдың тамызында шыққан PC DOS 3.0 үлкен қатты дискілерді тиімдірек басқару үшін FAT16 бөлімдерін қолдады. 1987 жылдың сәуірінде шыққан PC DOS 3.30 кеңейтілген бөлімдерді қолдады (Бұл бөлімдер деректерді тікелей сақтамайды, бірақ 23 логикалық дискіні қамтуы мүмкін). Екі жағдайда да fdisk FAT16 және кеңейтілген бөлімдермен жұмыс істеу үшін өзгертілді. FAT16B-ге қолдау алғаш рет Compaq-тың fdisk-ке MS DOS 3.31 нұсқасында қосылды. Кейіннен FAT16B MS DOS және PC DOS 4.0 нұсқаларында қолжетімді болды. Fdisk-тегі /mbr параметрі, негізгі жүктөө жазбасын қалпына келтіре алатын, көп ұзамай танымал болды. IBM PC DOS 7.10 жаңа құралмен бірге жеткізілді. ROM DOS, DR DOS 6.0 FlexOS, PTS DOS 2000 Pro және FreeDOS команданы іске асыруды қамтиды.

Терезелер

Windows 95, Windows 98 және Windows ME MS DOS-тың туындысымен бірге шығарылды, бірақ Windows 2000 және одан кейінгі нұсқалары одан әрі жетілдірілген diskpart және графикалық Дисктерді басқару құралдарымен келді. Windows 95 OSR2 нұсқасынан бастап fdisk FAT32 файлдық жүйені қолдайды. Windows 95-ке бірге келген fdisk нұсқасы 64 ГБ-тан асатын қатты дискінің нақты көлемін көрсетпейді. Бұл мәселені жою үшін Microsoft-тан жаңарту бар. Сонымен қатар, FAT32 2 ТБ дейінгі бөлімдерді қолдайтын болса да, 512 ГБ-тан үлкен бөлімдерді жасау мүмкін емес. Бұл шектеу Windows 95 OSR 2.1, Windows 98 және Windows ME нұсқаларымен бірге келген fdisk-тің барлық нұсқаларына қатысты.

IBM OS/2 жүйесі

4.0 нұсқасына дейін OS/2 екі дискілік бөлімдеу құралымен бірге келді. Олар – мәтіндік режимдегі fdisk және графикалық fdiskpm. Екеуінің де мүмкіндіктері бірдей, және FAT және HPFS дискілік бөлімдерін басқара алады. OS/2 4.5 және одан жоғары нұсқалары (eComStation және ArcaOS қоса) JFS файлдық жүйесін, сондай-ақ FAT және HPFS-ті қолдана алады. Бұлар Логикалық томдық басқарушымен (LVM) ауыстырылды.

Мах және 386BSD

"Mach Operating System" операциялық жүйесі Роберт Баронмен жазылған. Ол Джулиан Элишермен 386BSD-ге көшірілді, ал оны FreeBSD, NetBSD және DragonFly BSD жүйелері 2019 жылдан бастап пайдаланады, сондай-ақ 1995 және 1997 жылдар аралығында OpenBSD 2.2 нұсқасына дейінгі OpenBSD-нің алғашқы нұсқаларында қолданылды. Тобиас Вайнгартнер оны 1997 жылы OpenBSD 2.2 нұсқасына дейін қайта жазды, кейіннен 2002 жылы Apple Computer, Inc. компаниясы одан бөлінді және 2019 жылға дейін macOS жүйесінде негіз ретінде қолданылып келеді. Туылған бөлімдер үшін BSD жүйелері дәстүрлі түрде BSD disklabel-ді пайдаланады, ал бөлімдеу тек белгілі бір архитектураларда (үйлесімділік үшін) және BSD disklabel-ге қосымша ғана қолдау көрсетіледі (ол міндетті).

Linux жүйесі

Linux-та fdisk – Linux Kernel ұйымы таратқан стандартты пакеттің бір бөлігі, util linux. Бастапқы бағдарлама Андриес Е. Браувер және А. В. Ле Бланк есімді авторлармен жазылған, ал кейіннен Карел Зак пен Дэвидлор Буэсо 2006 жылы util linux пакетін бөліп шығарғанда оны қайта жазды. ncurses негізіндегі cfdisk деген балама бағдарлама пайдаланушыларға мәтіндік интерфейс (TUI) арқылы дискіні бөлу жоспарын жасауға мүмкіндік береді.