Кіріспе

Әскери жағдайда салынған нығайту жұмысының түрі.

Қорғаныс жауынгерлік позициясы (ҚЖП) – әскери жағдайда салынған нығайту жұмысының түрі, көбінесе бір сарбаздан бастап, өрттік топқа (немесе осыған ұқсас құрамға) дейін жайғастыруға жеткілікті.

Терминология

Тобрук типті позициялар Ливияның Тобрук қаласында итальян армиясы бастапқыда салған қорғаныс позициялары жүйесімен аталған. 1941 жылдың қаңтар айында Тобрук одақтастардың бақылауына өткеннен кейін, Австралия армиясы қолданыстағы позицияларды өзгертіп, едәуір кеңейтті, және оларды Тобрук қамалдарында басқа одақтас күштерімен бірге пайдаланды. Қасқыр ойығы – қорғаныс стратегиялық позицияның бір түрі. Бұл "әдетте бір немесе екі адамға арналған, жасырыну үшін жасалған шағын шұңқыр, ондағы адамдар тиімді атыс жүргізе алатындай етіп салынған". АҚШ армиясының жаргонында бұл көбінесе "жауынгерлік позиция" немесе "рейнджер қабірі" деп аталады. АҚШ Теңіз жаяу әскерлері үшін бұл "жауынгерлік шұңқыр", Австралия армиясы үшін "оқ ату орны", ал Жаңа Зеландия армиясы үшін "жауынгерлік шұңқыр" деп белгіленеді. Британдық және канадалық әскери жаргонда бұл ойыс траншея, немесе атыс траншеясы (әскер тұра алатындай тереңдіктегі траншея), сангар (жер үстіндегі құммен нығайтылған атыс позициясы), снарядтан қорғайтын ойыс (жатып қорғануға мүмкіндік беретін шағын тереңдік) немесе жай ғана – бірақ дәл емес – "траншея" деп аталады. Америка Азаматтық соғысы кезінде "оқ ату орны" термині АҚШ және Конфедерация армияларының күштерінде қолданылды. Бір немесе бірнеше пулемет орнатылған қорғалған немесе жасырын пост америкалық ағылшын тілінде пулемет ұясы деп аталады.

Тарих

Солтүстік Африкадағы шайқастар кезінде (1942–1943 жж.), АҚШ әскерлері "снарядтан қорғаныш орны" (shell scrape) қолданды. Бұл – бір сарбаздың көлденең жатуына және денесін жақын жерде жарылған снарядтар мен ұсақ қарудан қорғауына мүмкіндік беретін өте шалқақ қазба болатын. Бірақ бұл қорғаныш орны тез арада жеткіліксіз екенін көрсетті, себебі сарбаздың үстіндегі шамалы ғана топырақтан оқтар мен снаряд сынықтары жиі өтіп кететін. Сонымен қатар, ол сарбазды жау танктерінің шабуылына ұшыратуы мүмкін еді, танк осы шалқақ орнына кіріп, жартылай айналып, сарбазды қалыптастыруға болатын. Кассерин өтегіндегі шайқастан кейін (1943 жылдың басында) АҚШ әскерлері заманауи "түлкі орнына" (foxhole) көбірек көшті – тік, бөтелке пішіндес шұңқыр, ол сарбазға басын және иығын ашық ұстап тұрып, шайқасуға мүмкіндік берді. Түлкі орнының төменгі жағы кеңейтіліп, сарбазға қарқынды артиллериялық оқ жауғанда немесе танк шабуылдағанда тығырылуға мүмкіндік берді. Неміс әскерлері жиі ескі француз немесе неміс танктерінен алынған мұнараны түлкі орнына орнататын. Бұл "Тобрукты" күшейтілген өрттік қуатпен қамтамасыз етті және пулеметшіні снаряд сынықтарынан және ұсақ қарудан қорғады.

Қазіргі заманғы үлгілер

Қазіргі заманғы әскерилер DFP-ні кезең-кезеңмен дұрыс салу үшін егжей-тегжейлі далалық нұсқаулықтарды жариялайды және таратады. Алдымен, өте шектеулі қорғаныш беретін, көбінесе "рейнджер қабірі" деп аталатын, беткі "қабық қазу" жасалады. Әр кезеңде ұрыс позициясы дамытылады, оның тиімділігі біртіндеп артады, бірақ функционалдылығы сақталады. Осылайша, әскер позицияны уақыт өте келе жақсарта алады, сонымен бірге кез келген сәтте тоқтап, оны тікелей шайқаста пайдалана алады. Әдетте, DFP – бұл тек басы ғана көрінетін, ал түбінде "от баспалдағы" деп аталатын кішкентай саты бар шұңқыр немесе ор. Бұл саты әскерге оттан және танк гусеницаларынан сақтану үшін иіліп тұруға мүмкіндік береді. "От баспалдағы" әдетте төмен қарай, граната сынықтарынан зақымды азайту үшін тірі гранаталарды лақтыруға болатын, "граната жинағышы" деп аталатын тар, терең ойысқа жалғасады. Мүмкіндігі болса, DFP-лер толтырылған темірмен, тік қадалармен және сыммен немесе жергілікті материалдармен нығайтылады. Ең жақсысы, нығайтуды жер бетінен төмен қазып жасау керек, осылайша оттан және танк гусеницаларынан зақымды азайтуға болады. Нығайту DFP-ні артиллериядан, минометтерден және танк гусеницаларынан келген жарылыстардан құлаудан қорғайды. Уақыт болса, DFP-ні машиналық құрал экипажы мен оқ-дәрілерді қорғау үшін кеңейтуге болады, сондай-ақ ағаш конструкциялармен қосымша жабын жасауға болады. Оқу кезінде DFP-лер әдетте қолмен қазылады, кейде механикалық траншея қазу машиналарын қолданады. Шайқас кезінде, жарылғыш заттар, әсіресе пішінді зарядтар ("арыулар ұясы") даму жылдамдығын арттыру үшін қолданылуы мүмкін. DFP-ні дамыту және күтіп ұстау – жауынгерлік аймаққа орналастырылған әскерлер үшін үнемі жалғасатын міндет. Сондықтан кейбір армияларда жаяу әскерлерді "қиыршық тас шеберлері" деп атайды, өйткені олар көп уақытын қазуға жұмсайды. DFP-ні салуға жұмсалатын күш пен материалдардың көптігіне байланысты, DFP-нің дұрыс орналасуын қамтамасыз ету маңызды. DFP орнын анықтау үшін, жауапты офицер ("OIC") жерді болашақ қолданушының қаруын бағыттау деңгейінен қарауы керек. Әдетте, OIC қажетті көру бұрышын алу үшін ішінде жатуы керек. Бұл позицияның қажетті секторды қамтитынына кепілдік береді.