Кіріспе
Star Trek кейіпкері Сурак – Star Trek телесериалдары мен франшизаларының тарихындағы ойдан шығарылған кейіпкер. Ол Вулкан планетасы тарихындағы ең маңызды философ ретінде бейнеленеді. Жердегідей "заманауи дәуірде", вулкандықтар технологиялық жағынан дамыған, бірақ эмоционалды және зорлыққа құмар болған кезде, Сурак вулкандықтардың ойлау және өмір салтын реформалайтын қозғалысты құрады, нәтижесінде телесериалдан таныс логикалық ойлау және эмоцияларды басу қағидаларына негізделген әлем пайда болды. Бұл кезең Вулкан тарихында "Оянған заман" деп аталады. "Оянған заман" Вулкан тарихында бұрын-соңды болмаған зорлық-зомбылықпен бірге жүреді, бұл туралы "Жұлдызды жол: Энтерпрайз" эпизодының "Оянған" бөлімінде айтылады (онда Сурактың санасы өлімінен кейін 1800 жыл өткен соң қайта тірілтіліп, қазіргі вулкандықтарға оның бастапқы философиясының бұзылмаған нұсқасын қайтаруға көмектеседі). "Оянған заман" кезінде "жабайылыққа қайта оралуды көздегендер" және "қыран қанатының астында шайқасқандар" (кейіннен Ромул халқының символы) Сурак пен оның ағартушылық қоғамына қатаң ядролық шабуыл жасады. Сурактың өлімінен кейін көп ұзамай, бұл вулкандықтар Ромул және Ремус планеталарын жайлау үшін өздерінің туған жерлерін тастап, кейін Ромул Жұлдыздық Империясы деп аталатын мемлекет құрды. Сурактың бейбітшілік пен логика философиясы келесі 2000 жыл бойы эмоционалды, соғысқұмар Ромул қоғамындағы құпия қозғалыс ретінде ғана сақталды (содан кейін, "Жаңа буын" эпизодындағы "Біріктіру" бөлімінде, қарт елші Спок Сурактың кейінгі мұрагері рөлінде осы философияны жаңғыртуға көмектеседі), бірақ Вулканда одан әрі дамып, басты философияға айналды. Сурак атап көрсеткен "Оянған заман" және оның "ирониялық зорлық-зомбылығы", ядролық апатқа апарып соққан, бірақ философиялық жаңаруға мүмкіндік берген оқиға, Star Trek жаратушыларымен қазіргі адамзат қоғамымен – әсіресе мәдени ағартушылыққа, ақылға және төзімділікке қарай жасаған тарихи прогресімен, сондай-ақ мәдени регрессияның, иррационализмнің және фанатикалық зорлық-зомбылықтың кездейсоқ шабуылдарымен байланысты етіп жасалды.
Surak is a fictional character in the backstory of the Star Trek television series and franchises. He is portrayed as the most important philosopher in the history of the planet Vulcan. During an Earth like "modern age", when the Vulcans are technological but emotionally driven and violent, Surak founds a movement which reforms the Vulcan way of thinking and lifestyle and leads to the world of logically reasoning and emotion suppressing Vulcans known from the TV series. This period in Vulcan history is referred to as the "Time of Awakening". The "Time of Awakening" is accompanied by violence unmatched in Vulcan history, according to the Star Trek: Enterprise episode "Awakening" (wherein Surak's mind is resurrected 1,800 years after his death to restore to modern Vulcans an uncorrupted version of his original philosophy). During the "Time of Awakening" a Vulcan schism of those who "sought a return to savage ways" and "marched beneath the raptor's wings" (later the symbol of the Romulan people) perpetrate a cataclysmic nuclear attack upon Surak and his enlightened society. Soon after Surak's death, these Vulcan recidivists abandon their homeworld to colonize the planets Romulus and Remus, forming what later comes to be known as the Romulan Star Empire. While Surak's philosophy of peace and logic survives for the next 2,000 years only as an underground movement within the emotional, warlike Romulan society (until further shepherded, in the Next Generation episode "Unification", by the elderly Ambassador Spock in the role of a latter day successor to Surak), it continues to flourish on Vulcan to become its predominant philosophy. The "Time of Awakening" and its "ironic violence" noted by Surak, which ends in nuclear holocaust but philosophical maturity, was written by Star Trek creators with intentional parallels to modern human society—particularly its historical progression toward cultural enlightenment, reason and tolerance interrupted by extreme bouts of cultural regression, irrationalism and fanatical violence.
Сурет
"Жұлдыздар жолы" телесериалындағы Сурак кейіпкері, вулкандықтардың зорлыққа толы тайпалық қарым-қатынасын ақыл мен логикаға берілген ортақ міндеттілік философиясымен тоқтатқаннан кейін, Жер күнтізбесі бойынша 4-ші ғасырда (шамамен "Жұлдыздар жолы: Энтерпрайз" эпизодының "Ояну" оқиғаларынан 1800 жыл бұрын) қайтыс болады. Оның өлімі вулкандықтар мен олардың жаулары арасындағы соңғы шайқастан аз уақыт бұрын болған. Оның рухы, немесе катрасы, кристалл құмыраға көшіріліп, екі мың жылдан кейін Сиран атты вулкандықпен 22-ші ғасырда табылғанға дейін жерленген күйде сақталады. Сиран Сурактың катрасын өзінің санасына орналастырады, бұл оны Сурактың нағыз ілімдеріне қайта оралуға арналған Сырраниттер тобын құруға итермелейді. Он жыл өткен соң, 2154 жылы, вулкандық азаматтық соғыс басталуға азық болған кезде, Сиран капитан Джонатан Арчер мен Т'Пол кейіпкерлерін Вулкандық Қорына, өз тобының штаб-пәтеріне апарып бара жатқанда қаза табады. Жарақаттан көз жұмар алдында Сиран Сурактың катрасын Арчердің санасына салады. Аллюзияны (немесе көріністі) бастан өткізіп, Арчер өзін Суракпен өз санасында сөйлесіп жатқанын сезеді. Бірге олар 1800 жыл бұрын Вулканда болған ядролық жарылыстың куәсі болады, бұл Сурактың радиациялық уланудан көз жұмуына себеп болды. Ядролық шабуылды жасағандар – Сурактың философиясын қабылдамаған, Ромулан империясын құрған вулкандықтардың бір тобы болып шығады. Сурактың катрасын Сиранның оң қолға қарамағы Т'Пауға көшіруге жасалған келесі әрекет сәтсіз аяқталады, себебі Сурак Арчермен бірігіп қалуды таңдайды. Арчердің санасында тағы да сөйлесіп, радиациядан күйгендей көрінетін Сурак, оған Кир'Шара деп аталатын артефактты табуға бұйырады, ол Сурактың айтуынша, кейінгі замандағы Вулканның соғысып жатқан топтарын біріктіре алады. Бұл артефактты Сурактың өзі жасаған ма, әлде оның катрасын алып жүрген басқа вулкандықтар жасаған ма, белгісіз. Кир'Шара – философтың ұзақ уақыттан бері жоғалған өсиетінің голографиялық проекторы, ол Вулкан қоғамын зорлық-зомбылықсыздық пен логиканың "нағыз жолына" қайтаруға қабілетті. Арчер кейіннен серіктеріне Вулканның Жоғарғы Басшылығы Андориандарға шабуыл жасауды жоспарлап отырғанын ескертеді, ол бұл туралы Сурактан білген, ол оны Сиранның естеліктерінен тапқан деп санайды. Арчер мен Т'Пау "Жұлдыздар жолы: Энтерпрайз" эпизодындағы "Кир'Шарада" артефактты бұзылған Вулкан Жоғарғы Басшылығына жеткізіп, оны құлатуға қол жеткізеді. Сурактың катрасы кейіннен қарт вулкандық діни қызметкердің санасына көшіріледі, ал оның катрасы "Жұлдыздар жолы" сюжетінде не болатыны әлі белгісіз. "Жұлдыздар жолы" авторы Диана Дуэйн Сурактың өзінің көзқарасынан Сурактың бастапқы оянуын және оның философиясын таратуын суреттейтін "Споктың әлемі" романында Сурактың тарихын зерттейді. Ол компьютерлік бағдарламашы қызметінен кеткеннен кейін, тау-кен конгломераттары арасындағы соғыстан туған ядролық жарылысқа жауап ретінде, Вулканның "айына" (шындығында, Вулканның кішірек екілік планетасы) таралады. Кейіпкердің бейнеленген ішкі күресінде Сурак өзінің ксенофобиясын жеңіп, соғыстың қорқынышына "оянады" және IDIC ("Шексіз алуан түрлілік шексіз комбинацияларда") плюралистік рационалистік философиясын және ақыр соңында Вулканға бейбітшілік әкелетін логиканы дамытады. Көптеген кейінгі заманғы вулкандық еркек кейіпкерлерінің есімдері "S" әрпінен басталып, "k" әрпімен аяқталады, бұл Суракты құрметтеу үшін жасалған болуы мүмкін, бірақ кейбір вулкандық кейіпкерлердің есімдері бұл үлгіге сәйкес келмейді (мысалы, Тувок). Телепатиялық жазылған естеліктері мен күтулерінен жасалған жетілген шетелдік технологиямен жасалған "тарихи Сурактың" жастық шақтағы физикалық қайта құрылуын бейнелейтін кейіпкер "Жабайы перде" сериясының алғашқы "Жұлдыздар жолы" эпизодында пайда болады және оны Барри Атвотер сомдайды. Капитан Джонатан Арчер кейіпкерінің санасында пайда болатын қарт Сурактың көрінісін Брюс Грей сомдайды. "Жұлдыздар жолы" сағасының 24-ші ғасырында Сурак кейіпкері туралы жалғыз нақты айтылуы "Жұлдыздар жолы: Терең ғарыш тоғызыншы" эпизодындағы "Карттарда", онда ференги саудагері Кварк "Сурак заманынан" билеуі бар деп мақтан тұтады, және 23-ші ғасырдың Басты Ғалам сюжеттік желісінде, "Жұлдыздар жолы II: Ханның ашуында" Сурак тарихи тұлғалармен бірге аталады, онда адмирал Джеймс Т. Кирктің ұлы, доктор Дэвид Маркус анасына, доктор Кэрол Маркусқа оның есімі Кохран, Эйнштейн және Сурак сияқты басқа да белгілі ғалымдардың қатарында айтылатынын айтады, оның Genesis Device құрылысына қатысқандығына сілтеме жасайды.
Мәдени әсері
Сурактың ойдан шығарылған рационализм философиясы, эмоционалдық қабілеттермен үйлесімдестігі және оның Вулкан мен Жұлдызды Флот мифологиясының негізгі тасы ретіндегі рөлі, «Жұлдызды жолдың» мәдени ықпалына ерекше философиялық үлес қосты. «Жұлдызды жол» көптеген көрермендерді ғалым немесе инженер болуға шабытандырғаны туралы әңгімелерге ұқсас, басқалары Жұлдызды Флот немесе Сурактан шабыттанған жеке философиялар мен өмір салтын қабылдап, жанкүйерлер құрған (мысалы, STARFLEET International) немесе «IDIC плюс логика» философиясынан туған «көп түрлі рационалистік» ұйымдарды құрды.