Кіріспе

1999 жылғы американдық өмірбаяндық телефильм

"Көсілген алқаптың қаскөйлері" – 1999 жылғы американдық өмірбаяндық драмалық телефильм, режиссері Мартын Берк, басты рөлдерде Ноа Уайл Стив Джобс рөлінде және Энтони Майкл Холл Билл Гейтс рөлінде сомдаған. 1971–1997 жылдарды қамтитын және Пол Фрайбергер мен Майкл Суэйннің 1984 жылғы "Өзендегі өрт: жеке компьютердің тууы" кітабына негізделген бұл фильм Джобс (Apple Computer) пен Гейтс (Microsoft) арасындағы бәсекелестіктің жеке компьютердің дамуына тигізген әсерін зерттейді. Фильмнің тұңғыш көрсетілімі 1999 жылғы 20 маусымда TNT телеарнасында болды.

Сюжет

Стив Джобс режиссер Ридли Скоттпен 1984 жылы алғашқы Macintosh-ты ұсынған Apple Computer компаниясының жарнамасын жасау туралы әңгілеседі. Джобс өзінің "Біз толыққанды жаңа сана құрап жатырмыз" деген идеясын жеткізуге тырысады. Скоттты жарнаманың техникалық аспектілері көбірек қызықтырады. Келесісі 1997 жыл, Джобс Apple компаниясына оралып, 1997 жылғы Macworld Expo-да Microsoft компаниясымен жаңа келісім жасағанын жариялайды. Оның серіктесі Стив "Воз" Возняк оқиғаның екі басты баяндаушысы ретінде таныстырылады. Возняк аудиторияға Big Brother мен Jobs-тың жанындағы Билл Гейтстің бейнесінің ұқсастығын көрсетеді. Олар "ол жерден осында" қалай келгенін сұрағанда, фильм Джобспен бірге Apple құрылғанға дейінгі жастық шағына оралады. Ең алғашқы флэшбек 1971 жылы, студенттердің соғысқа қарсы қозғалысы кезінде Калифорния университетінің Беркли кампусында орын алады. Жас Стив Джобс пен Стив Возняк студенттер мен полиция арасындағы төңкеріс кезінде кампуста ұсталады. Олар қашып, қауіпсіз жерге жеткен соң Джобс Вознякқа: "Бұл жігіттер өздерін революционерлер деп есептейді. Олар революционер емес, біз революционерміз" дейді. Возняк кейін: "Стив ешқашан сендерге немесе маған ұқсаған емес. Ол әрқашан нәрсені басқаша көретін. Мен Берклиде оқып жүргенде де, бір нәрсені көріп, тек килобайттарды немесе схемаларды көретінмін, ал ол карманы немесе ғаламның мәнін көретін" дейді. Осыған ұқсас құрылымды пайдалана отырып, фильм 1970-ші жылдардың басында Гарвард университетінде жас Билл Гейтске, сыныптасы Стив Балмерге және Гейтстің орта мектептегі досы Пол Алленге бұрылады. Бұрынғы сегменттегі Возняк сияқты, Балмер Гейтстің оқиғасын баяндайды, әсіресе Гейтс Эд Робертстің MITS Altair-ін тапқан сәті, оны Гарвардтан кетуге мәжбүр етеді. Гейтс пен Алленнің MITS-пен алғашқы жұмысы Джобс пен Возняктің "Homebrew Computer Club" клубына қатысуымен салыстырылады. Джобс пен Воз Дэниел мен Элизабеттің көмегімен Джобстың отбасылық үйінің гаражында Apple Computer-ді құрайды. Соңында Майк Марккула компанияға инвестиция салады, бұл оған кеңейіп, алға жылдамдауға мүмкіндік береді. 1977 жылы Джобс, Воз және Марккула Apple II-ді Батыс жағалаудағы компьютерлік көрмеде көрсетті. Бұл оқиғадан кейін 1981 жылы Гейтс пен Майкрософттың көмегімен IBM PC құрылады. Фильм Джобстың орта мектептегі қарындасы және Apple компаниясының ертедегі қызметкері Арлинмен (Крисанн Бреннанның псевдонимі) қарым-қатынасы мен оның қызы Лизаның әкелігін мойындауда кездескен қиындықтарын көрсетеді. Ол туған кезде Джобс өзінің келесі компьютерін ашты, оны Лиза деп атады. 1984 жылы Лизадан кейін Macintosh пайда болды, екеуі де Xerox Alto-дан шабыт алды. Windows 1.0 шығарылымының қарсаңында (Microsoft компаниясының NEC компаниясымен лицензиялық келісімі Apple компаниясының Жапониядағы келісімін әлсіздеткенде), Джобс пен Гейтс арасында қатыгез дау туады. Джобс Гейтс Apple компаниясының дизайнын толығымен көшіргенін мәлімдеді. Гейтс Apple компаниясының Xerox компаниясынан да солай істегенін, бұл екеуінің де есігін ашық қалдырған бай көршісінен ұрлаумен бірдей екенін жауап берді. Фильмнің басты бөлігі 1985 жылы Стив Джобсқа арналған 30 жылдық мерейтойлық тостпен аяқталады, одан кейін бас директор Джон Скалли оны Apple компаниясынан қуды. Фильм 1997 жылы 42 жастағы Джобстың Apple компаниясына оралуымен (NeXT Computer компаниясын сатып алғаннан кейін) және MacWorld Expo-да Apple мен Microsoft арасындағы одақ туралы жариялауымен аяқталады. Сондай-ақ Джобс қазір үйленген, балалары бар және Лизамен татуласып кеткенін көрсетеді.

Даму

Бёрк сценарийдің алғашқы нұсқасын көргенде, ол Фрайбергер мен Суэйннің "Өзендегі от" атты туындысына негізделгенін айта келіп, "Бәрі 286 компьютердің 386-ға қалай айналуы туралы болды, және мен осыдан жалықтым" деді. Студиядан ұсыныс сұрағаннан кейін Бёрк: "Мен Шекспирді өте жақсы көремін, ал біздегі нәрсе – Билл Гейтс пен Стив Джобс есімді екі жас ханзаданы көрсететін, Гамлеттің заманауи нұсқасы еді. Әсіресе Стив туралы көп оқыған сайын, оны Шекспирлік тұрғыда көре бастадым. Ол гениалды, құйылысқан, мінешіл, күдікшіл, тіпті бизнес жағынан қатыгез болатын. Оның мақсаты – жаулап алу, әрқашан жаулап алу. Мен: "Дәл осындай фильм түсіргім келеді" дедім." Ол сондай-ақ "Nerds жеңісі" (Triumph of the Nerds) оны "Жобс-тың бейнесіне, өзіне сенімділігіне, мақтанғанына, ақыл-парасатына, өзімшілдігіне және оның өмірінің бағытына әсер еткенін" атап өтті. Ол Америка мәдениетіндегі соңғы 50 жылдағы ең Шекспирлік тұлға болып көрінді – өркендеуі, құлдырауы және қайта оралуы. Бұл – трагедиялық кейіпкердің толыққанды бейнесі, бірақ Ф. Скотт Фицджеральд айтқандай, "бонус раунд" болған жоқ. Джобс өте керемет екінші өнер көрсетті."

Түсірілім

"Кремний алқабының қарақшылары" фильмі бастапқыда Торонтода түсірілуге жоспарланған, декорацияларға 1 миллион доллардан астам қаражат жұмсалмақ болған. Алайда, Уайл ER-ден Канадада түсіру үшін жеткілікті уақытқа босатылмағандықтан, түсірілім уақытша тоқтатылды. Кейін түсірілім Лос-Анджелесте қайта басталды. Режиссер Мартин Берк бір сұхбатында: "Стив Джобс пен Билл Гейтс – біздің заманымыздың нағыз революционерлері. 60-жылдардың соңында деканат кеңсесін басып алған студенттер емес, соғысқа қарсы митингтерге шығып, құрылысты құлатуға тырысқандар емес. Ойлау, әрекет ету және қарым-қатынас жолдарын өзгертіп, әлемнің бағытын түгелдей өзгерте білген – Джобс пен Гейтс." деді.

Музыка

Саундтрек 1960-шы, 1970-ші және 1980-ші жылдардың басындағы классикалық рок, диско және жаңа толқын музыкасынан тұрады. Стив Джобс Билл Гейтсті Apple компаниясының идеяларын ұрлады деп айыптаған сахнада орындалған фортепиано әні саундтрекке енбеген. Бұл қатыстырмау бірнеше жылдық іздестіруге себеп болды, соңында ол ағылшын композиторы Тони Хаймастың "Монолог" әні екені анықталды. Ән 1980 жылы шыққан "The Piano Album" жинағында жарияланған, бұл фильмдегі оқиғалардың уақыт кестесімен дәл сәйкес келеді.

Сыни жауап

Rotten Tomatoes шолулар жинағышында фильм 9 шолу негізінде 89% мақұлдау рейтингісіне ие, орташа бағасы 7.2/10. Variety журналынан Рей Ричмонд оны "тамаша фильм жасалымы" және "нағыз өнердің стиліндегі сезімімен керемет ойын-сауық трагедиясы" деп сипаттайды. Pittsburgh Post-Gazette газетінен Роб Оуэн фильмді "көрермендер қарым-қатынас ережелерімізді ғана емес, өмір салтымызды да өзгерте білген генийлерді танығанда Шекспирлік бұрылыстар мен сатқындықтарға толы тартымды драма" деп атап көрсетеді. AllMovie-ден Брайан Диллард "шабытты актерлік таңдау және күшті сценарийдің арқасында, бұл жақсы дайындалған телефильм жеке компьютер индустриясының сәнді емес бастауын, доткомдық азабастың шарықталу кезінде қызықты ойын-сауыққа айналдыра алды" дейді. People журналынан Майк Липтон фильмді "керемет әжуалы" және "нағыз өмірдегі "Шымырлардың кек алуы" сияқты, өзінің ерекшелігімен көзге түсетін" деп бағалаған.