Кіріспе
Америка саясаткері (1856–1922)
АҚШ Теңіз корпусының генералы (1892–1966)
Томас Эдвард Уотсон (5 қыркүйек 1856 – 26 қыркүйек 1922) – американдық популист және ақ нәсілшіл саясаткер, адвокат, газет редакторы және жазушы. 1890 жылдары Уотсон популистік партияның басшысы ретінде кедей шаруаларды қолдады, бизнес, банкирлер, теміржолдар, демократ президент Гровер Кливленд және Демократиялық партияға шабуыл жасай отырып, аграрлық саяси көзқарасын білдірді. Ол 1896 жылы демократ Уильям Дженнингс Брайанмен бірге популистер тізімі бойынша вице-президенттікке кандидат болды. 1890 жылы АҚШ Өкілдер палатасына сайланған Уотсон АҚШ Пошта қызметінің «ең ірі және ең қымбат» жобасы деп аталған ауылдық тегін почта жеткізілуін міндеттейтін заң жобасын қабылдады. Саяси тұрғыдан алғанда, ол 1890 жылдары кедей ақтар мен кедей қараларды элитаға қарсы бірігуге шақырған сол жақтан шыққан көшбасшы болды. 1900 жылдан кейін ол қара нәсілділер мен католиктерге, ал 1914 жылдан кейін еврейлерге қарсы шабуылдар жасады. Ол өлімінен екі жыл бұрын АҚШ Сенатына сайланды және қызметте жүргенде қайтыс болды.
Ерте мансап
Томас Э. Уотсон 1856 жылдың 5 қыркүйегінде Джорджия штатының Макдаффи округіне қарасты Томсон қаласында дүниеге келген. Ол толығымен ағылшын тегінен шыққан. Мерсер университетінде оқығаннан кейін (бітірмеген; отбасының қаржылық жағдайы екі жылдан соң оқудан шығуға мәжбүр етті), ол мектеп мұғалімі болды. Мерсер университетінде Уотсон Sigma Alpha Epsilon бауырластығының Джорджия Psi тарауының мүшесі болды. Кейін Уотсон құқық білімін оқып, 1875 жылы Джорджия штатының адвокатурасына қабылданды. Ол Демократиялық партияға қосылды және 1882 жылы Джорджия штатының заң шығарушы органына сайланды. Штат заң шығарушысы ретінде Уотсон қуатты теміржол корпорацияларының теріс әрекеттерін тоқтатуға сәтсіз тырысты. Теміржолдарды округтік мүлік салығына бағыну туралы заң жобасы АҚШ сенаторы Джозеф Э. Браун заң шығарушыларға 1883 жылғы Луисвилл көрмесіне баратын пойыз билеттерін ұсынғаннан кейін қабылданбады. Көңілі толмаған Уотсон өзінің мандатын тастап, мерзімі біткенше заңгерлік практикаға оралды. Ол 1888 жылғы сайлауда Гровер Кливленд пен Аллен Г. Турманнан құралған Демократиялық партияның президенттік сайлаушысы болды.
АҚШ өкілі
Уотсон Фермерлер Альянсының бағдарламасын қолдауға кірісті және 1890 жылы Альянс Демократы ретінде АҚШ Өкілдер палатасына сайланды. Ол 1891 жылдан 1893 жылдың наурызына дейін палатада қызмет етті. Конгресте Уотсон Демократиялық фракциядан бас тартып, керісінше, Халық партиясының алғашқы конгресс фракциясына қатысқан жалғыз Оңтүстік Альянс демократы болды. Сол жиында ол сегіз батыс популистік өкілдің ұсынуымен Палата спикеріне кандидат болды. Уотсон 1892 жылдың басында Грузия Халық партиясын құруда маңызды рөл атқарды. Халық партиясы теміржолдардың, кемелердің, телефон және телеграф желілерінің мемлекеттік меншікке өтуін жақтады. Сондай-ақ күміс ақшаның еркін және шексіз айналымын, ұлттық банктерді таратуды, прогрессивті табыс салығы жүйесін және АҚШ сенаторларын тікелей сайлауды қолдады. Популист ретінде Уотсон нәсілдік бөлшектенуді жеңіп, әртүрлі таптардан шыққан шаруаларды біріктіруге тырысты. Ол сондай-ақ қара нәсілді ер адамдардың дауыс беру құқығын қолдады. 1896 және 1898 жылдары демократтармен одақтасу арқылы саяси жетістікке жетуге жасаған популисттердің тыңғырықтары Уотсонға терең әсер етті.
Ауылдық жерлерде тегін жеткізу
Уотсон Конгрестегі азшылық фракциясының мүшесі болғанымен, маңызды заңдарды қабылдауда өте тиімді болды. Оның ең маңыздысы – пошта қызметінің шалқарыдағы шаруаларға хат жеткізуін міндеттейтін заң. 1893 жылы Уотсон Конгресс арқылы өткізген Ауылдық тегін жеткізу (RFD) заңы, алысқа қоныстанған адамдардың поштаны алу үшін алыс пошта бөлімшелеріне баруын немесе жеке тасымалдаушыларға ақы төлеу қажеттілігін жойды. Бұл заңнамаға жеке тасымалдаушылар және көптеген шағын қалалардағы саудагерлер қарсы болды. Олар бұл қызмет шаруа отбасыларының қалаға апта сайын барып, тауар алуын азайтуы мүмкін деп қорқады, сондай-ақ Sears, Roebuck and Company сияқты каталогтар арқылы сауда жасайтын компаниялар күшті бәсекелес болуы мүмкін екенін ойлады. RFD 1896 жылы ресми түрде қолданысқа енгізілді.
Саяси жеңіліс, құқық және баспа
Уотсон қайта сайлану үшін үгіт жүргізді, бірақ жеңіліске ұшырады және 1893 жылдың наурыз айында лауазымынан кетті. Осы кезеңде демократтар қаралар мен кедей ақтардың дауыс беру құқығын азайтуға тырысты, популистер сияқты коалициялардың немесе республикашылдармен одақтасуларының алдын алу мақсатында. Демократтар штат заң шығарушы органын бақылады: олар қараларды сайлау құқығынан айыруға бағытталған заңдар қабылдады және жинақталған сайлау салығы (1877), сауаттылық тестілері және тұру талаптары сияқты талаптар арқылы оларды сайлаушылар тізімінен шығаруға жетті. 1908 жылы Грузияда ақтарға арналған алғашқы сайлаулар енгізілді, бұл 1900 жылы афроамерикалықтар халықтың 46,7% құраған, бір партиялық мемлекетке айналған қараларды шеттетудің тағы бір жолы болды. Жеңіліске ұшырағаннан кейін Уотсон Грузияның Томсон қаласында заңгерлік қызметке қайта оралды. Ол сонымен қатар Атлантада жарық көрген Халық партиясы газетінің редакторы және басқарушысы болды. Уотсонның 1894 жылғы газетінің беті "қазір және әрқашан Джефферсонның халықтық үкімет теориясының батыл жақтасы болады және Хамильтонның таптық үстемдік, ақшалы аристократия, ұлттық банктер, жоғары тарифтер, тұрақты армиялар және күшті флоттар туралы доктриналарына соңғы демге дейін қарсы тұрады – олардың барлығы халықты қанау жүйесі ретінде біріктірілген" деп жариялады.
Вице-президенттікке үміткерлік
1896 жылғы президенттік сайлауда Халық партиясының басшылары Демократиялық партияның үміткері Уильям Дженнингс Брайанмен келіссөздер жүргізді. Олар Уотсонның Брайанның вице-президенті болады деп сенді. 1896 жылғы Халық партиясының съезі Брайанды ұсынғаннан кейін, ол Мэн штатынан консервативті банкир Артур Сеуоллды Демократиялық партия тізімі бойынша вице-президенттікке кандидат етіп тағайындады. Бұл Халық партиясында жарылыс тудырды. Бірі Брайанды қолдаудан бас тартты, ал Мэри Лиз сияқтылар оны ойсырай қолдады. Уотсонның аты Халық партиясы тізімі бойынша вице-президенттікке кандидат ретінде дауыс бюллетенінде қалды, ал Сеуолл Демократиялық партияның вице-президенттікке кандидат ретінде тізімделді. Уотсон вице-президенттікке 217 000 дауыс алды, бұл 1892 жылғы Халық партиясы алған дауыс санының төрттен бірінен де аз. Дегенмен, Уотсон осыдан кейін Халық партиясының барлық ұлттық кандидаттарынан көбірек дауыс алды. Брайанның жеңілісі Халық партиясына нұқсан келтірді. Халық партиясының өкілдері бірнеше жыл бойы Батыс штаттарындағы кейбір лауазымдарды иеленгенімен, партия Грузия саясатындағы ықпалын жоғалтты.
Растық көзқарастардың өзгеруі
Уотсон өзінің популистік философиясының маңызды принципі ретінде Грузияда және Оңтүстік штаттарының барлығында афроамерикалықтардың сайлау құқығын ұзақ жылдар бойы қолдаған.
Президенттікке үміткерлер
Уотсон 1904 жылы Халық партиясының кандидаттығына ұсынылып, 117 183 дауыс алды. Бұл көрсеткіш 1900 жылғы Халық партиясының нәтижесінен екі есе көп болғанымен, партияның 12 жыл бұрынғы қолдауының сегізден бір бөлігіне жетпеді. 1908 жылғы президенттік сайлау кампаниясында Халық партиясының үміті сарқылып, партияның туын алып жүрген Уотсон, судья Сэмюэл У. Уильямспен бірге, бар болғаны 29 100 дауыс жинады. Уотсон елі бойынша ешқашан 1%-дан астам дауыс алмаса да, таңдамал Батыс және Оңтүстік штаттарында лайықты нәтижелер көрсетті. 1904 және 1908 жылғы кампанияларда Уотсон өзінің туған штаты Джорджияда сәйкесінше 18% және 12% дауыс алды. 1908 жылғы кампаниядан кейін Халық партиясы таратылды. Уотсон, Халық партиясының орнына көптеген жандарды тартып алған социализмді сынады. Ауылдық популисттік және нативистік идеологиясын сақтай отырып, Шығыс қалалық Америкада католиктердің үстемдігі туралы пікірге жауап ретінде Уотсон католиктерге қарсы белсенді күреске шықты.
Кейінгі жылдар
Уотсонның "Уотсон журналы" және "Джефферсониан" сияқты басылымдары арқылы, ол, әсіресе туған Грузиясында, қоғамдық пікірге зор әсер етуді жалғастырды. 1913 жылы Уотсон газеті арқылы Лео Франк ісінде, 13 жасар фабрика қызметкері Мэри Фаганды өлтіруде айыпталған еврей-американдық фабрика директоры туралы қоғамдық наразылықты қоздыруда белсенді роль атқарды.
Еврейлерге қарсы көзқарастар
1913 жылы Франк тұтқындалғанда, оның бай отбасы Уотсоннан оның заңгерлік қорғауын жүргізуді сұрады, оған айтарлықтай төлем ұсынды. Ол «Журнал» редакторының мақаласы Смиттің Франк ісін қолдау үшін «жұдай ақшасы» алғанын көрсеткенін ойлады, сондықтан Уотсон Смиттің беделін түсіруге бел буды. Ол көп жылдар бойы католик шіркеуін сынаған болатын; енді ол, өз пікірінше, кісі өлтірушіні босатуға тырысқан бай жұдаylar мен солтүстік азаматтарына қарсы науқан бастады. Бұл үшін ол барлық мүмкіндіктерін пайдаланды, «жұдаylar туралы өте қатыгез сөздер» айтты. Дегенмен, Уотсонның өмірбаян жазушысы Уотсонның кейін құрылған екінші ККК-мен байланысы болғанына ешқандай дәлел таппады. Оның социалистік байланыстары, 1917 жылы американдықтар соғысқа қатысқаннан кейін соғысты үнемі сынауы, сондай-ақ 1917 жылғы әскери қызметке іріктеу туралы заңға қарсы сыныптық аргументтері салдарынан АҚШ почтасы оның басылымдарын жеткізуден бас тартты, осылайша олар тоқтатылды.
АҚШ Сенатына сайлау және қайтыс болу
1918 жылы Уотсон Конгресске кеш үміткер болды, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғысқа Американың қатысуын ынталы қолдаған Карл Винсоннан жеңілді. Уотсон Демократиялық партияға қайта қосылды және 1920 жылы өзінің ашкере қарсыласы Хок Смитті жеңіп, АҚШ Сенатына сайланды. Уотсон 1922 жылы 66 жасында миға қан құйылудан қайтыс болды. Ребекка Л. Фелтон оның орнын толтыру үшін тағайындалды және (24 сағатқа) алғашқы әйел АҚШ сенаторы болып қызмет етті.
Мұра
Уотсонның есімімен "Томас Э. Уотсон тас жолы" аталған, ол Габершам округіндегі АҚШ-тың 23-ші бағытының бір бөлігі. Уотсон Атлантадағы Джорджия штатының Капитолийінің алдында "Адалдық үшін күрескен, ешқашан мойынсұнбаған батыр" деген жазумен 4 метрлік қола мүсінмен құрметтелді. 2013 жылдың қазан айында губернатор Нейтан Дил мүсінді Капитолийдің қарсы бетіндегі Парк Плазаға көшіру туралы бұйрыққа қол қойды. Ол мүсіннің көшірілуі жаңарту жұмыстарының бір бөлігі екенін мәлімдеді. 2013 жылдың 29 қарашасында Уотсонның мүсіні штаттық Капитолийдің алдынан алынып, Парк Плазаға көшірілді.