Кіріспе

Батыс герман тілдерінің орта және соңғы орта ғасырлардағы тілі.

Орта голланд тілі – ежегі голланд тілінен пайда болған, бір-бірімен тығыз байланысты батыс герман диалектілерінің жиынтық атауы. Ол 1150 және 1500 жылдар аралығында сөйленіп, жазылған. 1500 немесе шамамен 1550 жылы қазіргі голланд тілі пайда болғанға дейін жалпыға ортақ стандартты тіл болған жоқ, бірақ барлық диалектілер бір-бірін түсіне алды. Осы кезеңде бай ортағасырлық голланд әдебиеті дамыды, ол ежегі голланд тілінде болған емес. Сол кездегі әдеби туындылардың көптегені қазіргі голланд тілінде сөйлейтін адамдар үшін оңай оқылды, себебі голланд тілі өте консервативті тіл болып табылады.

Әуелі дауыстылар

Ескі голланд тілімен салыстырғанда, орта голланд тілінің дауыстылар жүйесіндегі ең маңызды өзгеріс – фонемалық дөңгеленген алдыңғы дауыстылардың пайда болуы және барлық әсері жоқ қысқа дауыстылардың бірігуі болып табылады.

Ұзын дауыстылар мен дифтонгтар

Ұзын дауыстылар мен дифтонгтарды орта голланд тілінде нақты ажырату мүмкін емес, себебі көптеген ұзын дауыстылар дифтонгтық сипатқа ие болған немесе дамыған, ал дифтонгтар монофтонгтарға айналуы мүмкін еді. Кейде бұл тек шектеулі диалекттерде болды, ал басқа дамулар кең таралды. + Орта голланд тіліндегі ұзын дауыстылар: Алдыңғы, Артқы, Жақын, Жақын ашылу, Орта ашылу, Орта, Ашық, Жабылу. Ішіндегі дөңгеленген алдыңғы дауыстылар тек шығыс диалекттерінде кездеседі, онда ұзын дауыстылар мен дифтонгтардың умляуты болған. Артқа қарай дөңгеленген дауыстылар тек Лимбург диалектілерінде кездеседі. Нақты фонетиканың көптеген егжей-тегжейлері белгісіз және диалектіге қарай өзгеше болған сияқты. Дегенмен, жүйе жалпы алғанда айқын, өйткені қазіргі Лимбург тілінде дауыстылардың көпшілігі ерекшеленеді: , , , және сәйкесінше , , және болып айтылады. Дауыстылар , және ескі голланд тіліндегі дифтонгтардан пайда болған, бірақ олардың орта голланд тіліндегі нақты сипаты белгісіз. Мынаны айтуға болады: Шығыс Брабантта және бүкіл Лимбургте айтылу дифтонгтық болып қалды. жиі тек , деп жазылады, бұл монофтонгтық айтылуды көрсетеді. Бірақ, бұл дауыстылар арасында рифмалық жұптар табылмағандықтан, ұзын дауыстымен бірікпеген. Жағалау аймақтарында (Фландрия, Голландия) монофтонг болған сияқты немесе велярлық және лабиалдық дауыссыздардың алдында жақын айтылған. Бұл әріп жазудағы айырмашылықтан көрінеді және Батыс Брабантта айтылу жақын, мүмкін монофтонгтық болған. Дифтонгтың ашылу айтылуы кең таралған, тіпті бір кездері барлық жерде болған, өйткені ол қазір Батыс Фландрия және Лимбург тілдерінде, орта голланд тілінің екі шетінде кездеседі. Олардың арасындағы аймақта, стандартты голланд тілінде ерте заманауи голланд кезеңінде дауыстылар "мұздай ұзын" дауыстылармен біріккен. Оңтүстік Фландрияда, Оңтүстік Брабантта және Голландияда, осы фонемалардың бірігуін көрсететін (мысалы, stien, steen үшін), ал (мысалы, speghel, spieghel үшін) болып көрінеді. Кейде екі дауысты да жағдайда бірігіп, кейде бөлек қалуы мүмкін. Брабантта, кейде жақын монофтонгтық айтылуын көрсетеді. "Жарқын ұзын" деп аталатын және циркумфлекспен (ê, ô) белгіленетін дауыстылар, ескі голланд тіліндегі ұзын дауыстылардан дамыған. Ашылу дифтонгтық айтылуы кең таралған, тіпті бір кездері барлық жерде болған, өйткені ол бүгінде Батыс Фландрия және Лимбург тілдерінде кездеседі. Басқа аймақтарда ерте заманауи голланд кезеңінде "мұздай ұзын" дауыстылармен біріккен. "Жұмсақ ұзын" деп аталатын және макронмен (ē, ō) белгіленетін дауыстылар, ескі голланд тіліндегі қысқа дауыстылардың ашық буындардағы ұзаруынан дамыған, бірақ сонымен қатар жиі бұрын дамыған. Олар барлық орта голланд диалекттерінде қарапайым монофтонгтар болған, тек Батыс Фландрияда кейіннен дамыған. Олар жақын орта немесе ашық орта болып айтылуы мүмкін, қазіргі Лимбург тіліндегідей. Екі ашық дауысты болған, "жарқын ұзын" ескі голланд тіліндегі ұзын ā-дан дамыған, ал "жұмсақ ұзын" ā ұзарту нәтижесінде пайда болған. Бұл екі дауысты тек Лимбург және Төменгі Рейн тілдерінде шығыс жағында, ал Батыс Фландрия және жағалау Голландиясында батыс жағында ажыратылған. Оларды ерекшелейтін екі аймақта екі дауыстың салыстырмалы артқа шегінуі қарама-қарсы болған. Жағалауда, â алдыңғы немесе , ал ā орталық немесе артқы болған. Шығыс диалекттерінде, â артқы , ал ā алдыңғы немесе орталық болған. орта голланд кезеңінде біріккен, алдымен Төменгі Рейн тілінде, содан кейін Оңтүстікке қарай Лимбург тілінде. Барлық диалекттерде екі дауысты ажыратылмаған. Фонетикалық іске асыру Брабантта артқы жағынан Голландияның ішкі жағында алдыңғы жағына дейін өзгерген. Дифтонгтық жабылу дифтонгы ескі голланд дифтонгынан қалған. Ол негізінен умляут ортасында пайда болған, ал басқа жағдайларда пайда болған. Кейбір диалекттерде, әсіресе батыста, барлық ортада (мысалы, cleene, cleine қатар) болған. Лимбург тілінде жоғары неміс тілінде сақталған дифтонг сақталған. Дифтонгтық жабылудың екі түрлі шығу тегі бар. Орта голланд аймағының басым көпшілігінде ол ескіден l дауысты арқылы дамыған, содан кейін тіс дауыссызы пайда болған. Шығыс аймақта, әсіресе Лимбургте, ол жоғары неміс тіліндегідей ескі дифтонгтың қалдығы болған, ол басқа жерлерде дамыған. L дауыстылығы Лимбург тілінде тек қазіргі кезеңде пайда болған, ал және арасындағы айырмашылық сақталған, тиісінше ów және aa болып көрінеді.

Фламанд тілі

Фламанд тілі, қазіргі кезде Батыс және Шығыс фламанд тілдері мен Зеландия тілінен тұрады, Фламанд графтығында, Артуа графтығының солтүстік бөліктерінде және Кале мен Булонь-сюр-Мер қалалары маңындағы аймақтарда қолданылған. Батыс фламанд және брабант тілдері арасындағы орталық орнына байланысты, Шығыс фламанд диалектілері де соңғысымен топтастырылған. Фламанд тілі ерте орта ғасырларда («Фламанд кеңеюі») ықпалды болды, бірақ 13-шы ғасырда көршілес брабант тіліне қарағанда беделін жоғалтты. Оның ерекшеліктері:

– /ɑ/ дауысының алға жылжуы.
– Дөңгелектелген алдыңғы дауыстылардың дөңгелектелуінен айырылуы. Текстерде кездесетін сирек гиперкоррекциялар.
– Ежелгі голланд тіліндегі /e/ және /o/ дыфтонгтарының ашық айтылуы, нәтижесінде /e/ орнына /ɛ/ дыбысы қалыптасты, мысалы, басқа диалекттерде /vuur/ болған жерде /vier/ ("от") сөзі пайда болды.
– /a/ дауысының + консонант алдында /ɑ/ дауысына төмендеуі, көбінесе сонымен қатар ұзаруымен. Бұл өзгеріс көбінесе Батыс фламанд тілінде тіс дыбыстары алдында ғана байқалады, ал ерін және тіл арты дыбыстары алдында кеңінен таралған.
– Кейбір сөздерде умляуттың /y/ > /i/ және /ø/ > /e/ өзгерісінің болмауы.
– Батыс фламанд тілінде /i/ дауысы кейде + консонант алдында /ɛ/ дауысына өзгеруі.

Голландия тілі

Голландия графтығында голланд тілінде сөйлеген. Орта ғасырдың көп бөлігінде оның ықпалы аз болды, бірақ 16 ғасырда "Голландиялық кеңею" кезеңінде, оңтүстікте Сексен жылдық соғыс жүрген кезде, ықпалы артты. Ол мынадай ерекшеліктерді көрсетеді: аймақтағы ертерек фриздердің күшті ингвеондық ықпалы. Бұл жағалауға жақын және солтүстікке қарай (Батыс Фризия) көбірек байқалды. â және ā әріптері бірігіп, алдыңғы қатарда айтылды (бұл қазіргі стандартты голланд тілінің айтылуының негізін құрайды). Кездейсоқ жағдайларда ингвеондық мұрындық спирант заңының қолданылуы. Мысалы, "mude" ("ауыз") сияқты кейбір жер-атауларында көрінеді, онда оңтүстік-батыс аймақтары мұрынды дыбысты: "monde" түрінде сақтайды. Екінші жақ көпше түріндегі сілтеу сөзі ретінде "ji" формасын қолдану. > әрпі алдындағы үнсіздіктің сақталуы.

Лимбург тілі

Лимбург тілі қазіргі Голландия және Бельгияның Лимбург провинцияларында сөйленген. Ол нақты бір саяси аймаққа байланысты емес, керісінше, түрлі аймақтарда, соның ішінде Лимбург герцогтігінде (қазіргі Лимбургтің оңтүстігінде) тараған. Бұл диалекттердің ең ерекшесі болды. Жалпы алғанда, күшті "оңтүстік-шығыс" ықпалы байқалды, ол кейбір жағынан Орта жоғары неміс тіліне жақындастырды ("Кёльн кеңеюі"). Жоғары неміс тілінің дауыстық өзгерісінің әсері кейде кездеседі. Умлаут барлық дауыстыларға әсер етеді және морфологиялық маңызы бар. Ескі герман тілінің дифтонгтарының сақталуы – басқа орта голланд диалекттерінде олар ê және ô дауыстарына айналған. (пен бірікпеді) және (артқы дауысты ретінде сақталды) сақталуы. Орфография да шығысқа қарай бейімделген. артқы дауыстыны көрсетеді, ал жабық буындағы дауыстының ұзындығы көрсетілмейді. Екінші жаққа қатысты жекеше сөздерде "du" сөзі толыққанды қолданылады. Соңғы буыны бір дауыстыға аяқталатын сөздердегі ұзын "a" әрпі, мысалы, "blat" үшін "blaet", "gaf" үшін "gaef" және т.б., сондай-ақ , , , + тіс дыбысының алдында қолданылады.

Клеверландтық

Клеверланд тілі ("Клеверланд") Клевер герцогтығының және Төменгі Рейн өңірінде таралған. Ол лимбург тілі мен орта төменгі неміс тілі арасындағы көпірлік диалект болып саналды. Оған шығыс тілдерінің әсері болған, соның нәтижесінде орфографиясы шығысқа қарай сүйеніп дамыған. Умлаут – тұрақты грамматикалық ерекшелік. Орта төменгі неміс тілінің күшті ықпалы болған.

Орфографиялық

Орта голланд тілі латын әліпбиінде жазылды, бірақ бұл әліпби орта голланд тілі үшін жасалмағандықтан, әртүрлі жазушылар өз тілдерінің дыбыстарын жазудың әртүрлі тәсілдерін қолданды. Қ көрші жазушылардың дәстүрлері мен тілдері орта голланд тілінде жазудың көптеген нұсқаларына әкелді. Осының салдарынан, орфография стандартталмаған, керісінше өте өзгермелі болды және уақыт өте келе орфографиядағы түрлі «бағыттар» өркендеп, күйреген сайын орын мен уақытқа қарай өзгеруі мүмкін. Сонымен қатар, бір сөз бір мәтіннің әртүрлі жерлерінде әртүрлі жазылуымен кездесуі мүмкін. Бұл жеке талғам мәселесі болды, сондай-ақ көптеген жазушылар француз немесе латын үлгісін ұстануды эстетикалық жағынан әдемі деп санады, бұл кейде өте ерекше әріптерге алып келді. Орфография көбінесе фонетикалық болды, яғни сөздер фонемалар мен морфологияға емес, айтылуына сәйкес жазылды. Соңғы кедергілі дыбыстардың жұмсаруы орфографияда көрініс тапты, ал кішкентай сөздер мен артикльдер жиі алдыңғы немесе келесі сөзбен біріктірілді. Жазушылар өздерінің диалектілерінде жазды, ал олардың орфографиясы сол жазушының немесе оның ықпалында болған белгілі бір диалекттің айтылуын көрсетті. Мысалы, қазіргі голланд тіліндегі «қыз» деген мағынаны білдіретін maagd сөзі кейде maghet немесе maegt деп жазылған, сондай-ақ meget, magt, maget, magd және mecht деп те жазылған. Magd сияқты кейбір жазулар фонемалық мәнді жазуға бағытталған ерте тенденцияны көрсетеді. Алайда, көбінесе орфография фонетикалық болды, бұл логикалық, өйткені адамдар әдетте мәтінді дауыстап оқиды. Қазіргі заманғы сөздіктер әртүрлі жазулар арасындағы келісімді қамтамасыз ету үшін де, тілдің дыбыстарын дұрыс көрсету үшін де сөздерді нормативті жазуда келтіруге бейім. Осылайша, нормативті жазу – бұл жалпы немесе «орташа» жазу, бірақ тілге дәл және адал болып қалады.

Әуелі дауыстылар

Жалпы, ұзын дауыстыларды ашық буында бір әріппен, жабық буында екі әріппен жазу қабылданған. Қай екі әріп қолданылғаны мәтіндерге қарай өзгеріп отырды. Кейбір мәтіндер, әсіресе шығыс аймақтардағылар, мұндай ережеге бағынбай, ұзын дауыстыларды барлық жағдайда бір әріппен жазды (бұл қазіргі неміс тіліндегі басым ереже). Фонеманы нормализациялау Басқа орфографиялар a e i j, y o u e a (сирек және ерте) a (ашық) ae (жабық) ai (кейде жабық буындарда) Дыбысталу туралы талқылауларда бастапқыда ұзын a - â, созылған a - ā деп белгіленді. e (ашық) ee (жабық) ei (Батыс Фландрия) Дыбысталу туралы талқылауларда ē деп жазылды. e (ашық) ee (жабық) ee (әсіресе Фландрияда ашық буындарда жиі, сондай-ақ кейбір диалекттерде) Дыбысталу туралы талқылауларда ê деп жазылды. o, oe, eu (сирек), u, uu (екеуі де өте сирек) және ең көп қолданылатыны, бірақ қалыпқа келтіруде шатасуды болдырмау үшін әдетте қолданылады. Нормализация көне шығыс диалекттерінде ғана болған умляутты (umlaut) жояды. i (ашық) ij (жабық) ii (ij әрпінің графикалық түрі), (сирек) ye (сирек), i (жиі емес) o (ашық) oo (жабық) oe, a (Рейнланд), oi, oy Дыбысталу туралы талқылауларда ō деп жазылды. o (ашық) oo (жабық) oe, oi, oy Дыбысталу туралы талқылауларда ô деп жазылды. oe ou (Фландрия), u, ue (екеуі де Лимбургте), o (алдынан) u (ашық) uu (жабық) ue (әдетте -дан бұрын), ui, uy тек Лимбургте. ei ey Лимбургте ê орнына қолданылады. ou au (сирек) Лимбургте ô орнына қолданылады.

Есімдіктер

Орта голланд тіліндегі есімдер санды да, жағдайды да өрнетілген. Басылмаған буынның әлсіреуі ескі голланд тіліндегі есімдердің көптеген жіктелу кластарын біріктірді. Соның нәтижесінде, күшті және әлсіз есімдер арасында жалпы айырмашылық пайда болды. Бірақ, соңында тіпті олар да шатастыра бастады, күшті және әлсіз жіктемелер қазіргі голланд тілінің пайда болу кезеңіне қарай біртіндеп бір жіктелу класына біріге бастады.

Өтірік сөздер

Орта голланд тіліндегі есімдіктер қазіргі заманғы есімдіктерден көп ерекшеленбеді. Басты айырмашылық екінші жақтағы "сіз" және "сен" айырмашылығының (T/V айырмашылығы) қалыптасуы болды. Екінші жақ көпше түріндегі "ghi" есімдігі сыпайы "сен" түрі ретінде қолданыла бастады. Алғашқы "du" жекеше есімдігі Орта голланд кезеңінде қолданыстан шыға бастады. "gij/jij" және "lui" ("адамдар") сөздерінің қысқаруы арқылы жаңа екінші жақ көпше есімдігі "gullie/jullie" (сөзбе-сөз "сіздер") пайда болды. Жекеше Көпше 1-ші 2-ші 3-ші 1-ші 2-ші 3-ші Еркек Елдік Белеуіш Nominative ic, icke du hi si het/'t wi ghi si Accusative mi di hem/hen/'n haer/se ons u hem/hen/'n Dative haer hem Genitive mijns dijns sijns harer 'es onser uwer haer/'re Ескерту: Тағы да басқа түрлері бар.

Іс-әрекеттер

Орта голланд тілі көбінесе Ескі голланд тіліндегі етістік жүйесін сақтап қалды. Барлық герман тілдеріндей, ол күшті, әлсіз және қазіргі өткен шақ етістіктерін үш негізгі инфлекциялық класс ретінде ажыратты. Етістіктер қазіргі және өткен шақта, сондай-ақ үш түрде жіктеледі: хабарламалық, шартты және бұйрық. Баса айтылмаған дауыстылардың әлсіреуі, Ескі голланд тіліндегі инфлекциялық жұрнақтың дауыстысымен анықталатын хабарламалық және шартты түрлер арасындағы айырмашылыққа әсер етті. Орта голланд тілінде барлық баса айтылмаған дауыстылар бірігіп, шартты түр жекеше түрінде ғана хабарламалық түрден ерекшеленсе, көпше түрінде және әлсіз етістіктердің өткен шағында олар бірдей болды. Бұл шартты түрдің қолданылуының біртіндеп азаюына алып келді, және ол қазіргі голланд тілінде дерлік жоғалып кетті.

Қатты етістіктер

Герман тілдеріне тән күшті етістіктің жеті класы сақталды. Төрт негізгі бөлігі – қазіргі заман, бірінші және үшінші тұлға бірлікте өткен заман, қалған өткен заман және өткен заман. Сынып Қазіргі Өткен 1/3 сг Өткен Ptcp. Мысал етістіктер 1 î ê ē ē bliven 2 , û ô ō ō bieden, bugen 3 e, i a o o helpen, binden 4 ē a â ō stelen 5 ē, i a â ē lesen, liggen 6 ā oe oe â dragen 7 (any) (any) slapen 6-шы және 7-ші сыныптарда өткен заманның екі түрлі дауыстысы арасында айырмашылық жоқ еді. 4 және 5-сыныптарда айырмашылық негізінен ұзындығы бойынша болды, өйткені ā және â көптеген диалекттерде ажыратылмаған. 1 және 2-сыныптарда кездесетін ê және ē, және ô және ō арасындағы айырмашылық біршама мықты болды, бірақ ақыр соңында заманауи голланд тіліне даму барысында әлсіреп кетті. Нәтижесінде бұл айырмашылық жоғалып кетті. 3-сынып, дауысты ұзындығына сүйенбеген анық айырмашылықты сақтаған, көпшіліктің о-сы пайдасына тепе-теңдеген. Қазіргі уақытта ұзын дауыстысы бар сыныптарда, жалғыздық императив көбінесе қысқа дауыстымен пайда болады, мысалы, les, drach. Алдыңғы е-мен әлсіз етістіктерге ұқсас, баламалы форма да кездеседі. Шығыс диалекттерінде кейде екінші және үшінші тұлғалы қазіргі заман көрсеткіштерінде e орнына i қолданылады. Бұл осы формалардағы ескі i мутациясының қалдығы. Umlaut кейде шығыста өткен шақта кездеседі. Infinitive bliven Gerund blivene Индикативті көңіл-күй Қазіргі Өткен 1-ші сг. blive blêef 2-ші сг. blijfs, blives blēefs, blēves 3-ші сг. blijft, blivet blêef 1-ші пл. bliven blēven 2-ші пл. blijft, blivet blēeft, blēvet 3-ші пл. bliven blēven Субъюнктивті көңіл-күй Қазіргі Өткен 1-ші сг. blive blēve 2-ші сг. blijfs, blives blēefs, blēves 3-ші сг. blive blēve 1-ші пл. bliven blēven 2-ші пл. blijft, blivet blēeft, blēvet 3-ші пл. bliven blēven Императивті көңіл-күй Жалғыздық blijf, blive Көптік blijft, blivet Партицип blivende geblēven Infinitive binden Gerund bindene Индикативті көңіл-күй Қазіргі Өткен 1-ші сг. binde bant 2-ші сг. bints, bindes bonts, bondes 3-ші сг. bint, bindet bant 1-ші пл. binden bonden 2-ші пл. bint, bindet bont, bondet 3-ші пл. binden bonden Субъюнктивті көңіл-күй Қазіргі Өткен 1-ші сг. binde bonde 2-ші сг. bints, bindes bonts, bondes 3-ші сг. binde bonde 1-ші пл. binden bonden 2-ші пл. bint, bindet bont, bondet 3-ші пл. binden bonden Императивті көңіл-күй Жалғыздық bint, binde Көптік bint, bindet Партицип bindende gebonden Infinitive drāgen Gerund drāgene Индикативті көңіл-күй Қазіргі Өткен 1-ші сг. drāge droech 2-ші сг. drāechs, drāges droechs, droeges 3-ші сг. drāecht, drāget droech 1-ші пл. drāgen droegen 2-ші пл. drāecht, drāget droecht, droeget 3-ші пл. drāgen droegen Субъюнктивті көңіл-күй Қазіргі Өткен 1-ші сг. drāge droege 2-ші сг. drāechs, drāges droechs, droeges 3-ші сг. drāge droege 1-ші пл. drāgen droegen 2-ші пл. drāecht, drāget droecht, droeget 3-ші пл. drāgen droegen Императивті көңіл-күй Жалғыздық drach, drāge Көптік drāecht, drāget Партицип drāgende gedrāgen

Әлсіз етістіктер

Орта голланд тілінде тек өнімді етістік класы ретінде әлсіз етістіктер сақталды. Ежелгі голланд тілінде әлсіз етістіктердің екі класы (және үшіншісінің қалдықтары) болған, бірақ орта голланд тілінде басылмаған буынның әлсіреуімен бұл айырмашылық жойылды. Өткен шақ -ed жұрнағымен жасалған, ол көбінесе синкопа арқылы 'e'-сін жоғалтып, тікелей алдыңғы түбірге қосылған. Бұл дауыстық ассимиляцияны тудырды, сондықтан 't' алдыңғы түбір дауыссыз дыбыспен аяқталғанда пайда болды. Бұл құбылыс қазіргі голланд тілінде де сақталып қалған. Толық -ed жұрнағын сақтайтын синкопацияланбаған формалар кейде кездеседі, әсіресе түбірі лабиалды немесе велярлы дыбыспен аяқталатын жағдайда. Кейбір бұрынғы 1-класты әлсіз етістіктер Rückumlaut деп аталатын өзгеріске ұшырады. Бұл етістіктер қазіргі уақытта умляутқа ұшыраған, бірақ умляутты тудырған дауысты синкопацияланып, өткен шақта умляуттың пайда болуына кедері келтірген. Осылайша, senden етістігінің бірінші және үшінші жақтағы өткен шақ түрі sande болған. Бұл етістіктер кейінгі орта голланд тілінде күшті етістіктер ретінде қайта қарастырылды; sand-тің өзі қазіргі заманғы zond-қа айналды, күшті 3-кластың үлгісін көрсетеді.

Инфинитив māken
Герундий mākene

Индикативті көңіл-күй
Қазіргі шақ Өткен шақ
1-жеке māke māecte
2-жеке māecs, mākes māectes
3-жеке māect, māket māecte
1-көптік māken māecten
2-көптік māect, māket māectet
3-көптік māken māecten

Субъюнктивті көңіл-күй
Қазіргі шақ Өткен шақ
1-жеке māke māecte
2-жеке māecs, mākes māectes
3-жеке māke māecte
1-көптік māken māecten
2-көптік māect, māket māectet
3-көптік māken māecten

Императивті көңіл-күй
Жекенің māke
Көптің māect, māket

Партицип mākende
Өткен шақ gemāect, gemāket

Инфинитив senden
Герундий sendene

Индикативті көңіл-күй
Қазіргі шақ Өткен шақ
1-жеке sende sende, sande
2-жеке sents, sendes sendes, sandes
3-жеке sent, sendet sende, sande
1-көптік senden senden, sanden
2-көптік sent, sendet sendet, sandet
3-көптік senden senden, sanden

Субъюнктивті көңіл-күй
Қазіргі шақ Өткен шақ
1-жеке sende sende
2-жеке sents, sendes sendes
3-жеке sende sende
1-көптік senden senden
2-көптік sent, sendet sendet
3-көптік senden senden

Императивті көңіл-күй
Жекенің sende
Көптің sent, sendet

Партицип sendende
Өткен шақ gesent, gesendet, gesant