Кіріспе
Батыс Мидлендс аймағындағы қала, Англия
Стоурбридж ( /ˈstɔːrbɪdʒ/) – Англияның Батыс Мидлендс аймағындағы Дадли қалалық округінде орналасқан базарлық қала. Тарихи тұрғыдан Уорстерширге қарасты болған, өнеркәсіптік революция кезінде британдық шыны жасау орталығы болды. 2011 жылғы Ұлыбритания халық санағы бойынша қаланың халқы 63 298 адамды құрады.
География
Стоурбридж Бирмингемнен батысқа қарай 10 миль (16 км) қашықтықта орналасқан. Ол Black Country және West Midlands қалалық агломерациясының оңтүстік-батыс шетіндегі Дадли метрополитендік округінің құрамына кіреді. Стоурбриджге Амблкотт, Лай, Нортон, Олдсвинфорд, Педмор, Стамбермилл, Стоуртон, Волластон, Вольскот және Вордсли сияқты ауылдар мен қала шеттері кіреді. Стоурбридждің көп бөлігі жасыл аймақтармен араласатын тұрғын үйлерден тұрады. 1931 жылы ашылған Мэри Стивенс саябағында көл, музыкалық аяқша, кафе, сондай-ақ ашық кеңістіктер мен орманды алқаптар бар. Жасыл белдеумен шектелген Стоурбридж елді мекенге жақын орналасқан, оңтүстік және оңтүстік-батыс жағында Стаффордшир және Кинвер Едж жатыр.
Тарих
Стоурбридж 1255 жылы Ворстерширдің сот тізімінде Стоурбрюг немесе Стоурсбридж деп тіркелген. Орта ғасырлық қала Stour өзені арқылы салынған көпірдің құрметіне аталған. Ол Суинфорд немесе Суинфорд (қазіргі Олдсвинфорд) меншігінде орналасқан, ол 1086 жылғы Вильгельм Жеңімпаздың "Domesday Book" кітабында айтылған. 1828 жылғы Пиго және Ко компаниясының Ұлттық коммерциялық анықтамалығы Стоурбриджді "халыққа толы, бай және дамыған базар қаласы" деп сипаттайды және 1821 жылғы халқының саны 5090 адамға жетеді деп көрсетеді. 1966 жылы Стоурбридждің Ворстершир мен Стаффордшир арасындағы шекарасы, ғасырлар бойы Stour өзенімен белгіленген болатын, Амблкот қаласы Стоурбридж ауданына қосылғанда бірнеше шақырымға солтүстікке жылжытылды. 1972 жылғы Жергілікті басқару заңына сәйкес Стоурбридж Дадлидің қалалық округіне біріктірілді және 1974 жылы Батыс Мидлендс аймағының бір бөлігіне айналды.
Сторбриджте шыны жасау
Қала жергілікті шыны өндірісіне атын берді, ол 1600 жылдардың басынан бері жасалып келеді. Жергілікті саз өнеркәсіп үшін ерекше қолайлы болып шықты, бұл гугенот диаспорасынан келген француз көміршілерінің қоныстануынан кейін кеңінен қолға алынды. Дегенмен, шыны өнеркәсібінің көп бөлігі Вордсли, Амблкот және Олдсвинфорд сияқты айналасындағы аудандарда орналасқан еді. Көмір мен отқа төзімді саздың пештерді қаптауға қолайлы болуы осы өңірді өнеркәсіп үшін өте ыңғайлы жерге айналдырды. Шыны жасау 19 ғасырдағы өркендеу кезеңін басынан өтті, оған әйгілі шыны жасаушылар отбасы – Джевендерлер үлкен үлес қосты. Шыны саудасымен айналысқандардың көп бөлігі Стаффордшир, Уорвикшир, Вустершир және Шропширден келді. 9% Англияның басқа аймақтарынан, ал 0,2% шетелден келген. Шыны кескіштерге ерекше назар аудару керек, олардың 8,1% Ирландиядан келді, бұл 1800 жылдардың бірінші жартысында ирландтық шыны кескіш өнеркәсібінің құлдырауымен байланысты деп саналады. Шыны жасаушылардың тұрған үйлері Лай мен Вуллескоттегі шеберлердің тұрған шағын үйлерімен салыстырғанда әлдеқайда жақсы сапалы болды. Алайда, шыны жасаушылардың тек азы ғана өз үйлеріне ие болды. Вордслидегі Стоурбридж каналының жанында орналасқан Қызыл үй конусы – өзінің түріндегі жалғыз сақталған толық конус деп есептеледі. Бұл жерде Қызыл үй шыны мұражайы орналасқан және дәстүрлі шыны үрлеуден үлгі көрсетулер жүзеге асырылады.
Қазіргі
Қала орталығы соңғы жылдары үлкен жаңаруды бастан өткерді. 2014 жылы Lion Health медициналық орталығы Фостер, Растрик және Компанияның жаңартылған бұрынғы құю зауытында ашылды, дәл сол жерде Стоурбридж Lion локомотиві жасалған болатын. Зауыт аумағындағы жаңарудың келесі кезеңі Стоурбридж каналының жанында "Риверсайд Хаус" деп аталатын "мұра және қоғамдық орталықпен" саябақты құруды көздейді. 2013 жылы Stourbridge High Street көшесінің төменгі жағындағы Crown Centre сауда орталығы, ескі Crown Centre және Bell Street көп қабатты автотұрағы орнында ашылды, олар 2012 және 2013 жылдар аралығында бұзылған. 50 миллион фунт стерлингке жуық құны бар жаңа сауда орталығында Tesco жетекші дүкені, екі деңгейлі жер асты автотұрағы, алты сауда дүкені және орталық тамақ алаңы орналасқан. Stourbridge автобус станциясы толықтай қайта жаңартылып, 2012 жылдың сәуір айында Stourbridge Interchange деп қайта ашылды. 2010 жылы Стоурбриджге «Әділ сауда қаласы» мәртебесі берілді. Стоурбридж фермерлік және қолөнер базары әр айдың бірінші және үшінші сенбі күндері Сағат алаңында өтеді. Жаз бойы Мэри Стивенс паркінде ашық ауада тікелей музыка кештері ұйымдастырылады. 2011 жылғы халық санағы бойынша Стоурбридж тұрғындарының орташа жасы 42 болды. Консерватор партиясының депутаты Марго Джеймс 2010-2019 жылдар аралығында Стоурбридж парламенттік округін өкілдік етті. 2019 жылы оның орнын сол партиядан Сузан Вебб басты.
Көлік
Сторбриджде үш негізгі жол кездеседі: A451, A458 және A491. Соңғысы бір бағытты Сторбридж айналма жолын құрайды. Стоурбриджде екі теміржол станциясы бар, олардың бастысы – Стоурбридж бұрылысы. Осы станциядан Бирмингемге 30 минут, Вустерге 30 минут, ал Лондонға 2-ден 2,5 сағатқа дейін жетуге болады. Екінші станса – Стоурбридж Таун, ол тек Стоурбридж бұрылысынан және кері бағытта шаттл қатынасы арқылы қызмет көрсетеді. Шамамен, Стоурбридж Таун тармақ желісі Еуропадағы ең қысқа теміржол тармағы деп саналады. Вулвергемптонға Дадли арқылы бұрынғы басты желі, сондай-ақ Вомбурн мен Уолсоллға дейінгі тармақтар 1960 жылдары жабылды. Дегенмен, Дадлиге қарайғы желі Брайерли-Хиллден солтүстікке қарай Round Oak Steel терминалына дейін жүк тасымалы үшін ашық күйінде қалды. 2021 жылдың қаңтар айында, Стоурбридж тармақ желісінде қолданылатын сияқты жеңіл теміржол көлігін пайдаланып, Брайерли-Хиллге жолаушылар қатынасын қайта ашу туралы ұсыныстар жасалды. Stourbridge Interchange – қала орталығында, Стоурбридж Таун теміржол станциясының жанында орналасқан басты автобус станциясы. Алмасу 2012 жылы 7 миллион фунт стерлинг қаржымен ашылды. Қызметтердің көп бөлігі National Express West Midlands және Diamond Bus компаниялары арқылы жүзеге асырылады. Велосипедпен жүру арқылы Ұлттық велосипед желісінің 54-ші маршруты Стоурбриджді Дадлимен канал жағалаулары арқылы байланыстырады. Стоурбридж каналы қаланы Стаффордшир және Ворчестершир каналдарымен, сондай-ақ Дадли No. 1 каналымен байланыстырады. Бұл Стоурбриджді Stourport Ring-ке орналастырады, оны тар қайықпен жүзуге болады және ол демалыс шеберлерінің арасында танымал.
Білім
Стоурбриджде бір колледж бар. Король Эдуард VI колледжі 1552 жылы құрылған, ал 1976 жылы жоғары сынып колледжіне айналды. Стоурбридж колледжі 1958 жылы құрылып, өнер мен дизайн саласында маманданған, бірақ 2019 жылы жабылды. Олд Суинфорд ауруханасы мектебінде 1667 жылы Стоурбриджде туған саясаткер Томас Фоли құрған жоғары сынып бар. Бұл интернат мектебі Дадлидегі үздік орта мектеп деп танылды, одан кейін Стоурбридждегі Редхилл академия мектебі екінші орынды иеленді. Елмфилд Рудольф Штайнер мектебі – халықаралық Штайнер Вальдорф білім беру бағдарламасын ұстанатын жекеменшік мектеп.
Шыны фестивалі
Халықаралық шыны фестивалі екі жылда бір рет Стаурбридждегі Раскин диірменінде өтіп тұрады. Британдық шыны биеннале фестивальдің ең маңызды көрмесі болып табылады, онда Ұлыбританиядағы шыны өнеркәсіпшілерінің заманауи туындылары қойылған.
Музыка
1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басында үш Stourbridge инди-тобы – The Wonder Stuff, Pop Will Eat Itself және Ned's Atomic Dustbin – үшеуі де хит-парадтарда сәттілікке жетіп, барлығы миллиондаған альбом сатты және NME мен Melody Maker журналдарының мұқабаларында пайда болды. Pop Will Eat Itself тобының бұрынғы солисі Клинт Манселл содан бері «Black Swan» және «Requiem for a Dream» сияқты фильмдерге музыка жазды. 80-ші жылдардағы металл-топтар Diamond Head, Witchfinder General және 80-ші жылдардағы поп-топ Kayran Dache де Stourbridge қаласынан шықты, ал Led Zeppelin тобының Роберт Плант бір кезде King Edward VI колледжінде (бұрынғы King Edward VI Grammar School for Boys) оқыған.
Медиа
Стоурбриджді мына газеттер жабады: «Стоурбридж жаңалықтары» (апталық) және «Стоурбридж хроникасы» (апталық). 1860 жылдардан 1980 жылдардың басына дейін Стоурбридж «County Express» газетінде жарық көрді. Қазіргі таңда мұрағат микрофильмдер түрінде Стоурбридж кітапханасында сақтаулы.
Спорт
1876 жылы құрылған және "Стеклянды жігіттер" деген лақап атымен танымал Стоурбридж футбол клубы, Амблкоттегі Соғыс ескерткіші атты спорт алаңын Стоурбридж крикет клубымен бөліседі. Стоурбридж регби клубы жақын орналасқан Стоуртон Паркте ойнайды. Дадли және Стоурбридж Харриерс 1964 жылдан бері Делл стадионында жаттығуларын жүргізеді. Басқа командалардың ішінде Redhill волейбол клубы, Redhill мектебінде өнер көрсетеді. Stourbridge жүгіру клубы да Амблкоттегі Соғыс ескерткішінде жаттығады.
Танымал мәдениетте
"Жалпы сақиналар иесі" трилогиясындағы ойдан шығарылған Орта жер әлемі Мордордың Виктория дәуіріндегі Қара өңірден шабыттанғаны айтылады. Жазушы Дж. Р. Р. Толкин осы аймақта өскен. "Peaky Blinders" телесериалының түсірілімдері жақын орналасқан Дадлидегі Black Country Living Museum-да жүргізілді. Басқа әдебиеттерде Стурбридж Джеймс Джойстің 1939 жылы жарық көрген "Финнеганс Уэйк" кітабында кездеседі (1-бөлім, 6-эпизод, 184-бет). Сондай-ақ, қала Езра Паундтың 1915 және 1962 жылдар аралығында жазылған, ұзақ және аяқталмаған "The Cantos" поэмасында есімдерін табады (Canto LXVI, 30-жол, 380-бет). Паундтың эпикалық поэмасы 1786 жылы АҚШ-тың екінші президенті Джон Адамс жазған Стоурбридж туралы күнделік жазбасына негізделген. 1928 жылы жарық көрген П. Г. Водхаус жазған "Money for Nothing" кітабының (5-тарау) ішінде Стоурбридж гольф алаңы да айтылады.