Кіріспе
Даниялық футболшы (1963 жылы туған)
Питер Болеслав Шмейхель (18 қараша 1963 жылы туған) – Данияның бұрынғы кәсіби футболшысы, қақпашы ретінде ойнаған. «Манчестер Юнайтед» клубында өткізген сегіз маусымда ол 15 жүлде жеңіп алды, оның ішінде бес Премьер-лига титулы, үш ФА кубогы бар. 1999 жылы УЕФА Чемпиондар лигасының финалында клуб капитаны ретінде жеңіске жетіп, «Үштік» жүлдесін (Treble) толықтырды. Шмейхель сонымен қатар Дания құрамасы үшін де ойнады, ол 1992 жылы УЕФА Еуропа чемпионатында жеңіске жетті. Барлық уақыттағы ең ұлы қақпашылардың бірі саналатын ол 1992 және 1993 жылдары IFFHS (Футбол тарихы және статистикасының халықаралық федерациясы) бойынша әлемнің үздік қақпашысы атанды. Бұл федерация Шмейхельді 20-ғасырдың үздік он қақпашысының қатарына қосты. Копенгагеннің Гладсакс қаласында туған Шмейхель бойы ұзын, футболшылық карьерасы кезінде салмағы шамамен 90 кг-ға жуық болған және арнайы жасалған XXXL өлшемді футбол жемпірлерін киген. Күшті бәсекелестікке қабілетті, ол қорғаушыларының қателіктерін жиі қатты сынға алған. Қақпашы үшін ерекше, ол карьерасы барысында 11 гол соқты, оның ішінде ұлттық құрама үшін бір гол соқты. 1987 мен 2001 жылдар аралығында Дания құрамасы үшін ең көп ойын өткізген ойыншы болды (129 ойын), 2023 жылы Саймон Кьяер осы көрсеткішті басып өтті. Еуро-92-ден басқа, ол 1998 жылғы ФИФА Әлем чемпионатында және үш қосымша Еуропа чемпионаттарында ел өкілі болды. Ұлттық құраманың капитаны ретінде 30 матчта ойнады. Ол 1981 жылдан 2003 жылға дейін созылған және 24 жүлде жеңіп алған карьерасында «Гладсакс Геро», «Хвидовр», «Брондби», «Спортинг КП», «Астон Вилла» және «Манчестер Сити» клубтарында да ойнады. 2001 жылы Шмейхель Рейтерс агенттігі ұйымдастырған халық сұрауында жеңіске жетті, онда 200 000 қатысушының көпшілігі оны Лев Яшин мен Гордон Бэнкстен жоғары бағалап, ең үздік қақпашы деп таныды. 2003 жылы Шмейхель ағылшын футболына тигізген әсері үшін Англия Футбол Даңқына енгізілді. 2004 жылғы наурыз айында ФИФА 100 жылдығын тойлау кезінде «125 ең үздік тірі футболшылардың» бірі атанды. Шмейхельдің ұлы Каспер де кәсіби қақпашы, қазіргі уақытта Бельгия Про Лигасындағы «Андерлехт» клубы мен Дания құрамасы үшін ойнап жүр.
Ерте өмір
Шмейхел Данияның Гладсакс қаласындағы Søborggård қауымдастығында Даниялық медбике Ингер мен поляк джаз музыканты Антони "Толек" Шмейхелдің отбасында дүниеге келген. Ол 1971 жылдың қарашасына дейін Польша азаматтығын сақтап, содан кейін ол, әкесі және үш қарындасы Дания азаматтығына ие болды. Шмейхел өзінің ортаңғы атын – Болеслав – әкесінің әкесінен мұра еткен. Ол Копенгагеннің Буддинге қаласында балалық шағын өткізіп, футбол карьерасын жақын маңдағы Høje Gladsaxe клубында бастады. Алғашқы ойыны 8 жасында 1972 жылдың 7 тамызында өтті. Екі жарым жыл жеңіліссіз ойнағаннан кейін, Шмейхельге Høje Gladsaxe-ден бірнеше дивизион жоғарыдағы BK Hero клубы ұсыныс жасады, ол Даниядағы ең ірі жастар футбол мектептерінің бірі болатын. 1979 жылы BK Hero Gladsaxe BK клубымен бірігіп, Gladsaxe Hero BK құрды, және Шмейхель Зеландия футбол федерациясының жасөспірімдер құрамасына шақырылды. Кәсіби футболшы болғанға дейін Шмейхелге күнкөріс үшін бірнеше жұмыс істеуге тура келді. Алғашқы жұмысы мата фабрикасының бояу бөлімінде болды, бірақ қауіпсіздік талаптарына байланысты ол жұмыстан кетті. Содан кейін ол 12 ай қарттар үйінде тазалаушы болып жұмыс істеді, кейін Дүниежүзілік жабайы табиғат қорында кеңседе жұмысқа орналасты. Бастапқыда ол ұйымның дүкендерінде жұмыс істеді, бірақ жұмысқа келгеннен үш апта өткен соң дүкен менеджері кетіп, Шмейхел сату менеджері лауазымына тағайындалды. Бірақ, көп ұзамай Шмейхел төрт айлық міндетті әскери қызметке шақырылды. Алайда, бұл Хвидовре клубының Португалиядағы жазғы жаттығу лагерімен бірге келіп қалды, сондықтан ол келесі айда әскери қызметін аяқтау шартымен лагерьге қатысуға рұқсат алды. Дегенмен, WWF, Дания қорғаныс министрлігі және Хвидовре арасындағы қиын ұйымдық жағдай Шмейхелді WWF-де жұмыс істеуден бас тартуға мәжбүр етті. Содан кейін ол қайын атасының еден жабу фирмасында жұмыс істеді, бірақ тізелері күніне сегіз сағат бойы дене салмағын көтере алмайтынын түсінді. Оған Хвидовре клубының төрағасы Нильс Эрик Мадсенге тиесілі жарнама агенттігінде жұмыс ұсынылды. Бұл оның футболдан тыс соңғы жұмысы болды, өйткені келесі көктемде оған Брённби клубынан келісімшарт ұсынылды.
Ерте мансап
Ақырында, «Гладсак Геро» клубының негізгі құрамына ілігіп, Шмейхел алғашқы жаттықтырушысы Свенд Аге Хансенмен танысты, ол кейіннен оның қайын атасы болды. «Гладсакс Геро» Данияның үшінші дивизионынан төмендеуге үш ойын қалғанда, Хансен Шмейхелді және тағы алты жасөспірімді «IF Skjold Birkerød» командасына қарсы матчқа шақырды. Команда 1:0 есебімен жеңіліске ұшырады, бірақ Шмейхелдің жеке өнері жергілікті газеттерде жарияланды. Маусым соңында Хансен Шмейхелге болашақ жоспарын түсіндірді: Шмейхелдің «Гладсакс Геро БК» клубында тағы екі маусым өткізіп, содан кейін «Хвидовреге» ауысып, Дания құрамасында ойнайтынын және әрі қарай шетелде сәтті мансапқа ие болатынын айтты. Шмейхел «B 1903» клубының жастар құрамасынан ойнау ұсынысын алғанын, бірақ клуб «сәл көңілсіз» болғандықтан бас тартқанын мойындайды. Келесі маусымда «Гладсакс Геро» Дания Ұлттық лигасынан төмендеуге ұшырамау үшін «Стуббекёбинг» клубынан жеңіліске ұшырамауы керек болды. Нәтижесінде, Шмейхел карьерасындағы ең жақсы ойындарының бірін көрсетіп, «Гладсакс Геро» жеңіске жетті. Ойын соңында Хансеннің қызы Бенте алаңға жүгіріп келіп, Шмейхелді құшақтады. Олар кездесіп, ақырында үйленді. Лигада ең жақсы қорғаныс көрсеткен бес команданың бірі болғанына қарамастан (30 ойында 40 гол жіберіп), Шмейхел мен «Хвидовре» 14-орында аяқтады және 1985 жылы төмендеді. Бір маусымнан кейін клуб 1-дивизионға қайта оралды, бірақ Шмейхел клубты тастап «Брондбиге» қосылды.
Брэндби
1987 жылғы маусымға дейін Шмейхель Брондби клубына қосылды, ол өткен маусымда күміс жүлдегер атанған еді. Шмейхель Брондби сапында өткізген бес маусымда олар бірінші лиганы төрт рет жеңіп алды. Оның Брондбидегі мансабының жарқын сәті 1990–91 жылғы УЕФА кубогы болды, онда Шмейхель жартылай финалға дейін жеткен команданың маңызды ойыншысы болды және турнир барысында жеті матчты қақпасы тоқталмайтын күйде өткізді. Руди Вёльердің соңғы минуттағы голынан кейін «Рома» командасымен 2:1 есебімен сыртқы алаңда жеңіліс тапқаннан кейін клуб турнирден шығарылды.
Манчестер Юнайтед
Халықаралық аренада танылғаннан кейін, «Манчестер Юнайтед» 1991 жылғы 6 тамызда Шмейхельді 505 000 фунт стерлингке сатып алды. 2000 жылы «Манчестер Юнайтед» бас жаттықтырушысы Алекс Фергюсон бұл бағаны «ғасырдың ең тиімді сатып алуы» деп атады. Шмейхель сол кезде Даниядан тыс жерлерде, әсіресе «Юнайтед» командасының ойыншылары арасында көп танылмаған еді. Шмейхельдің алғашқы маусымында «Манчестер Юнайтед» Премьер-лигада екінші орынды иеленді, сонымен қатар клуб тарихында алғаш рет Футбол лигасының кубогын жеңіп алды. Маусым бойы көрсеткен өнері үшін ол IFFHS ұйымының нұсқасы бойынша «1992 жылғы әлемнің үздік қақпашысы» атанды. 1992-93 маусымында Шмейхельдің 22 құрғақ ойыны «Юнайтедтің» Премьер-лига чемпионы болуына көмектесті, бұл клубтың 26 жылдан бергі алғашқы Англияның басты трофесі еді. 1993 жылы Шмейхель тағы да «Әлемнің үздік қақпашысы» деп танылды. 1994 жылғы қаңтарда Шмейхель Фергюсонмен келіспеушілікке түсті, себебі «Юнайтед» «Ливерпульмен» 3:0 есебімен жеңіліп, 3:3 есебімен тең түсті. Олардың арасында Шмейхельдің «өте жаман сөздер айтқандығы» туралы дау болды, нәтижесінде Фергюсон оны сатуды қарастырды. Бірнеше күннен кейін Шмейхель командаластарынан ашуланғаны үшін кешірім сұрады. Фергюсон бұл туралы естіп, Шмейхельді клубта қалдыруға шешім қабылдады. 1996 жылғы қарашада «Арсеналға» қарсы матчтан кейін Иан Райт Шмейхельді нәсілшілдікпен айыптады. Ойын барысында Шмейхель мен Райт арасында бірнеше қақтығыстар болды, ал матч соңында екі ойыншы алаңнан шығып бара жатқанда бетпе-бет келді. Ойыннан кейін оқиғаға қатысты полиция тергеуі басталды, онда Шмейхельдің нәсілшілдік сипаттағы сөздер айтқандығы туралы мәлімдемелер жасалды. 1997 жылғы наурызда Бас прокуратура қандай да бір айып тағудан бас тартты. Шмейхель «Манчестер Юнайтедтегі» карьерасын жарқын нотамен аяқтады, клуб бір маусымда Премьер-лига, ФА кубогы және УЕФА Чемпиондар лигасының титулдарын жеңіп, «Требль» жасады. Сол жылы ФА кубогының жартылай финалында «Арсеналға» қарсы Шмейхель ойынның соңғы минуттарында Деннис Бергкамптың соққан пенальтісін сейіп, ойынды қосымша уақытқа жіберді (Шмейхельдің кейіннен айтуынша, ол уақыттың қанша қалғанын білмеген). Шмейхель Солскьяердің жеңіс голынан кейін алаңында қуанышпен айналып жүрді.
Спорттық CP
Шмейхел 1998-99 жылғы маусымның соңында ағылшын футболын тастап кетуді шешті, себебі сәтті клубпен ойнаған 60 ойындық шаршатар маусым оның 36 жасындағы жоғары стандарттарына нұқсан келтіру қаупі бар еді. Футболдың ақырын темпімен өтуін іздеп, ол «Спортинг» клубына ауысты, онда екі жылдық келісімшартқа қол қойды. Клубтағы алғашқы маусымында ол 1999-2000 жылғы Примейра Лига чемпионы атағын жеңіп алды, бұл команданың 18 жылдық чемпиондықсыз күйзелісіне нүкте қойды. 1999-2000 жылғы маусымның соңында Шмейхел мен «Спортинг» клубы келісімшартты бұзуға келісті, ал ол «Манчестер Юнайтедке» тегін трансфермен оралуы ауызша келісілді. Алайда, сэр Алекс Фергюсон «болашаққа» бағыттап, Фабиен Бартезді қарастырғандықтан келісімді тоқтатты. «Спортингпен» келісімшарт мәселесі тез шешіліп, ол Португалияда екінші маусымын өткізді. «Спортингтағы» екінші жылында Шмейхелдің клубы лигада екінші орыннан төмен қалып, 14 жылдан бері алғаш рет мұндай жағдайға тап болды. Шмейхел 2001 жылдың қаңтар айында «Спортингта» келісімшартты тағы бір жылға ұзарту мүмкіндігін пайдалануға ниеттенген, бірақ 2001 жылдың маусым айында келісімшарты аяқталғаннан кейін клубты тастап кетуді шешті.
Астон Вилла
2001 жылы Шмейхел "Астон Вилла" клубымен Англияға оралды, бір жылдық келісімшартқа қол қойды, оны тағы бір жылға ұзарту мүмкіндігі қарастырылған. 2001 жылғы 20 қазанда Шмейхел Премьер-лигада гол соққан тұңғыш қақпашы атанды, "Эвертонға" қарсы өткен ойында 3:2 есебімен жеңіліске ұшырады. 2002 жылғы ақпанда Джон Грегоридің орнына келген жаңа бас тренер Грэм Тейлор басшылығымен клубтың қақпашылар тізімінде Питер Энкельманнан қалып қойғаннан кейін Шмейхел бір маусымнан соң "Астон Вилладан" кетті.
Манчестер Сити
2002 жылы Шмейхел еркін трансфер бойынша «Манчестер Сити» клубына ауысты. Бұл трансфер оның бұрынғы «Юнайтед» клубына деген адалдығын ескергенде, «сенсациялық» деп сипатталды. Баптыгер Кевин Киган оны «Сити» қатарына қосылуға көндіру үшін бар болғаны 20 минут уақыт жұмсағанын айтты. «Сити» сапында өткізген жалғыз маусымында манчестерлік дербиде жеңіліс көрмеді, яғни, оның мансабында ешқашан дербиде жеңілген емес. «Манчестер Юнайтед» сапында өткізген тоғыз жылда «Манчестер Сити» клубына қарсы жеңіліссіз болды, ал «Сити» сапындағы жалғыз маусымында «Мейн Роудта» жеңіске жетіп, «Олд Траффордта» тең түсті. «Мейн Роудта» өткен соңғы дербиде, екі команда туннельден шығар алдында тікелей эфирде көрсетілген кезде, «Юнайтед» клубының ойыншысы Гэри Невилл «Сити» 3:1 есебімен жеңіске жеткенге дейін Шмейхелдің қолымен сәлемдесуден бас тартты. 2018 жылы Невилл: «Енді артқа қарап, мен сияқты 43 жасқа келгенде, мұнда екі нәрсе бар. Біріншіден, ол «Ман Юнайтед» клубынан 35 жасында кетіп, зейнеткерлікке шығуға ниеттенгенін айтты, негізінен шетелге кету үшін. Бірақ ол қайтып келгенде «Манчестер Сити» клубында ойнады. «Манчестер Ситиде» ойнауға болмайды. Мен «Юнайтед» жанкүйерімін, сондықтан «Манчестер Сити», «Лидс» және «Ливерпуль» үшін де ойнамаймын. Бұл мәңгілік заң. Ондай клубтар үшін ойнамайсың, қандай жағдай болса да. Ол «Юнайтед» сапында 1999 жылы үш турнирде жеңіске жеткен еді, зейнеткерлікке шығатынын айтқан соң, егер осылай болса, келесі екі-үш жыл бойы «Юнайтед» үшін ойнауын жалғастыруы керек еді. Біз Питер мен Эдвин арасынан қақпашы табу үшін көп күрестік» деді. Шмейхел 2003 жылдың сәуір айында футболдан зейнеткерлікке шыққанын жариялады, ал «Сити» оның орнына тағы бір тәжірибелі қақпашы, Дэвид Симанды алды.
Халықаралық мансап
Шмейхел 1987 жылы мамыр айында Дания ұлттық футбол құрамасы сапында тұңғыш рет өнер көрсетті, ұлттық команданы басқарған Сепп Пионтек тұсында. Ол 1988 жылғы УЕФА Еуро-88 турниріне шақырылды, онда бастапқыда Троэльс Расмуссеннің қосалқы голкипері болғаннан кейін, Данияның негізгі қақпашысы атанды; алайда, Дания қалған екі ойынында да Батыс Германия мен Италиядан 2:0 есебімен жеңіліп, турнирдің топтық кезеңінен шығып қалды. Шмейхел финалда бірнеше шешуші сейв жасады, тіпті бір қолымен допты ұстап, Германияға қарсы 2:0 есебімен жеңіске жеткен кезде қақпасын құрғақ ұстады. 1993 жылы қарашада Шмейхел мен Дания 1994 жылғы ФИФА Әлем чемпионатының ілікпесіне ілікпеді, себебі олар Ұлттық құрамамен ұпай саны мен гол айырмасы бойынша тең болды, бірақ соққан голдарының саны бойынша қалып қойды. Ұлттық команданы басқарған Бо Йоханссонмен бірге Шмейхел 1998 жылғы ФИФА Әлем чемпионатында Дания құрамасының құрамында болды, сол турнирде ол Мортен Олсенді Дания құрамасы сапында ең көп ойын өткізген футболшы ретінде басып өтті. Ол Бразилияға қарсы 3:2 есебімен жеңілген Дания командасының маңызды ойыншыларының бірі болды. Ол 2000 жылғы Еуропа чемпионатында Дания құрамасының құрамында өнер көрсетті, бірақ команда топтық кезеңнен шыға алмады. 2001 жылдың ақпанында ұлттық құрамадан кетуін жариялады және соңғы матчын (129-шы халықаралық ойыны) өткізді, сол ойында қақпасын құрғақ ұстады.
Ойын стилі
Шмейхель сарапшылар, сондай-ақ бұрынғы және қазіргі қақпашы әріптестері тарапынан барлық уақыттағы ең ұлы қақпашылардың бірі деп есептеледі, сонымен қатар Данияның ең ұлы қақпашысы деп танылады. Ол заманауи, талантты, әлемдік деңгейдегі және толыққанды қақпашы ретінде сипатталды, сонымен қатар мансабының ұзақтығымен де ерекшеленді. Өте епті және денелі болғандықтан, оның бойына сай келетін ойыншы үшін ерекше көзге түсті, сондай-ақ оның белгілі "жұлдыз секірісі" арқылы қақпаны қорғау қабілетімен танымал болды.
Ол қақпашылық техникасы, допты ұстау қабілеті, қақпа алдындағы орналасуы, сондай-ақ алаңды басқаруы, допты ұстауы және бірге-бірге жағдайларда немесе допты алу үшін алға жылдамдау қабілеті үшін жоғары бағаланды. Батыл және қатал бәсекелес, ол қақпада белсенді болды, мықты мінезімен, менталитетімен, қорғанысын ұйымдастыру қабілетімен және арттан көшбасшылықпен, сондай-ақ қорғаушылары қате жасағанда оларды сынауымен танымал болды. Мысалы, 1995 жылдың қыркүйегінде "Олд Траффордта" "Манчестер Юнайтед" клубының "Ротор Волгоградқа" қарсы УЕФА кубогы матчында осыны көруге болады. Ол ойынның соңғы минуттарында гол соғып, матчты 2:2 есебімен теңестірді, бірақ "Юнайтед" командасы саяхатта гол есебі бойынша турнирден шығарылды. 2002 жылдың маусымында клубтан кетті. Зейнетке шыққаннан кейін Шмейхель BBC үшін сарапшы болып жұмыс істеді, 2005 жылға дейін "Match of the Day" бағдарламасының тұрақты сарапшысы болды. Содан кейін ол Данияның TV3+ телеарнасында Пребен Элкьер және Брайан Лаудруппен бірге УЕФА Чемпиондар лигасының матчтарын тікелей эфирде жүргізе бастады. Алайда, ол BBC-де кейде сарапшы болып жұмыс істейді. 2021 жылдан бері ол американдық CBS Sports телеарнасының УЕФА Чемпиондар лигасы туралы хабарламаларында жұмыс істейді. Ол сондай-ақ Soccer Aid-ке қатысып, жартылай уақытта ауыстырылғаннан кейін 2:1 есебімен жеңілген Rest of the World командасы үшін ойнады. Шмейхель 2006 жылы BBC-дің танымал "Strictly Come Dancing" телешоуына қатысты, бірақ 43 жасқа толған күні жұртшылықтың дауысымен шығарылды. Ол сондай-ақ Ұлыбританиядағы "The Weakest Link" бағдарламасына қатысты, бірақ ол бірінші раундта ең әлсіз буын деп танылды. 2007 жылдың 31 тамызында Шмейхельді қоса алған инвесторлар тобы "Brøndby IF" футбол клубына 250 миллион Дания кроны (33,5 миллион евро) инвестициялау және оны спорт директоры етіп тағайындау ниетін жариялады. Бұл туралы Копенгагендегі қонақ үйде өткен баспасөз конференциясында хабарланды. Ұсыныс "Brøndby" тобының белгіленген мерзімде ұсынысты қабылдамауына байланысты орындалмады. 2007 жылдың ақпан айында ол TV3 телеарнасында "1 mod 100" (Даниялық "1 vs. 100" нұсқасы) атты жаңа викторинаның жүргізушісі болды. 2008 жылы ол Discovery Channel бағдарламасының еуропалық нұсқасын, "Dirty Jobs" бағдарламасын жүргізуші болды.
Жеке өмір
2013 жылы Шмейхель әйелі Бенте Шмейхельден ажырасты. 2019 жылы ол Playboy модельі Лора фон Линдхолмға қайта үйленді. Бенте Шмейхель – оның екі баласының анасы, Сесиль Шмейхель және кәсіби футболшы Каспер Шмейхель, ол 2013 жылдан бері бельгиялық Про Лигасының «Андерлехт» командасы мен Дания ұлттық құрамасында қақпашы болып ойнайды.
Спорттық жала жабуды сынға алу және ФИФА-ны қолдау
2018 жылы Шмейхель мемлекеттік RT телеарнасы дайындаған бірнеше бағдарламаны жүргізді. Бұл бағдарламалар футбол және саяхат репортаждарынан құралды, олар елде өткен футболдан әлем чемпионатымен байланысты болды. Ол Ресей мен Катарды әлем чемпионатының ұйымдастырушылары ретінде жарнамалағаны үшін ақша алғаны үшін сынға ұшырады, бұл спортты «тазалау» әрекеті деп саналады. Сонымен қатар, ол ФИФА-ның әлем чемпионатын екі жылда бір рет өткізу жөніндегі танымал емес ұсынысын қолдайды.