Кіріспе

1967 жылы жарық көрген "Жұлдыздар жолы" ТОС "Амок уақыты" – американдық ғылыми-фантастикалық телесериал "Жұлдыздар жолының" екінші маусымын ашқан эпизод. Ғылыми фантастика авторы Теодор Стерджен жазған, музыкасын Джерральд Фрид жазған, ал режиссері – Джозеф Певни. Алғаш рет 1967 жылдың 15 қыркүйегінде көрсетілді. Эпизодта бірінші офицер Спок туған планетасына оралып, қатал вулкандық үйлену рәсіміне қатысады. "The Original Series" түпнұсқа сериалында вулкан планетасындағы көріністерді бейнелейтін жалғыз эпизод осы. Кеме навигаторы қызметінде энсинг Павел Чеков (Вальтер Кениг) алғаш рет осы эпизодта пайда болады (маусымның екінші эпизоды, өндіріс коды бойынша бесінші). Сондай-ақ, "ДеФорест Келлиді доктор МакКой рөлінде" алғаш рет ашылу титрлерінде көрсеткен және сериалдың жаңа уақыт белдеуінде, жұма күні кешкі сағат 8:30-да көрсетілген алғашқы эпизод осы. Бұл эпизодта алғаш рет "Вулкандық сәлемдемесі" қолданылды және вулкандық жұптасу циклі – "пон фарр" ұғымы енгізілді.

Сюжет

Спок, "Энтерпрайз" кемесінің бірінші офицері, ерекше мінез-құлық танытып, өзінің туған планетасы Вулканға демалысқа кетуді сұрайды. Капитан Кирк пен бас дәрігер доктор МакКой келіседі, Кирк "Энтерпрайзді" Вулканға бұрады. Жолда Кирк Жұлдызды Флоттан тапсырма алады – Федерацияны Алтайр VI-дың жаңа президентінің инаугурациясында өкілдік етуге. Кирк Altair VI бағытын белгілегенмен, Спок жасырын түрде қайта Вулканға бет бұрады. Спок бағытты өзгертуге бұйрық бергенін есімде жоқ дейді. Кирк Спокты медбикеге жібереді, онда МакКой дене және эмоционалдық стрестің белгілерін табады, егер оны емдемесе, сегіз күн ішінде өлімге алып келеді. Спок өзінің "пон фарр" синдромына шалдыққанын түсіндіреді, бұл еркек вулкандықтардың өмірінде мерзімімен қайталап келетін жағдай, және ол жұптасуы немесе өлуі керек. Кирк Споктың өмірі оның мансабынан маңызды деп санап, Вулканға бағыт алады. Вулканда Спок Кирк пен МакКойды тойға бірге баруға шақырады. Т'Принг, Споктың никелері, Стоннмен бірге келеді, ол Споктан гөрі таза қанды вулкандық Стоннды артық көреді. Т'Пау, беделді матриарх, рәсімді бастайды. Бірақ Т'Принг "кал-иф фи" талабын қояды – Спок пен оның таңдаған қарсыласы арасындағы физикалық сынақ; күтпеген жерден ол Киркті таңдайды. Спок Т'Паудан бұйрыққа тыйым салуды өтінеді, бірақ Т'Пау шешімді Киркке қалдырады; ол бас тартса, басқа қарсылас таңдалады. Кирк сынаққа келіседі, бірақ ол "өлімге дейін" екенін біледі. Олар лирпамен шайқасады. Киркке Споктың күші мен ептілігі, сондай-ақ Вулканның сейрек атмосферасы қарсы келеді. Т'Пау МакКойға Киркке вулкандық атмосфераның әсерін азайтатын препаратты енгізуге рұқсат береді. Кейін Спок Киркті ахан'вунмен тұншықтырады. МакКой Кирктің қаза болғанын жариялайды және "Энтерпрайзға" тасымалдауды сұрайды. Спок Т'Прингке деген құқығынан бас тартады, ол Кал-Иф Фиде Стоннды жоғалтудан қорқып, осылай істегенін түсіндіреді. Киркті таңдап, Т'Принг Стоннды кез келген жағдайда алады: егер Спок жеңсе, ол оны сынақтан өткені үшін некеден босатады, ал егер Кирк жеңсе, ол оны қаламайды. Спок Т'Прингтің логикасын мақтап, "Энтерпрайзға" оралады, Стоннды "ие болу, көбінесе, қалағаннан гөрі жағымсыз" деп ескертеді. "Энтерпрайз" бортында Спок Кирктің өлтіргені үшін сотталуға ниетті екенін мәлімдейді, бірақ Кирк тірі екенін біледі. МакКойдың Киркке салған инъекциясы – нейропарализатор. Одан кейін не болғанын сұрағанда, Спок Киркті өлтірді деп ойлағаннан кейін Т'Прингке деген барлық қызығушылығын жоғалтқанын айтады. Кирк Жұлдызды Флоттың Т'Паудың өтініші бойынша "Энтерпрайзға" Вулканға баруға рұқсат бергенін біледі.

Қабылдау

Франчайзингтің 30 жылдығына орай, TV Guide “Амок уақыты” эпизодын ең үздік 10 “Жұлдызды жол” эпизодының тізімінде 2-орынға қойды. 2009 жылы The A.V. Club-тың Zack Handlen эпизодқа A бағасын берді. 2012 жылы The A. V. Club бұл эпизодты түпнұсқалық серияның міндетті түрде көруге тиіс он эпизодының бірі деп атады. 2012 жылы The Christian Science Monitor бұл эпизодты түпнұсқа Star Trek-тің ең жақсы эпизоды деп бағалады. 2014 жылы Gizmodo “Амок уақыты” эпизодын сол кездегі 700-ден астам эпизодтың ішінде Star Trek-тің 12-ші ең жақсы эпизоды деп атады. IGN “Амокты” түпнұсқалық серияның ең жақсы он эпизодының тізімінде 9-орынға қойды. 2015 жылы Wired журналы бұл эпизодты түпнұсқалық серияны көруге арналған нұсқаулықта өткізіп жібермеуге кеңес берді. 2015 жылы Polygon “Амок уақыты” эпизодын Star Trek-тің Спокқа арналған ең жақсы үш эпизодының бірі деп атады. 2015 жылы SyFy бұл эпизодты түпнұсқалық Star Trek сериясының ең үздік он эпизодының бірі деп бағалады. 2015 жылы New York Public Library бұл эпизодты Споктың шоудағы екінші ең жақсы көрінісі деп атады. 2016 жылы The Hollywood Reporter “Амок уақыты” эпизодын “Жұлдызды жол: Discovery” сериасына дейінгі барлық Star Trek франшизасының ең жақсы 28-ші телеэпизоды деп бағалады, оның ішінде тікелей эфирдегі және анимациялық сериялар, бірақ фильмдерді есептемегенде. 2016 жылы Newsweek “Амок уақыты” эпизодын түпнұсқалық серияның ең жақсы эпизодтарының бірі деп атады, сонымен қатар бұл эпизодта Star Trek-тің ең есте қаларлық айқастарының бірінің орын алғанын атап өтті. 2016 жылы Business Insider “Амок уақыты” эпизодын түпнұсқалық серияның 10-шы ең жақсы эпизоды деп бағалады. 2016 жылы Radio Times Кирк пен Спок арасындағы Вулкандағы жекпе-жекті барлық Star Trek-тегі ең жақсы сәттердің 15-і деп атады. Олар бұл эпизодта көрермендерге алғаш рет Вулкан планетасының туған жерін көрсеткенін, сондай-ақ Вулкан мәдениетінің Пон Фарр аспектісімен таныстырғанын атап өтті. Сондай-ақ, бұл эпизодта “Ұзақ өмір сүріп, өркендеу” фразасы алғаш рет қолданылғанын айтты. 2018 жылы PopMatters бұл эпизодты түпнұсқалық серияның ең жақсы 10-шы эпизоды деп таныды. Олар Споктың “Біраз уақыттан кейін, сіз иеленген нәрсеге деген құштарлықтан гөрі, иеленбеген нәрсеге құштар болудың артығырақ екенін сезінесіз. Бұл логикалық емес, бірақ көбінесе дұрыс” деген сөзін бөліп көрсетті, сонымен қатар Вулкан планетасының, Пон Фаррдың, әртүрлі қонақ жұлдыздардың және “керемет гладиаторлық шайқас” деп аталатын оқиғаның пайда болуын атап өтті. 2019 жылы Nerdist бұл эпизодты “Spock-тың ең жақсысы” көруге арналған нұсқаулығына қосты. 2019 жылы CBR бұл эпизодты түпнұсқалық Star Trek сериясының ең есте қаларлық 8 эпизодының бірі деп атады.

Мұра

Джеральд Фридтің "The Ritual / Ancient Battle / 2nd Kroykah" атты жекпе-жек сахналарына арналған музыкасы 2-ші маусымдағы шайқас көріністерінің стандартты қосымша музыкасы болды. Бұл музыка Джим Керридің "The Cable Guy" (1996) фильміндегі "Ортағасырлық дәуір" эпизодында пародияланды. Леонард Нимой осы эпизодта алғаш рет өзінің әйгілі вулкандық сәлемін көрсетті. Ұлыбританиялық "T'Pau" поп-тобы өздерінің атын планетадағы оқиғаларға қадағалайтын вулкандық анадан алды. Эпизодтың ықпалымен спекулятивтік эротикалық әдебиеттің Омегаверс жанры пайда болды деп есептеледі.