Кіріспе
Балықтар тұқымдасы. Кейбір ғылыми әдебиеттерде осы тұқымдастың мүшелерін анықтау үшін "код мұз балығы" термині қолданылады. Бұл Channichthyidae тұқымдасының "ақ қанды" балықтарын білдіретін "icefish" терминімен шатастырылмауы керек. Icefish (айқындау) бетіне қараңыз. Nototheniidae, немесе код мұз балықтары – бұл сәулелі қанатты балықтардың тұқымдасы, дәстүрлі түрде шашақ жамбастылар (Notothenioidei) кіші тобына және персиформылар отрядына жатады. Олар негізгі бөлігі Оңтүстік мұхитында кездеседі.
In some scientific literature, the term "cod icefish" is used to identify members of this family. This should not be confused with the term "icefish," which refers to the "white blooded" fishes of the family Channichthyidae. See Icefish (disambiguation). Nototheniidae, the notothens or cod icefishes, is a family of ray finned fishes, part of the suborder Notothenioidei which is traditionally placed within the order Perciformes. They are largely found in the Southern Ocean.
Таксономия
Nototheniidae тұқымдасын 1861 жылы неміс текті британдық ихтиолог Альберт Гюнтер сипаттады. Типтік туысы – Notothenia, оны 1844 жылы сэр Джон Ричардсон сипаттаған. Ричардсон 1844 жылы Notothenia coriiceps түрін де сипаттады, ал 1862 жылы Теодор Николас Гилл осы түрді типтік түр ретінде белгіледі. Олар дәстүрлі түрде Perciformes қатарына туыстарымен бірге жатқызылады. Notothenioidei подтарының түрлері арасындағы нақты филогенетикалық байланыстар әлі толық анықталған жоқ.
Биология
Nototheniidae түрлерінің жүзу көпіршігі жоқ, бірақ олар тереңдікке байланысты басқа да бейімделулерге ие, мысалы, майлы тіндердің артуы және сүйектердің минералдануының төмендеуі. Бұл дене тығыздығын бейтарапқа жақындатып, түрлі экологиялық нишаларды игеруге мүмкіндік береді. Оңтүстік мұхиттың мұзды Антарктика және Антарктикаға жақын суларының орташа температурасы төмен болғандықтан, осы аймақтардың көптеген түрлері қан мен басқа дене сұйықтықтарында мұз кристалдарының пайда болуын болдырмау үшін антифриз гликопротеиндерін өндіреді. Антифриз гликопротеиндерінің концентрациясы қоршаған ортаның әртүрлі жағдайларына байланысты өзгеруі мүмкін, мысалы, географиялық орналасқан жерге байланысты судың суынуы. Жоғары ендіктерде тіршілік ететін түрлерде бұл белоктың концентрациясы жоғарырақ, себебі олардың белок экспрессиясы күштірек және ыдырау уақыты олардың жылы аймақтардағы туыстарына қарағанда ұзақ. Бұл икемді температуралық реттелуді көрсетеді. Кейбір түрлер полиморфизмді көрсетеді, мысалы, Антарктиканы қамтитын Trematomus newnesi Росс теңізінде екі морф ретінде кездеседі: стандартты морф және үлкен ауызды/кең баслы морф.
Балық шаруашылығы
Nototheniidae түрлері Оңтүстік мұхитының басты балық қоры болып табылады, көптеген нототениялар коммерциялық балық аулаудың күшейіп бара жатқан қысымына тап болып отыр, әсіресе Патагониялық тіс балығы және Антарктикалық тіс балығы.