Кіріспе

Балық түрлері "Пластикалық меро" балық мүсіні

Патагониялық тіс балығы (Dissostichus eleginoides), сонымен қатар чили теңіз басы, меро, мұз балығы және Антарктида балығы деп те аталады, Атлант, Тынық және Үнді мұхиттарының оңтүстігінде және Оңтүстік мұхитта теңіз таулары мен континенттік шельфтерде, судың тереңдігі арасындағы суық суларда кездесетін нототендердің бір түрі. Коммерциялық аулауда ұсталған Патагониялық тіс балығының орташа салмағы , балық аулау алабына байланысты, ал кейде ірі ересектер одан да ауыр болады. Олардың 50 жылға дейін өмір сүретіні болжанады.

Таксономия

Патагониялық тіс балығын алғаш рет 1898 жылы швед зоологы Фредерик Адам Смит ресми түрде сипаттады, типтік орны Чилидің Тьерра-дель-Фуэго аймағындағы 55°24' оңтүстік ендік, 68°17' батыс бойлықтағы Пуэрто Торо порты деп көрсетілген. Смит осы жаңа түр үшін Dissostichus деген жаңа туыстың да сипаттамасын жасады, осылайша Патагониялық тіс балығы осы туыстың типтік түрі болып табылады. "Eleginoides" деген сөз Eleginops-қа ұқсас пішінде деген мағынаны білдіреді, яғни олардың пішіндері ұқсас.

Сипаттама

Патагониялық тіс балығының денесі сопақта, шпиндел тәрізді болып келеді, оның ұзындығына қатынасы 5-6,4 есеге жетеді. Басы жалпақ, ал көздері арасында кең, тегіс аймақ орналасқан. Мұрыны көз диаметрінен ұзын. Аузы ірі, көздің ортасынан асып түседі. Жоғарғы жақ сүйегінде екі қатар тіс бар, сыртқы қатардағы тістері ірі әрі қанадай. Төменгі жақта араласқан қанадай тістер орналасқан. Жоғарғы және төменгі жақтардың қосылған жерінде тіс қатарларынан тыс қосымша қанадай тістер кездеседі. Екі бүйірлік сызық бар; екеуі де түтікшелі қабыршақтардан тұрады, біреуі жоғарғы жағында, екіншісі ортаңғы қабырғаларында орналасқан. Жоғарғы бүйірлік сызықта 88-104 қабыршақ, ал төменгі сызықта 61-77 қабыршақ бар. Бірінші арқа қанатында 8-10 тікенек, ал екінші арқа қанатында 28-30 жұмсақ сәуле, сондай-ақ анальдық қанатында да 28-30 жұмсақ сәуле бар. Басы мен денесі, бас бөлігінен басқа, ктеноидты қабыршақтармен жабылған. Жастар жартылай пелагикалық, ал ересек болғанда тереңдікте демерсалдық болып өзгереді. Ересек балықтар тереңірек жерлерге көшеді, шамадан тыс тереңдікте кездеседі. Түйе балықтары қашалоттардың, оңтүстік теңіз пілдерінің және алып кальмардың рационының шағын бөлігін құрайды. Көптеген түйе балықтарын аулау Антарктика теңіздерінің тірі ресурстарын сақтау жөніндегі комиссияның (CCAMLR) ережелері мен сақтау шараларына сәйкес жүзеге асырылатындықтан, CCAMLR «экожүйелік тәсілді» қабылдайды, ол Оңтүстік мұхиттың барлық басқа тірі ресурстарын тоңдамалы жануарларға, олжаға және туысқан түрлерге тигізетін әсерлер ескеріле отырып, біртұтас жүйе ретінде қарастыруды және тұрақты жинау деңгейлері туралы шешімдерді халықаралық сарапшылармен тексерілген ғылыми кеңестерге негізделген түрде қабылдауды талап етеді.

Сауда атауы

Патагониялық және Антарктикалық тіс балықтары кейде Америка Құрама Штаттары мен Канадада "Чили теңіз басы" деген кулинарлық атаумен сатылады. "Чили теңіз басы" деген атауды 1977 жылы Ли Ланц есімді балық сатушы ойлап тапты. Ол американдық нарыққа тартымды есім іздеді. Ол "Тынық мұхитының теңіз басы" және "Оңтүстік Америка теңіз басы" деген атауларды қарастырғаннан кейін "Чили теңіз басы" деп шешті. 1994 жылы АҚШ-тың Тамақ және Дәрі-дәрмек басқармасы "Чили теңіз басы" атауын Патагониялық тіс балығының "базардағы баламалы атауы" ретінде қабылдады. Бұл шатасу тудырды, себебі субантарктикалық суларда ұсталған нағыз "мұз балығы" (Champsocephalus gunnari) тіс балығынан ешқандай жағынан ұқсамайды. Сингапурда Патагониялық тіс балығы шабақ балығының бір түрі ретінде сатылады.