Кіріспе

Салқын соғыс дәуіріне жататын пассивті, бекітілген массивті теңіз асты бақылау жүйесі ежелгі грек суретшісі. Sound Surveillance System (SOSUS) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің совет суасты кемелерін анықтау үшін дамытқан пассивті сонарға негізделген суасты кемелерін іздеу жүйесінің бастапқы атауы. Жүйенің нақты мәні, соның ішінде SOSUS атауы мен аббревиатурасы құпия сақталды. Жүйені орнатуды және жағалау станцияларын, олар теңіз зерттеулерімен айналысатын Теңіздік нысан (NAVFAC) ретінде таныстырылған, жасыру үшін «Жоба Цезарь» деген құпия емес атау қолданылды. 1985 жылы жүйенің атауы Интегралды теңіз асты бақылау жүйесі (IUSS) деп өзгертілді, себебі бекітілген массивтер жылжымалы Бақылауға арналған сүйретілетін массивтік сенсор жүйесі (SURTASS) және басқа да жаңа жүйелермен толықтырылды. Бұрынғы командалар мен қызметкерлер 1991 жылға дейін «океанографиялық» терминімен қамтылды, содан кейін миссияның құпиясы алынды. Осының нәтижесінде, Атлантикалық мұхитындағы океанографиялық жүйе және Тынық мұхитындағы океанографиялық жүйе аттары Теңіз асты бақылауы Атлантикалық және Теңіз асты бақылауы Тынық мұхиты деп өзгертілді, ал қызметкерлер миссияны көрсететін белгілер тағуға мүмкіндік алды. Бастапқы жүйе терең дыбыс арнасын немесе SOFAR арнасын пайдалану арқасында ұзақ қашықтықта мұхитты бақылауға қабілетті болды. Мысал ретінде, 1962 жылдың 6 шілдесінде NAVFAC Барбадосқа дейін созылған массив Гренландия-Исландия-Ұлыбритания (GIUK) аралығы арқылы Атлантикаға кірген советтік ядролық суасты кемесін алғашқы рет анықтап, таныды және туралы хабарлады. Гидрофондармен жабдықталған сызықтық массивтер дыбыс арнасының ішіндегі беткейлерге орналастырылып, жағалаудағы құрылғыларда сәулелерді құру арқылы азимуттық сәулелерді жасауға мүмкіндік берді. Екі немесе одан көп массив байланысқа түскенде, үшбұрыштау әдісімен әуе немесе су үстіндегі күштерді анықтау үшін шамамен орналасқан жерлері анықталды. SOSUS 1949 жылы ғалымдар мен инженерлерге суастына қарсы соғыс мәселесін зерттеу тапсырылғаннан кейін пайда болды. Ол коммерциялық телефон технологиясын пайдалана отырып, кабель арқылы байланыстырылған су асты гидрофондары массивтерінің тізбегі ретінде іске асырылды. Бұл станциялар Атлант мұхитының батысында, Нова-Шотландиядан Барбадосқа дейін орналасқан. Алғашқы тәжірибелік массив 1951 жылы Багам аралдарындағы Элеутерада орнатылған алты элементтен тұратын сынақ массиві болды. 1952 жылы, мақсатты суасты кемесімен сәтті тәжірибеден кейін, толыққанды жұмыс істейтін 304,80 метрлік, қырық гидрофоннан тұратын массив пайда болды. Сол кезде станциялардың саны алтыдан тоғызға дейін артты. 1960 жылы түсірілген «Теңіздегі күзет» атты құпия әскери фильмде өндірістік массивтердің ұзындығы 548,64 метр екендігі көрсетілді. 1954 жылы Атлантикадағы станциялардың саны тағы үшке артты және Тынық мұхитына қарай кеңейтілді, Батыс жағалауда алты станция және Гавайиде біреуі ашылды. 1954 жылдың қыркүйегінде Пуэрто-Рикода Naval Facility Ramey іске қосылды. Бірінші Атлантикалық кезеңнің қалған станциялары да іске қосылды, ал 1957 жылы Элеутерадағы бастапқы операциялық массив Атлантикалық жүйелердің бірінші кезеңінің соңғысы ретінде операциялық жағалау құрылысын алды. Сол жылы Тынық мұхитындағы жүйелер орнатылып, іске қосыла бастады. Келесі үш онжылдық ішінде жүйелердің саны арта берді, мысалы, 1966 жылы NAVFAC Keflavik (Исландия) және 1968 жылы NAVFAC Guam. Жағалауды жаңарту және жаңа кабельдік технологиялар жүйелерді біріктіруге мүмкіндік берді, нәтижесінде 1980 жылға қарай NAVFAC-тің көптеген станциялары жабылды және олардың функциялары жаңа типтегі құрылымда, Теңіздік өңдеу орталығында (NOPF) шоғырланды. 1981 жылға қарай әрбір мұхит үшін бір-бір NOPF құрылды және NAVFAC-тің көп бөлігі жабылды. Жаңа жылжымалы жүйелер іске қосылғаннан кейін бастапқы массивтер деактивацияланды және кейбіреулері ғылыми зерттеулер үшін берілді. Бақылау аспектісі Теңіз асты бақылауының басқаруымен жаңа жүйелерді пайдалана отырып жалғасуда.

Тарих

SOSUS тарихы 1949 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштері 1946 жылы Ұлттық ғылым академиясының құрамында құрылған Су асты соғысы жөніндегі академиялық кеңесші комитетіне су астына қарсы күресті зерттеу мақсатымен жүгінген кезде басталды. Осының нәтижесінде, Әскери-теңіз күштері Массачусетс технология институтының (MIT) жетекшілігімен, Су асты соғысы жөніндегі комитеттің төрағасының орынбасары болған Пенсильвания университетінің Г. П. Хартвелл атымен аталатын "Хартвелл жобасы" зерттеу тобын құрды. Хартвелл тобы негізінен дизельдік су асты кемелерінен тұратын кеңестік су асты кемелерінің қаупіне қарсы тұру жүйелерін әзірлеуге жыл сайын белгілі бір сомада қаржы жұмсауды ұсынды. Бұл топ SOFAR каналындағы төмен жиілікті дыбыстарды бақылау үшін гидрофондармен жабдықталған бірнеше тыңдау пунктін және жүздеген шақырым қашықтықта су асты кемелерінің орналасқан жерін анықтауға арналған өңдеу орталығын пайдалануды ұсынды.

Зерттеу

Хартуэлл тобының ұсыныстарының нәтижесінде, Теңіз зерттеулер кеңсесі (ONR) американдық телефон және телеграф компаниясымен (AT&T) келісімшарт жасады, оның Белл зертханалары зерттеулері мен Батыс Электрдің өндірістік бөлімшелері бар, гидрофондардың төменгі массивтеріне негізделген ұзақ қашықтықты, пассивті анықтау жүйесін әзірлеу үшін. Бұл жүйе, төмен жиілікті талдау және жазу деп аталатын құралдарды және LOFAR аббревиатурасымен белгіленетін төмен жиілікті талдау және жазу процесін пайдалана отырып, AT&T-ның дыбыс спектрографына негізделуі керек еді, ол сөйлеуді талдау үшін жасалған және су астындағы төмен жиілікті дыбыстарды талдау үшін өңделген. Бұл зерттеу және әзірлеу жұмысына «Изебель» жобасы деген ат берілді. Жобаның атын Роберт Фрош 1968 жылғы тыңдауда сенатор Стенниске түсіндірді. Себебі төмен жиіліктер, «пианинодағы ортаңғы C-ден төменгі А шамасында» (шамамен 100–150 цикл) болды және «Изебель» есімді таңдау себебі «ол төмен мінезді әйел болған». Бұл музыкалық шкаладағы A2 нотасын білдіреді, ол техникалық тұрғыдан ортаңғы C-ден екі октава төменгі А нотасы.

«Изебель» және LOFAR су асты кемелерін анықтауға қатысты, 1956 жылы әуе күштерінің су астына қарсы күштері пайдалануы үшін енгізілген AN/SSQ 28 пассивті, жан-жақты «Изебель» LOFAR сонобуйы арқылы дамыды. Бұл сонобуй SOSUS жүйесімен байланыстырылған ұшақтарға SOSUS-қа ұқсас төмен жиілікті және LOFAR мүмкіндіктерін ұсынды. Белл Телефон зертханаларының уақыттық кешігуді корреляциялау әдісі екі немесе одан көп сонобуйлерді пайдаланып нысананың орнын анықтау үшін қолданылды, бұл техника COrrelation Detection And Ranging (CODAR) деп аталды. Бұл және кейінірек жасалған, кішкентай жарылғыш зарядтармен жабдықталған сонобуйлер нысанадан келетін эхоны анықтау үшін белсенді режимде қолданылуы мүмкін. Белсенді режимді техниканы дамытқан инженерлер «Жули» деп атады, оның аты «пассивті сонобуйларды белсенді ете алатын» бурлеск бишісінен алынған. Колумбия университетінің Хадсон зертханасында жүргізілген осыған ұқсас зерттеулер «Майкл» жобасы деп аталды. Вудс-Холл океанографиялық институты мен Скриппс океанографиялық институты «Майкл» жобасы аясында алыс қашықтықта дыбыс таралуын зерттеуге тартылды.

Даму және орнату

Аппараттық технология негізінен коммерциялық телефон жүйесі мен мұнай барлау саласындағы технологияларға сүйенді. Кабель төсеу мүмкіндігі AT&T және басқа да ұйымдардың ондаған жылдар бойы коммерциялық байланыс кабельдері үшін дамытқан қабілеті болды. Жаңа технологияны әзірлеудің орнына, мұхиттың акустикалық ортасын түсіну жүйенің мүмкін болуын қамтамасыз етті. SOSUS – бұл ортаны жаңа түсіну және осы мәселеге негізінен қолданыстағы технологияны, тіпті жабдықты пайдалану жағдайы болды. Массивте орналасқан қырық гидрофон сигналды өңдеу үшін екіден бес градусқа дейінгі көлденең азимуттық сәулелерді құруға мүмкіндік берді, әр сәуле LOFAR анализаторымен және сигналды мұхит шуынан ажырату үшін тар жолақты жиіліктерді талдау, сондай-ақ айналмалы механизмдерге тән нақты жиіліктерді анықтау қабілетімен жабдықталған. NAVFAC сағаттық бөлімінде тереңдік өлшегіштерінде қолданылатын электростатикалық қағазға ұқсас қағазды пайдаланатын дисплейлер орналасқан. Бұл дисплейлердің нәтижесі LOFARграмма болды, ол дыбыстық энергия мен жиілікті уақытқа қатысты графикалық түрде көрсетті. Осы мәліметтерді су асты кемелерінің ерекше белгілерін анықтауға оқытылған персонал тексерді. Жаңа Шотландиядан Барбадосқа дейінгі алғашқы Атлантикалық станциялар Батыс Атлантика алабына қарап, географиялық жағынан бөлініп, контактілерді салыстыру және триангуляция жасау үшін ұзын жартылай шеңбер құрды. Жобаның ашық атауы «Цезарь» болды, ол осы жүйені әзірлеу мен орнатуды қамтыды. Бұл жапсырма командалардың атауларына және жалпы басқаруға жатқан персоналдың дайындығына дейін тарады, сондай-ақ Ocean Systems Atlantic және Ocean Systems Pacific атаулары, сондай-ақ теңіз техникасы [OT] және теңіз зерттеулері күзетшісі сияқты терминдер әскери-теңіз базасының қызметкерлеріне берілді. Соғысқа қатысты мамандыққа және оның белгілеріне лайықты болғанына қарамастан, SOSUS қауымдастығының шағын әскери-теңіз қызметкерлері 1991 жылы бұл міндеттің жарияланғанға дейін құпия сақтау үшін орындай алмады. Ocean System командалары COMOCEANSYSLANT (COSL) және COMOCEANSYSPAC (COSP) 1985 жылы қолданысқа енген және басқа жүйелер пайда болған кезде күшіне енген Біріктірілген теңіз асты бақылау жүйесі (IUSS) атымен COMUNDERSEASURVLANT (CUSL) және COMUNDERSEASURVPAC (CUSP) теңіз асты бақылау командалары ретінде өз шынайы мәнін көрсетуге бастады. 1997 жылы RAINFORM тоқтатылып, жаңасымен ауыстырылды. Бастапқы әскери-теңіз базалары, кейіннен біріктірілген өңдеу орталықтары, сыртқы қауіпсіздік қоршауымен және қақпа бақылау бекетімен сипатталатын жоғары қауіпсіздік орналымдары болды. Терминал ғимараттары екі қабатты қоршаумен және жеке кіреберіспен қорғалған. Бұл орналымға тағайындалған барлық персоналдың пайдалану бөліміне кіруге құқығы болмады. Ертедегі орналасуды Нантакет әскери-теңіз базасының тік суретінен және кейіннен төмендегі Брауди әскери-теңіз базасының суретінен көруге болады. Терминал ғимараттарындағы жабдықтарды арнайы рұқсат алған Western Electric Company қызметкерлері орнатты.

Бастапқы қондырғылар

1950 жылғы 29 қазанда Western Electric және ONR өкілдері кездесіп, 13 қарашада демонстрациялық жүйені құру бойынша келісімшарт жасады. Келісімшартты Кемелер бюросы (BuShips) басқарды, ал кейін капитан болған және «SOSUS-тың әкесі» деп аталған Джозеф П. Келли тағайындалды. 1951 жылы Багам аралдарындағы Элеутера аралына эксперименталдық алты элементтен тұратын гидрофон массиві орнатылды. Осы аралықта «Изебель» және «Майкл» жобалары мұхит акустикасын қашықтан зерттеуге бағытталды. 1952 жылғы 2–19 қаңтарда британдық кабель тасушы HMTS Alert Багам аралдарындағы Элеутера маңында 304,80 метрлік, қырық трандюсерлі элементтен тұратын толыққанды жұмысқа қосылған алғашқы массивті орнатты. Сәтті сынақтар, мақсатты суасты кемесімен жүргізілді, нәтижесінде Батыс Солтүстік Атлантика жағалауында барлығы тоғыз массивті орнатуға бұйрық берілді. 1960 жылғы құпия, шектеулі таралымды Әскери-теңіз күштерінің «Теңізде күзет» фильмінде фильмнің 9:22 минуты шамасында массивті орналастыруға қолайлы жерді іздеу және массивті орнату туралы бөлім бар. Фильмдегі операциялық массивтердің ұзындығы 548,64 метр деп сипатталады. 1954 жылы тағы он массивке тапсырыс берілді, олардың үшеуі Атлантикада, алтауы Тынық мұхитының жағалауында және біреуі Гавайиде орнатылды. 1980 жылдарға қарай жетілдірілген байланыс технологиясы жеке әскери-теңіз базаларында өңделген массив деректерін орталық өңдеу орталықтарына (Әскери-теңіз мұхиты өңдеу нысаны (NOPF)) бірнеше бекітілген және жылдам массив ақпаратын орталықтандырылған өңдеу үшін жіберуге мүмкіндік берді. Алғашқы жүйелер коммерциялық телефон кабельдерінің технологиясымен шектелген, сондықтан массивден шамамен қашықтықта жағалаудағы нысан қажет болды, демек массивті орналастыруға қолайлы жағалаудан сол қашықтықта орналасқан жерлерге қатысты. Мултиплекстелген коаксиалды кабельдің арқасында жасалған жаңартулар «Caesar III фазасы» деп аталды. Caesar IV фазасы 1960 жылдардың соңында бастапқы жабдықты алмастыратын станциялардағы Цифрлық спектрлік талдау (DSA) жүйелерін орнату арқылы жағалаудағы өңдеуде маңызды жаңартулармен байланысты болды. 1972 жылғы қыркүйекте үшінші буын коаксиалды кабель, тағы да Bell Labs-тағы коммерциялық әзірлемелерге негізделген және SD C деп аталған, Калифорниядағы Centerville Beach әскери-теңіз базасында аяқталатын жүйе үшін орнатылды. SD C кабелі 1984 жылы жағалаудағы жаңа жабдықты қамтитын Жеңіл су асты компоненттерін (LUSC) орнату арқылы төртінші буын сонар жиынтықтарының негізі болды. 1994 жылғы маусымда оптикалық талшықты кабельмен толыққанды жаңа кабель жүйесі енгізілді.

1950 жылдар

1954 жылы Ки-Уэсттегі Флот сонар мектебі кадрларды даярлау үшін Дыбыс іздеу курсын құрды. Бұл жоғары құпия бағдарлама "Жасыл есік" деп аталды, ол бағдарламаның өзінің атауы болды және құпиялылықтың символы ретінде де қарастырылды. 1954 жылы NAVFAC терминалын қамтитын үш толық жүйе орнатылды: қыркүйекте Пуэрто-Рикодағы Рами әуе базасындағы NAVFAC-те аяқталатын массивтер, қазанда Гранд-Түрк және желтоқсанда Сан-Сальвадорда. 1955 жылы Бермудадағы Әскери-теңіз базасында, Шелбурн (Новая Шотландия), Нантакет және Кейп-Мэйдегі Канада Күштер стансасында (CFS) аяқталатын жүйелер орнатылды. 1956 жылы Кейп-Хаттерастағы Әскери-теңіз базасы және Антигуадағы Әскери-теңіз базасымен аяқталатын жүйелер, сондай-ақ NOPF-тің алғы бағы, екі бағалау орталығы Нью-Йорк пен Норфолк қалаларында құрылды. Элеутерадағы алғашқы массив 1957 жылы Барбадоста Атлантика мұхиты үшін қосымша жүйемен және Сан-Николас аралында Тынық мұхиты жүйесінің біріншісімен толыққандай жұмыс істейтін NAVFAC-ті алды. 1958 жылы Тынық мұхитындағы қалған станциялар Калифорниядағы Naval Facility Point Sur және Centerville Beach, Вашингтондағы Pacific Beach және Орегондағы Coos Bay маңындағы Coos Head орнатылды. Нысаналы аймақтың айналасына орналастырылған гидрофондар массиві сынақ оқ-дәрісіндегі SOFAR зарядының әртүрлі гидрофондарына жарылыстың келу уақытын өлшеу арқылы зымыранның оқ-дәрісін анықтады. Сол кезеңде 1959 жылы Ньюфаундлендтегі Аргентияда Гудзон шығанағына жақындауды бақылау үшін стандартты емес SOSUS жүйесі орнатылды. Бұл екі кабельге орнатылған он сегіз элементтік массивтермен жағалауда орналасқан сулы жүйе болды, әр кабель әдеттегі қырық элементтің сыйымдылығына ие. NAVFAC Argentia 1963 жылы 2X20 элементтік массив алды. 1965 жылы Норвегия теңізіне жүйелерді орналастыру туралы шешім 1966 жылы Исландиядағы Кефлавик қаласында аяқталатын жүйемен, алғашқы 3X16 массивтік жүйемен қатар жүрді, ал Western Electric деректерді құрлық желісі арқылы OCEANSYSLANT және OCEANSYSPAC-ке орнатты. 1968 жылы Мидуэй аралы мен Гуамға жаңа жүйелер орнатылды. COMOCEANSYSPAC Калифорниядағы Қазына аралынан Гавайидегі Форд аралына көшірілді. Аргентиядағы сулы жүйе тоқтатылды. Спутниктік байланыс кемесі USNS Kingsport 1967 жылы акустикалық және батиметриялық жұмыстар үшін жобаға қосылды.

1970 жылдар

NAVFAC-тің алғашқы таратылуы 1970 жылдың 31 қаңтарында Багам аралдарындағы NAVFAC San Salvador-дағы жеке қызметтік станциясы жабылуымен болды. Ескі станция қазір Герас зерттеу орталығына үй иесі болып табылады. NAVFAC Barbers Point іске қосылды. 1972 жылы жүйелік жаңғырту басталды. Argentia бірлескен Канада әскерлері мен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің базасы болды. NAVFAC Ramey 1974 жылы NAVFAC Punta Borinquen болып өзгерді. 1976 жылы NAVFAC Punta Borinquen және Nantucket таратылды, сондай-ақ тағы бірнеше NAVFAC-тар жабылды. NAVFAC Barbados 1979 жылы таратылды. Бұл нысан 1971 жылы жабылғаннан кейін 1974 жылдың ақпан айында RAF басқаруына қайтып келген Корольдік әуе күштерінің Brawdy станциясына жақын орналасқан. 1975 жылы USNS Mizar Әскери-теңіз зерттеу зертханасының қызметін тастап, Caesar жобасына қосылды. 1974 жылдың сәуірінде кемеге Naval Electronics Systems Command (NAVELEX) қаржылай қолдау көрсетіп жатқаны және ол енді мұхитты зерттеу кемесі ретінде қаржыландырылмайтыны хабарланды, өйткені жоба бағдарламасын басқару осы ведомствода орналасқан. 1979 жылға қарай ол бес жобалық кеменің ең соңғысы болды, оларға кабельді жөндеу кемелері Albert J. Myer және Neptune модернизацияға жіберілді, ал үлкен жөндеу кемесі Aeolus жөндеуге тиімсіз және кабельді кеме ретінде пайдасыз болды. Kingsport әлі де жобада болды. Әскери-теңіз күштері төрт толыққанды жұмыс істейтін кабельді кеме, модернизацияланған Albert J. Myer және Neptune, сондай-ақ екі үлкен жаңа кеме сұрады. Екі жаңа кеме кабельдік және зерттеу жұмыстарын жүргізуге толыққанды мүмкіндігі бар заманауи кабельді кемелер ретінде жобалануы керек еді. 1997 жылы Арлингтоннан Сан-Диегоға көшірілді. Теңіз астындағы бақылау және АҚШ су асты кемелерінің жұмысы қауымдастықта тығыз сақталды. Бұл құпиялық түсініспеушілікке және тіпті қауіпсіздіктің бұзылуына әкелді. Екі қауым да уақыт-уақытпен түсіністікке келгенімен, құпиялықтың салдарынан олар қайтадан болжамдарға ден қоя бастады. Су асты кемелері күштері тарапынан, SOSUS/IUSS АҚШ су асты кемелерін анықтай алмайды деген пікір жиі айтылды, тіпті SOSUS USS George Washington Атлантика мұхитында іздегеніне қарамастан. SOSUS АҚШ ядролық су асты кемелерін анықтай алатынын түсіну, Әскери-теңіз күштерінің осы су асты кемелерін үндемеу бағдарламасына әкелді және бұл болжам қайтадан пайда болды.

Салқын соғыстан кейінгі кезең

1998 жылға қарай кабельдік технология және жағалаудағы өңдеу жағалау станцияларын бірнеше орталық өңдеу орталықтарына біріктіруге мүмкіндік берді. Кеңес операцияларындағы өзгерістер, теңіздегі жаулық атомдық суасты кемелерінің азаюы және 1990 жылдардағы Суық соғыстың аяқталуы IUSS/SOSUS жүйесін толыққанды күйде ұстау қажеттілігін азайтты. Ұлттық мұхиттық және атмосфералық басқарма (NOAA) Тынық мұхитының теңіздік ортасын зерттеу зертханасының Vents бағдарламасына 1990 жылдың қазан айында Уидби аралындағы Әскери-теңіз өңдеу орнындағы жүйеге қол жеткізуге рұқсат берілді. Бұл, белгілі бір гидрофондардан алынған шикі аналогтық деректерді NOAA жүйелерімен біріктіруге мүмкіндік берді, соның арқасында Солтүстік-Шығыс Тынық мұхитындағы сейсмикалық белсенділіктің төмен деңгейін және Солтүстік-Шығыс Тынық мұхитының таралу орталықтарындағы жанартаулық белсенділікті үздіксіз бақылау жүзеге асырылды. Вудс-Холл океанографиялық институты Тынық мұхитында бірегей дауысы бар жалғыз китті бірнеше жыл бойы анықтап, оның қозғалысын қадағалады. Техас қолданбалы зерттеулер зертханасы және басқа да бірнеше ұйымдар жүйені зерттеу мақсатында пайдаланды.

Колосс

Езабел зерттеулері массивтен өтетін кемелерді тікелей белгілеу үшін белсенді түрлендіргіштерді пайдаланатын, қосымша қысқа қашықтықты, жоғары жиілікті, жоғары қарап тұратын жүйені жасады. Colossus тар және бұғаздарға орнатылуы тиіс еді.

Артемида

Артемида – үлкен, белсенді көзді сынақтан өткізу болған. Бұл SOSUS әзірлемесінің бір бөлігі емес еді. Жүйе өте ірі мұнаралар мен қолдануға қиын компоненттерді пайдаланды, ал SOSUS жеткілікті ескерту және жабуды қамтамасыз еткендіктен, жүйе қолданысқа енгізілмеді. "Артемида" сөзі Езабел, Михаил және Цезарь аттары пайда болғанға дейін құпия кодтық атау ретінде қолданылды. Аңшылық құдайы Артемида Фредерик В. Ханттың және оның 1950 жылғы мамырдағы баяндамасында SOSUS сияқты пассивті жүйе туралы идеясын қолдағандарды білдірді. Артемиданың бұл ескі қолданылуы шатасуға себеп болды.