Стоун: Тарихы мен географиясы бар қала

Кіріспе

Стаффордширдегі қала

Стоун – Англияның Стаффордшир графтығындағы сауда қаласы және азаматтық округ. Ол графтық орталығы Стаффордтан шамамен 7 миль (11 км) солтүстікке, Тренттегі Стоктен 7 миль (11 км) оңтүстікке және Руглиден 15 миль (24 км) солтүстікке орналасқан. Стоун – маңызды канал қаласы ретінде бай тарихымен танымал, оның тарихы ерте қола дәуірінен басталып, өнеркәсіптік революция кезінде де жалғасты. Трент және Мерси каналының салынуы қаланың дамуына және жергілікті өнеркәсіпке үлкен әсер етті. Бұрын қалалық және ауылдық округтік кеңестермен басқарылған Стоун 1974 жылы Стаффорд ауданының құрамына кірді. Қаланың халқы жылдар бойы тұрақты түрде өсіп келеді: 1991 жылғы халық санауы бойынша 12 305 адам, 2001 жылы 14 555 адам, ал 2011 жылы 16 385 адамды құрады.

Этимология

Бұл жердің атауы тура мағынасында "тас, жартас" дегенді білдіреді, ескі ағылшын тіліндегі stān (тас) сөзінен шыққан. Жергілікті әңгіме бойынша, қала Трент өзенінен алынған тастардан құралған үйіндімен аталған. Бұл үйінді екі ханзада – Руффин мен Вулфадтың қабірлерінде орналасқан. Олар 665 жылы Мерсия королі Вулфхер әкесі тарапынан христиан дініне өткендері үшін өлтірілген. Алайда, бұл аңызға сену қиын. Вулфхер король болған кезде-ақ христиан болған, ал осы оқиғаның негізінде жатқан әңгіме, Бөде (Bede) оны Вулфхер қайтыс болғаннан кейін он жылдан астам уақыт өткен соң елдің басқа бір бөлігінде орын алған деп сипаттайды. Жақындағы зерттеулер оның аты мен негізіне қатысты көне, бірақ неғұрлым қызықты және нақты мүмкіндіктерге назар аударады. Стоуннің маңында римдік-британдық орындары көп, сондықтан атау көпiр немесе шақырым тастың тас қалдықтарына сілтеме жасауы мүмкін. Бәлкім, бұл римдік жолды Рочестерден Блайт көпіріне дейін, содан кейін Стоун арқылы жалғастырған. Уолтон елді мекені (қазіргі қала маңындағы аудан) ежелгі бритондық (кельт/ежелгі бритондық жер аты) болып табылады. Көптеген "Стоун" деп аталатын жерлердің ең мүмкін шығу тегі – тарихқа дейінгі мегалит, римдік шақырым тас, табиғи тас немесе тау жынысы, немесе "тас алынған жер". Стоуннің солтүстік жағындағы Keuper құмтасы көп жылдар бойы құрылыс материалдары үшін қазылған, бұл жердің аты осы топографиялық ерекшелікке байланысты болуы мүмкін. Сондай-ақ, жалпы жер учаскесінде үлкен тас немесе құлау тас тіркелгені анықталған, сондықтан Стоун алаңының (Stone Field) Стоунның алаңы ма, әлде тастың алаңы ма екені белгісіз.

Тарих

Пирехиллде қола дәуіріне жататын сақина тәрізді ор қазылған, бұл жердің тарихи тұрғыда мекенделгенін көрсетеді (Аудандық археология). Тас, темір дәуіріндегі кельт тайпасы – «Корновийлер» (мүйізді халық; болжам бойынша, мүйізді құдай немесе жер бедерінің ерекшелігі) жерінде орналасқан, олар туралы Птолемей б.з. 2 ғасырында «География» еңбегінде айтқан. Стоунның солтүстік-батысында олардың төбелік бекінісінің бірі орналасқан, ол Трент өзені мен аймақтағы тұз өндірісін бақылайтын. Стоунның ерте тарихы нақты емес және 12 ғасырға жататын ортағасырлық әңгімемен көлеңкеленген, онда Мерсияның Вулфхері патшасы өз ұлдары – Вулфад пен Руфинге жасаған қастандықты айтады, ол өз негізгі ордасын Дарлестон (Вулфхерестер) маңында орналастырған көрінеді. 7 ғасырда Вулфадтың өлтірілуі және оның денесін тас үйіндісінің астына жерлеуі – дәстүрлі оқиға (Таккер 1985: 6 оны «тарихи құндылығы жоқ» деп сипаттаған). 670 жылы Вулфад пен Руфин қабірлерінің үстіне салынған шіркеу 9 ғасырға дейін сақталды, бірақ шапқыншы даниялықтар тарапынан қиратылды. 1135 жылы Генрих VIII билігінде таратылғанға дейін оның орнына Августин тас монастыры салынды. Ғимарат 1749 жылы қирады, ал қазіргі Сент-Михаэль шіркеуі 1758 жылы салынды. Бастапқы монастырдан қалған жалғыз нәрсе – Франк Джордан қоғамдық орталығының қарамағындағы Личфилд көшесінде орналасқан монастыр үйінің негізін құрайтын қабырғалы жер асты. Тас, Стаффордширдегі Пирхилл жүзінің құрамына кіреді, оның аты жақын орналасқан Пир Хиллден алынған. 1251 жылы Генрих III Стоунға базар құқығын берді. Ортақ жер (Mudley Pits деп те аталады) – қаланың солтүстігінде орналасқан үлкен ашық және орманды жалпы пайдаланудағы жер. 1745/46 жылдардың қысында Герцог Камберленд мұнда кең ауқымды қысқы бекіністер мен лагерь салдырды, оның іздері әлі де көрінеді. Лагерьтің мақсаты герцогтың әскерін мұздай Стаффордшир тауларынан және Пик ауданынан түсіру болды, онда олар 6000 якобит көтерілісшілерінің Лондонға шабуылын тоқтатуға тырысты. Көтерілісшілер биік жерлер арқылы жүкті аттармен өтеді деп есептелді, мақсаты Дербиге жету еді. Стоун сонымен қатар, якобиттердің тобының Уэльске өтіп, онда қосымша күш жинауына жол бермеу үшін стратегиялық маңызға ие болды, бірақ қыс жақындағандықтан, якобиттер Шотландияға қайтуға шешім қабылдады. Стоун қалалық округі – қалалық округ. Ол Стоун қаласына теңестірілген Стоун азаматтық приходқа негізделген. Stone Rural округінің бір бөлігі Stone Rural округіне қосылды. Округ 1972 жылғы жергілікті басқару туралы заңмен таратылды және оның орнына Стаффорд округі кеңесі мен Стоун қалалық кеңесі құрылды. Соңғысы Стоун тарихын жариялап тұрады.

There is a Bronze Age ring ditch at Pirehill suggesting occupation in prehistoric times (County Archeology). Stone lies within the territory of the Iron Age Celtic tribe 'the Cornovii' (people of the horn; perhaps a horned god or topographical feature) mentioned by Ptolemy 2nd century AD in Geographia. To the northwest of Stone lies one of their hill forts which overlooks the Trent and perhaps the salt production in the region. The early history of Stone is unclear and clouded by the 12th century medieval romance concerning the murder of the Saxon princes Wulfad and Rufin by their father Wulfhere of Mercia who reputedly had his base near Darleston (Wulfherecester). The murder of Wulfad in the 7th century and his subsequent entombment under a cairn of stones is the traditional story (described as 'historically valueless' by Thacker 1985: 6). The church built over the stones marking the graves of Wulfad and Rufin in 670 lasted until the 9th century before being destroyed by invading Danes. It was replaced in 1135 by the Augustinian Stone Priory, which survived until its dissolution in the reign of Henry VIII. The building collapsed in 1749 and the present church of St. Michael's was built in 1758. All that remains of the original priory is the rib vaulted undercroft which forms the foundations beneath Priory House, which is located on Lichfield Street opposite the Frank Jordan Community Centre. Stone lay within the Pirehill hundred of Staffordshire named after nearby Pire Hill. In 1251, Henry III granted Stone a market charter. The Common Plot (aka Mudley Pits) is a large area of open and wooded common land sited just to the north of the town of Stone. The Duke of Cumberland built extensive winter fortifications and a camp here, traces of which can still be seen, during the winter of 1745/46. The purpose of the camp was to bring the Duke's army down from the freezing Staffordshire Moorlands and Peak District, where they had been seeking to stop an advance on London by a force of 6,000 Jacobite rebels. The rebels were thought to be using pack horse routes over the high country, with the aim of reaching Derby. Stone was also strategic in preventing any break away Jacobite group going across to Wales to recruit more men there but with winter coming on, the Jacobites decided to retreat back to Scotland. Stone Urban District was an urban district. It was based on the Stone civil parish which equates to the town of Stone. There were two amendments in parts of the Stone Rural parish in Stone Rural District were transferred in. The district was abolished by the Local Government Act 1972, and replaced with Stafford Borough Council and Stone Town Council. The latter publishes a history of Stone.

Жолдар

Тас Трент өзенінің аңғарында орналасқан және 18 ғасырда салынған жолдардың бірінде дилижанстар үшін маңызды аялдама болған. 1851 жылғы анықтамалықта Стоун өте қарбалас қала болғандығы және дилижанстар, жүк тасушылар мен саяхатшылар үшін маңызды бағыт болғандығы айтылған. Күн сайын қаладан 38-ден кем емес дилижанс өткен. Басты дилижанс маршруты Уотлинг көшесі арқылы Лондоннан Холихедке, Личфилдке дейін, ал содан кейін A51 арқылы Холихедке дейін жалғасқан. Дилижанс тасымалын қолдау үшін Стоун аттар мен саяхатшыларды қонақжайтын көптеген дилижанс қонақүйлерімен маңызды аялдама болған. Атақты қонақүйлерге Crown Hotel, Crown & Anchor, Red Lion және Black Horse Inn кіреді.

Трент және Мерси каналы

Қала арқылы ағатын Трент өзені Рим дәуірінен бері жүк тасымалдау кемелері үшін пайдаланылып келген, бірақ одан әрі ішкі аймақтарда неғұрлым кішкентай қайықтар ғана қолданылуы мүмкін еді. Су деңгейінің маусымдық өзгеруі еңсерілмейтін кедергі болды, алайда жүк теңізден Вильден Ферриге (Дербидің оңтүстік-шығысында) дейін жеткізілуі мүмкін еді, онда Дервент өзені Трентке қосылып, су мөлшерін арттырады, содан кейін қара жолмен тасымалданатын. Асфальтталған жолдар пайда болғанға дейін құрлықтағы сапарлар баяу болды, ал нәзік тауарлар қиыр-қиыр жерлерде зақымдануға бейім еді. 1766 жылы канал салушы Джеймс Бриндли Мерси және Трент өзендерін байланыстыратын «Гранд Тронк каналы» жобасын ұсынды. Жосия Веджвуд бұл жобаны шикізатты керамика өндірісіне жеткізудің және дайын өнімдерді клиенттеріне тиімді тасымалдаудың жолы ретінде қарастырды. 1772 жылдың 29 қыркүйегінде (Бриндли 27 қыркүйекте қайтыс болды) Вильден Ферриден Стоунға дейінгі «Гранд Тронк каналының» (қазір Трент және Мерси каналы деп аталады) 48 милі кеме жүзуге қолайлы болды, ал Бёртон-он-Тренттен өткен бөлігі 1770 жылы аяқталған еді. «Жұлдыздық шлюз» аяқталғаннан кейін салтанатты ашылу өтті, осы оқиғаның құрметіне артиллериялық зеңбірек оқ атты. Алайда, апат орын алды, зеңбірек жаңа шлюзге зақым келтіріп, оны қайта жаңарту қажет болды. Стоун канал компаниясының бас кеңсесіне айналды, кеңсесі Вестбридж үйінде орналасқан, ол кезде қазіргі Вестбридж паркінің астындағы «Жұлдыздық шлюз» маңында болды. Кейін кеңселер Сток-он-Трентке көшірілді.

Ірімшік өнеркәсібі

Тас астындағы жергілікті судың сапасының арқасында мұнда августиндік монахтардың сыра жасау дәстүрін жалғастырған екі сыра зауыты орналасқан. Ең танымал компаниясы – 1780 жылы құрылған John Joule & Sons Ltd. Компания 1968 жылы Bass Charrington компаниясымен сатып алынды және 1974 жылғы қазан айының соңында сыра жасау тоқтатылды. Осы жергілікті сыраларды қаланың және аймақтың көптеген сыраханаларында табуға болады. Lymestone Brewery-нің өз қоғамдық үйі – The Borehole Inn, ол сыра зауытының жанында, Маунт индустриялық аймағында орналасқан. "Жұлдыз" қоғамдық үйі 1819 жылы толық лицензия алған, бірақ ғимарат канал салынғанға дейін 200 жыл бұрын тұрғызылған. Бұл ғимарат бір кезде етхана және мал сою орны болған. 1950 жылға дейін қайық аттарына арналған тұрақтар болды және бизнес сауда үшін каналға көп тәуелді болды.

Қоғамдық көлік

Темір жолдың келуі Стоунның дилижанс және канал қаласы дәуірін аяқтады. Солтүстік Стаффордшир темір жолы 3 сәуірде 1848 жылы Сток-он-Тренттен Стоун арқылы Нортон көпіріне дейін басты желісін ашты; келесі жылы Стоуннан Колвичке дейінгі тармақ желісі жұмыс істей бастады. Темір жол дәуірінде гүлденген бір сала – аяқ киім өнеркәсібі, 1851 жылы оның өркендеген шағында 16 аяқ киім шеберханасы болды. Бірақ, Австралия, аяқ киімнің басты нарығы, осы өнеркәсіпке импорттық салық салғаннан кейін, бұл сала төмендеді.

Қазіргі күн

Тас шіркеуі, Архангел Михаилға арналған, қаланың оңтүстік жағында, бұрынғы Тас монастыры орналасқан жерде салынған. Құрылысы 1753 жылы басталып, 1758 жылы аяқталды. Қазіргі сағат 1896 жылғы. Крайст шіркеуі қаланың солтүстік жағында орналасқан, мұнда халық саны әлі де артып келеді. Ол 1839 жылы салынды. Канал қаланың бейнесін әлі де анықтап тұр. Соңғы жылдары көптеген канал жағалаулары заманауи мақсаттарға берілді, оның ішінде ескі Stubbs қоймасының орнында салынған The Moorings пәтерлер кешені де бар. Трент ауруханасының төңірегінде пәтерлер мен тұрғын үйлер салынған. Тұрғын үйлер де каналға жақын орналасқан. Бұрынғы сауда көлігі орнына жыл сайын Стоун арқылы өтетін демалыс кемелері шықты. Canal Cruising Company бүгінде Трент және Мерси каналы компаниясының тарихи каналды күтіп ұстау және қайық құрылысымен айналысқан орнынан жұмыс істейді. Yard Lock маңындағы шеберханаларымен бірге қалпына келтірілген док кешені демалыс кемелерін және тарихи қайықтарды күтіп-жөндеуге пайдаланылады. 2010 жылы қаланың оңтүстігінде, Астон шлюзінің төмен жағында, демалыс кемелері үшін кемежай, ферма дүкені және кафе орналасқан жаңа жағажай ашылды. Стоун қаласындағы мемлекеттік білім беру үш деңгейлі мектеп жүйесіне негізделген, онда бірнеше бастауыш мектептер, екі орта мектеп (Уолтон Приори орта мектебі және Крайстчерч академиясы) және жоғары мектеп (Алейни академиясы) бар. Жеке білім беруді католиктік Сент-Доминик монастырлық мектебі қамтамасыз етеді. Мектеп 19 ғасырда ана Маргарет Халлаханмен бірге сол аттас монастырьмен бірге құрылды, алғашқыда мектеп "Бақытты Имельданың пансионы" деп аталды. Стаффордшир өрт сөндіру және құтқару қызметінің бас кеңсесі Стоун қаласының оңтүстігінде орналасқан. Қала сыртындағы Yarnfield Park оқу және конференциялық орталығы Ұлыбританияның телекоммуникация индустриясы үшін маңызды оқу орталығы болып табылады. Ол BT Group компаниясына тиесілі және Accenture компаниясы басқарады. Стоун – көптеген мектептерде, колледждерде және университеттерде кеңінен қолданылатын Quickfit зертханалық шыны ыдыстар жүйесін өндірудің негізгі орталығы. Шатыр тазалаушылардың ұлттық қауымдастығы қалада орналасқан. Қалада екі футбол клубы бар: Солтүстік-Батыс округтер футбол лигасының Stone Old Alleynians F. C. және Стаффордшир округінің аға лигасының Stone Dominoes F. C. Екі команда да Springbank Park деп аталатын Ярнфилдтегі толық жабық, жарықтандырылған стадионды пайдаланады. Стаффордшир округінің крикет клубы Личфилд-роудта шағын округтер чемпионатының ойындарын өткізеді, сондай-ақ қаланың крикет клубы Стоун Крикет клубы да осы жерде ойнайды. Тас тағамдары мен сусындары фестивалі қазан айының бірінші демалыс күнінде өтеді және жергілікті өнімдер мен тамақ дайындау шеберлерінің ең жақсыларын біріктіреді. Фестиваль қалаға 20 000-нан астам келушіні тартады және қаланың Вестбридж паркінде жұма, сенбі және жексенбі күндері өтетін "негізгі шарасымен" бір аптаға созылады.

Stone Parish Church, dedicated to Saint Michael the Archangel, is at the south end of the town located on what used to be Stone Priory. It was commenced in 1753, and finished in 1758. The present clock dates from 1896. Christ Church stands on the north side of the town, where the population is still increasing. It was erected in 1839. The canal still dominates the town. Many canal side sites have in recent times been taken over for modern day use including The Moorings, a development of apartments based on the old Stubbs warehouse. Apartments and housing surround the old Trent Hospital, once the workhouse. Housing developments also border the canal. Commercial traffic has now been replaced by the leisure craft that pass through Stone each year. The Canal Cruising Company today operates from the historic site of the canal maintenance and boat building operations of the Trent and Mersey Canal Company. This restored docks complex with its workshops, by Yard Lock, continues to be used for the maintenance of pleasure craft and historic boats. In 2010 a new marina opened just south of the town, below Aston Lock, with moorings for pleasure craft, a farm shop and a café. State education within Stone is based on the three tier school system, with a range of first and primary schools, two middle schools (Walton Priory Middle and Christchurch Academy) and a high school (Alleyne's Academy). Independent education is served by the Catholic St Dominic's Priory School founded with the convent of the same name in the 19th century by Mother Margaret Hallahan when the school was originally known as "Blessed Imelda's Enpension School". Staffordshire Fire and Rescue Service has its headquarters just south of Stone. Yarnfield Park Training and Conference Centre just outside the town is a major training centre for the UK telecommunications industry. It is owned by BT Group and run by Accenture. Stone is the key UK manufacturing site for the Quickfit laboratory glassware system which finds widespread use in many school, college and university science departments. The National Association of Chimney Sweeps is located in the town. The town is home to two football clubs, Stone Old Alleynians F. C. of the North West Counties Football League and Stone Dominoes F. C. of the Staffordshire County Senior League. Both teams share a fully enclosed floodlit stadium at Yarnfield, named Springbank Park. Staffordshire County Cricket Club play Minor Counties Championship matches at Lichfield Road, as do the town's cricket club, Stone Cricket Club. The Stone Food and Drink Festival takes place the first weekend in October and brings together the very best in local produce and cooking talent. It attracts in excess of 20,000 visitors to the town and runs for one week in total with the 'main event' on the town's Westbridge Park on Friday, Saturday and Sunday.

Теледидар

Телевизиялық жаңалықтарды BBC Midlands Today және ITV Central жабады, екеуі де Бирмингем қаласынан таратылады. Стоун қаласы Саттон Колдфилд және The Wrekin хабар тарату станцияларынан жақсыдан орташаға дейінгі сигналдарды ала алады, олар қаланың жоғарырақ бөліктерінде жақсы қабылданады.

Радио

Стоун қаласының жергілікті радио станциялары – Signal 1 және BBC Radio Stoke, олар Тренттегі Стоук қаласындағы студиялардан хабар таратады. Дегенмен, қаланың кейбір аудандары Free Radio Black Country және Shropshire, Greatest Hits Radio, BBC WM, BBC Radio Cymru, сондай-ақ Батыс Мидлендстер мен Солтүстік-Батыстан Heart және Smooth радиоларын да қабылдай алады.

Газеттер

Стоун екі күнделікті газетпен – The Sentinel (Сток-он-Тренттен) және Express and Star (Уолвергемптоннан) жарық көреді. Сонымен қатар, апталық «Стаффордширдің жаңалықтары» және екі айда рет шығатын «Stone and Eccleshall Gazette» газеттері де қала жайлы хабарлайды.

Қоғамдық жаңалықтар сайты

Stone қаласының тұрғындары мен қонақтары үшін соңғы жаңалықтар мен ақпаратты жеткізетін, A Little Bit Of Stone деп аталатын тәуелсіз қоғамдық жаңалықтар сайты бар. Сайт Facebook, Twitter, Instagram және YouTube әлеуметтік желілеріндегі белсенді парақшалар арқылы қолдау көрсетіледі.

Футбол

Stone Old Alleynians F. C. Stone Dominoes F. C.

Көлік

Батыс жағалаудағы негізгі желідегі Стоун теміржол станциясы қалаға қызмет көрсетеді. 2008 жылдан бері бұрынғы London Midland және қазіргі West Midlands Trains компаниялары сағат сайын жартылай жылдам, тікелей рейстерді жүзеге асырып келеді. Бұл маршрут оңтүстікке қарай Лондон-Юстонға Стаффорд және Трент аңғары арқылы, ал солтүстікке қарай Струк-он-Трент арқылы Крюге дейін созылады. 2008 жылдан 2012 жылғы маусымға дейін жолаушылар саны 152%-ға өсті, ал сұранысты қанағаттандыру үшін күніне тағы үш рейс қосылуы жоспарлануда. 2019/20 жылғы көрсеткіштер 184 000 жолаушыны құрады. Стоун қаласындағы негізгі автобус маршруты – First Potteries компаниясының 101 маршруты. Ол солтүстікке қарай Теттенсор, Трентэм, Ньюкасл-андер-Лайм және Стоук-он-Трент қалаларына, ал оңтүстікке қарай Стаффордқа қатынайды. Бұл маршрут Стоун қаласындағы, соның ішінде мектептердегі бірнеше аялдамада тоқтайды. D&G Bus компаниясы 101 маршрутын демалыс күндері және Стоун және айналасындағы аудандарда апта ішіндегі жергілікті рейстерді жүзеге асырады. Қала арқылы екі маңызды тас жол өтеді: A34 Бірмингемді Манчестермен, ал A51 Личфилдті Честермен байланыстырады. M6 автожолы Стоун қаласын айналып өтеді. Соңғы жылдары қаладан солтүстікке қарай канал жағалауындағы жолмен Барластон, Трентэм және Стоук-он-Трент бағытында велосипедпен жүру мүмкіндігі жақсарды. 2012 жылғы маусымда жергілікті билік 700 000 фунт стерлингтік жобаны жариялады, ол жаңа жолдармен мәселені шешуге бағытталған. Оңтүстікке қарай, Бурстон, Уэстон және Грейт Хейвуд бағытындағы канал жағалауындағы жол велосипедпен жүруге жарамды, бірақ жарыс велосипедіне қарағанда тау велосипедіне көбірек сәйкес келеді. Стоун қаласындағы негізгі автокөлік және фургон жалға беру қызметін Stone Van Hire компаниясы ұсынады, ол Стоун қаласының және Стаффордшир облысының басқа да аймақтарындағы кәсіпорындарға көмектеседі.

Ғимараттар

Stone қаласында қызығушылық тудыратын көптеген ғимараттар бар, оның ішінде II санаттағы Хейс үйі және Әйгерім (Сент-Анна) католик шіркеуі.