Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
DOS жады басқарудағы банктік коммутациялау жүйесі
System of bank switching in DOS memory management
DOS жады басқаруда кеңейтілген жад – DOS бағдарламаларына дәстүрлі жадтың шегінен (640 КиБ) асып түсетін қосымша жадты қамтамасыз ететін банктік коммутациялау жүйесі. Кеңейтілген жад – бірнеше үйлесімсіз технологиялық нұсқаларды біріктіретін жалпы атау. Ең көп қолданылатын нұсқасы – Lotus Software, Intel және Microsoft компаниялары бірлесіп әзірлеген Кеңейтілген Жады Спецификациясы (EMS), сондықтан бұл спецификация кейде "LIM EMS" деп те аталады. LIM EMS-тің бірнеше нұсқасы болды. Алғашқы кеңінен қолданылған нұсқасы EMS 3.2 болды, ол 8 МБ кеңейтілген жадты қолдайды және әдетте жабдықтармен (жоғарғы жад) байланыс үшін бөлінген мекенжай кеңістігінің бөліктерін кеңейтілген жадтың бөліктерін бейнелеу үшін пайдаланады. EEMS, LIM EMS 3.x-пен бәсекелес кеңейтілген жад басқару стандарты, AST Research, Quadram және Ashton Tate ("AQA") компанияларымен әзірленді; ол төменгі 1 МБ-тың кез келген аймағын бейнелей алады. EEMS ақырында LIM EMS 4.0 құрамына енгізілді, ол 32 МБ кеңейтілген жадты қолдайды және DOS-та көп тапсырмалы жұмыс істеуді де қолдады. Бірақ IBM өзінің XMA деп аталатын кеңейтілген жад стандартын жасады. Кеңейтілген жадты пайдалану 1980-жылдардың соңында Lotus 1 2 3 сияқты ойындар мен бизнес бағдарламаларында кеңінен таралды, бірақ 1990-жылдардың ортасына дейін оның қолданылуы азайды, себебі пайдаланушылар DOS-тан Linux, IBM OS/2 және Microsoft Windows сияқты қорғалған режимдегі операциялық жүйелерге көшті.
In DOS memory management, expanded memory is a system of bank switching that provided additional memory to DOS programs beyond the limit of conventional memory (640 KiB). Expanded memory is an umbrella term for several incompatible technology variants. The most widely used variant was the Expanded Memory Specification (EMS), which was developed jointly by Lotus Software, Intel, and Microsoft, so that this specification was sometimes referred to as "LIM EMS". LIM EMS had several versions. The first widely implemented version was EMS 3.2, which supported up to 8 MiB of expanded memory and uses parts of the address space normally dedicated to communication with peripherals (upper memory) to map portions of the expanded memory. EEMS, an expanded memory management standard competing with LIM EMS 3. x, was developed by AST Research, Quadram and Ashton Tate ("AQA"); it could map any area of the lower 1 MiB. EEMS ultimately was incorporated in LIM EMS 4.0, which supported up to 32 MiB of expanded memory and provided some support for DOS multitasking as well. IBM, however, created its own expanded memory standard called XMA. The use of expanded memory became common with games and business programs such as Lotus 1 2 3 in the late 1980s through the mid 1990s, but its use declined as users switched from DOS to protected mode operating systems such as Linux, IBM OS/2, and Microsoft Windows.
Өмірбаян
IBM PC және IBM PC/XT процессорларының 8088 бір мегабайт (MiB немесе 220 байт) жадты пайдалана алды. Бұл шектеу Intel 8086 процессордың 20 биттік сыртқы адрестік шинасынан (және жад адрестеу архитектурасынан) келді. Компьютерді жасаушылар төменгі 640 КиБ (655360 байт) адрестік кеңістікті оқу-жазуға арналған программалық жадқа (RAM), яғни стандартты жадқа бөлді, ал қалған 384 КиБ жад кеңістігі жүйелік BIOS, бейне жады және қосымша перифериялық құрылғылардағы жад сияқты мақсаттарға арналды. 1984 жылы ұсынылған IBM PC AT 80286 чипін қолданды, ол кеңейтілген жад ретінде 16 МБ оперативті жадты пайдалана алды, бірақ ол тек қорғалған режимде ғана жұмыс істей алды. Қорғалған режиммен үйлесімді бағдарламалық қамтамастың жетіспеуі (стандартты DOS бағдарламалары осы режимде іске қосылмайтын) нарықтың басқа шешімдерді іздеуге мүмкіндік берді. EMS стандартының алғашқы нұсқасы, EMS 3.0, 1985 жылы жарық көрді. Алайда, EMS 3.0 EMS 3.2 нұсқасымен ауыстырылғанға дейін аппараттық деңгейде іске асырылмады. Кеңейтілген жадты бағдарламалар тікелей пайдалана алмады; MVS жүйесіндегі "терезе қызметтері" атты мүмкіндік бағдарламаларға кеңейтілген жадта жылжымалы терезелерді өздерінің адрестік кеңістігінде бөлуге мүмкіндік берді. Сондай-ақ, негізгі жадтан (орталық сақтаудан) кеңейтілген жадқа деректерді жылжытуға арналған "деректерді жылжыту" функциясы болды. Кейіннен "Асинхронды деректерді жылжыту құралы" (ADMF) енгізілді, ол бағдарламаларға басқа операцияларды орындау кезінде деректерді екеуінің арасында жылжытуды сұрауға мүмкіндік берді. 1990 жылдардың ортасына қарай кеңейтілген жад физикалық жадтан бөлек болмай, жүйе жадының логикалық бөлігіне айналды. Бірақ IBM кеңейтілген жадты толығымен қолдауын тоқтатқанға дейін 2016 жылдың қарашасында z/VM 6.4 нұсқасы шықты. Microsoft Windows жүйесіндегі Адрес терезесі кеңейтулері (AWE) мүмкіндігі ұқсас принципте жұмыс істейді, ол 32 биттік бағдарламаларға 32 биттік адрестік кеңістікте сыятын 2-4 ГБ-тан артық жадты пайдалануға мүмкіндік береді. Windows жүйесінің қазіргі нұсқаларында қолдау көрсетілсе де, 64 биттік бағдарламалармен алмастырылды, олар тікелей 4 ГБ-тан артық жадты пайдалана алады. Виртуалды жад дискілік сақтауды пайдаланып, қол жетімді жадтың иллюзиясын жасайды.
The 8088 processor of the IBM PC and IBM PC/XT could address one megabyte (MiB, or 220 bytes) of memory. It inherited this limit from the 20 bit external address bus (and overall memory addressing architecture) of the Intel 8086. The designers of the PC allocated the lower 640 KiB (655360 bytes) of address space for read write program memory (RAM), called conventional memory, and the remaining 384 KiB of memory space was reserved for uses such as the system BIOS, video memory, and memory on expansion peripheral boards. Even though the IBM PC AT, introduced in 1984, used the 80286 chip that could address up to 16 MiB of RAM as extended memory, it could only do so in protected mode. The scarcity of software compatible with protected mode (no standard DOS applications could run in it) meant that the market was still open for another solution. The first public version of the EMS standard, called EMS 3.0 was released in 1985; EMS 3.0, however, saw almost no hardware implementations before being superseded by EMS 3.2. Expanded storage could not be directly addressed by applications; an MVS feature known as "window services" enabled applications to allocate movable windows to expanded storage within their own address space. There was also a "data mover" feature which could be invoked to move data between main memory (central storage) and expanded storage; later, an "Asynchronous Data Mover Facility" (ADMF) was introduced, which enabled applications to request data to be moved between the two in the background, while they performed other processing. By the mid 1990s, expanded storage had ceased to be a physically separate memory, and had become merely a logical division within the system memory enforced by firmware; but it was not until the November 2016 release of z/VM 6.4 that IBM finally removed all support for expanded storage from its mainframe operating systems. Address Windowing Extensions (AWE) is a conceptually similar feature in Microsoft Windows, used to enable 32 bit applications to access more memory than the 2–4GB that can fit in a 32 bit address space. Although still supported by current versions of Windows, its use has been superseded by 64 bit applications, which can access >4GB of memory directly. Virtual memory creates the illusion of available memory using, for instance, disk storage.