Кіріспе

Британдық журналист (1937–2004)
комедия актері

Пол Маккинтош Фут (8 қараша 1937 – 18 шілде 2004) – британдық тергеуші журналист, саяси науқаншы, автор және Социалистік жұмысшылар партиясының (СЖП) ұзақ жылғы мүшесі.

Ерте өмір және білім

Фут британдық мандат кезінде Хайфада дүниеге келген. Ол сэр Хью Футтың ұлы (Қыпр мен Ямайканың соңғы губернаторы және 1964 жылдан 1970 жылға дейін Ұлыбританияның Біріккен Ұлттар Ұйымындағы тұрақты өкілі, Лорд Карадон) және либералдық парламент депутаты болған Исаак Футтың немересі болды. Ол Майкл Футтың туған інісі, кейіннен Еңбек партиясының жетекшісі болған, және жас Фут онымен тығыз қарым-қатынаста болды. Ол балалық шағын інісінің Девондағы үйінде, Италияда әжесімен және ата-анасымен (шет елде тұрған) Қыпр мен Ямайкада өткізді. Ол өзін "күлкілі снобизмге толы дайындық мектебі (Лудгроув) және Шрусберидегі одан да ақылға сыймас мемлекеттік мектепке" жіберілді деп еске алды. Шрусберидегі құрбыларының арасында Ричард Инграмс, Уилли Раштон, Кристофер Букер және кейіннен "Жеке көз" журналымен байланыс орнатқан басқа да достары болды. Энтони Ченевикс Тренч, кейіннен Итон колледжінің директоры, 1952 және 1955 жылдар аралығында Шрусбери мектебінде Футтың үй ұстазы болды, сол кезде барлық мектептерде дене жазасы жиі қолданылатын. Ересек болғаннан кейін Фут Ченвикс Тренчтің жүйелі түрде ұрып-сапалағанын жария етті. Ник Коэн Футтың "The Observer" газетіндегі некрологында былай деп жазды: "Англияның мемлекеттік мектептерінің деңгейінде, Шрусберидегі үй ұстазы Энтони Ченевикс Тренч – флагелломан еді. Фут еске алды: "Ол кінәліге екі таңдау ұсынды: төрт рет таяқпен ұру, ол ауыртпалы; немесе алты рет белбеумен, шалбарын түсіріп, ауыртпайды. Ақылды балалар әрқашан қорланғанына қарамастан, белбеуді таңдайтын, ал Тренч қуанышын жасыра алмай, жоғарғы бөлмеге барып, есігін құлыптап, кінәлінің шалбарын түсіріп, оны диванға жатқызып, белбеумен ұрып-сапалап тастады". Фут Ченвикс Тренчтің осы мінез-құлқы туралы алғаш рет 1969 жылы "Жеке көз" журналында егжей-тегжейлі баяндады, Коэн бұл тәжірибені Футтың журналистикадағы ең бақытты күндерінің бірі деп сипаттады.

Журналистика және қоғамдық мансап (196478)

1964 жылы Лондонға оралып, "The Sun" газетінде, бұрын "Daily Herald" деп аталған кәсіподақ газетінің "Проб" деп аталатын бөлімінде жұмыс істей бастады. Мақсаты – жаңалықтардың артындағы жайттарды зерттеп, жариялау болды, бірақ "Проб" тобы алты айдан кейін жұмыстан кетіп қалды. "Бөлімді басқарған адам бұрынғы "Daily Express" қалалық редакторы болып шықты". Содан кейін "The Sunday Telegraph" газетінің "Мандраке" бағанасында жартылай уақыт жұмыс істеді. 1964 жылдан бері "Private Eye" журналына мақалалар жазып тұрды, бірақ 1967 жылдың ақпанында жалақысын төмендетіп, журналдың штаттық қызметкері болып толық уақытқа жұмыс істеуге шешім қабылдады. Ол Ричард Инграмс және Питер Кукпен бірге жұмыс істеді, сонда Кук журналдың бақылау үлесіне ие болған еді. Кейіннен бұл шешім туралы сұрағанда Фут, екі бетке толық еркіндікпен, қалағанын жазу мүмкіндігіне қарсы тұра алмағанын айтты. "Private Eye" журналына жазу – менің таза ләззат алатын жалғыз журналистикалық қызметім. Бұл – ең қызықты, тегін басылым" деді ол. Фут Кукпен жақсы қарым-қатынаста болды, соңғысының 1995 жылы қайтыс болғаннан кейін ғана олардың қаншалықты ортақ екенін түсінді. "Біз екеуміз де бір аптаның ішінде, шамамен бірдей отбасылық жағдайда дүниеге келдік. Оның әкесі, менің әкем сияқты, империяның туын түсіріп, әлемді шарлаған колониялық қызметкер болды. Екі әке де үлкен ұлдарын Англиядағы жеке мектепке жіберді. Біз екеуміз де мектеп демалыстарын Батыс аймағындағы жақын туыстарымызбен өткіздік". Инграмс мұны жоққа шығарып, былай деп жазды: "Ол кезде ол мен саяси мәселелер бойынша келіспедік деп айтылды. Шын мәнінде, біз мұндай мәселелерде сирек келіспейміз, тек Пауылдың ереуіл болғанда одақты қолдауы керек деген сенімінен туындайтын керісіншелік болды". 1972 жылдың қазан айында ол Интернационал Социалистердің апталық газеті "Socialist Worker"-ге қосылу үшін кетіп қалды, ол ондаған жылдардан кейін "революция жақын" деп түсіндіргендей. 1974 жылы редактор болды. 1980 жылы Фут "Бриджвотер төртеуінің" ісіне ден қойды, олар өткен жылы Стурбридж газет тасымалдаушысы Карл Бриджвотерді өлтіргені үшін сотталған еді. Ол бұл іске бірнеше рет оралды, кейде редакторының наразылығын тудырды, бірақ бұл тәжірибе жаңа куәгерлердің табылуына әкеледі деп сенді. Шамамен 20 жыл түрмеде отырғаннан кейін, олардың үкімдері 1997 жылдың ақпанында Апелляциялық сотта жойылып, аман қалған үш адам (біреуі түрмеде қайтыс болды) босатылды. Фут "Daily Mirror" газетінде 14 жыл жұмыс істеді, 1984 жылдан бастап Роберт Максвелл басқарған жылдары газетте тірі қалуға тырысты. 2000 жылы Фут былай деп жазды: "Максвелл өзіне жұмыс істегендердің барлығын, мені де қоса, кемсітті, бірақ мен редактордың артында жасырынып, өзімді оның одан да қорқынышты әрекеттерінен қорғай алдым". Ақыры ол 1993 жылдың наурыз айында, Максвелл қайтыс болғаннан 17 ай өткен соң, "Mirror" газетінің жаңа редакторы Дэвид Бэнкспен ұрысты. Бэнкс, оның айтуынша, оны "ессіз" деп айыптады және сол кездегі басқармадағы төңкеріс, Футтың пікірінше, компанияда "кәсіподақтарды жүйелі түрде жою науқанын" енгізді. 1993 жылы ол "Mirror" газетінен жаңа басшылығына сын мақалаларды басып шығарудан бас тартқаннан кейін, ауру демалысына шықты. "Бұл сталиндік психиатрия", - деді ол. "Егер сіз бізбен келіспесеңіз, онда сіз ақылсызсыз". Бэнкс сондай-ақ Футтың жалақысы 55 000 фунт стерлинг екенін жариялады, бірақ Фут өзінің жалақысы бірнеше мың фунт стерлингке аз екенін айтты. 2001 жылдан бастап ол бірнеше лауазымға Социалистік Альянс кандидаты болды. 2002 жылы Хакни қаласының әкімдік сайлауында ол Либерал-демократтар кандидатын жеңіп, үшінші орынға ие болды. Фут сондай-ақ 2004 жылғы Еуропалық сайлауда Лондон аймағында "Respect" коалициясы үшін сайланды. Футтың соңғы кітабы "Дауыс: қалай жеңілдік және қалай әлсіретілді" 2005 жылы оның қайтысынан кейін жарық көрді. Оның досы және "Private Eye" әріптесі Фрэнсис Уийн "Guardian" журналына берген шолуында: "Шығушыл, күшті және жеңілмейтін көңілді: оның соңғы кітабының қасиеттері сонымен қатар адамның өзіне ескерткіш болып табылады" деп қорытындылады.

Жазу

Фут 1981 жылы Перси Шеллинің поэзиясының радикалды саясатын дәріптеген "Red Shelley" атты кітабын жазды. Фут кітапқа құмар адам болды, атасы Исаак пен ағасы Майклдың жолын қуды, сонымен қатар радикалдық кәсіби одақ жетекшісі А. Дж. Кук туралы жарияланымның авторы еді.

Сыйлықтар мен үгіт-насихат журналистикасы

Пол Фут 1972 және 1989 жылдары «What The Papers Say» сыйлықтарында «Жыл журналисі» атағын алды, ал 1980 жылы «British Press Awards» сыйлығында «Кампаниялық журналист» атанды; 1995 жылы Тим Лакстонмен бірге Джордж Оруэлл атындағы журналистика сыйлығын жеңіп алды, 2000 жылы «What The Papers Say» сыйлығында «Онжылдықтың журналисі» сыйлығын жеңіп алды, ал 2004 жылы Джеймс Камеронның есімдік арнайы сыйлығына ие болды. Оның ең танымал еңбегі – кампаниялық журналистика, оның ішінде сыбайлас жемқор сәулетші Джон Полсонды әшкерелеуі және ең бастысы, 1991 жылы сәтті аяқталған Бирмингем алтылығының үкімдерін жою науқанындағы басты рөлі болды. Фут сондай-ақ, бұрынғы британдық барлау қызметкері Колин Уоллеске қасақана адам өлтіруге айып тағылғанын, Уоллестің 1970 жылдардағы Солтүстік Ирландиядағы британдық күштер мен лоялист жартылай әскери топтары арасындағы келісім туралы айғақтарын жасыру мақсатында жасалғанын айтты. Фут Локербидегі жарылыс үшін Әбделбасет әл-Меграхиқа тағылған айыптауға ерекше қызығушылық танытты, Меграхидің Pan Am 103 рейсіне қатысты сот процесінде әділетсіздіктің құрбаны болғанына сенді. Ол сондай-ақ, сәттілікке жетпесе де, 1962 жылы A6 жолындағы кісі өлтіруге байланысты дарға асылған Джеймс Ханраттиге өлімнен кейін кешірім алу үшін жұмыс істеді. 1999 жылы ДНК-сараптамасы Ханраттидің кінәлі екенін растағаннан кейін де ол бұл ұстанымын сақтап қалды.

Жеке өмір

Пол Фут екі рет үйленген, Моника (құрметті әкесі Бекинсейл, 1962–70) және Роза (Розанна, құрметті әкесі Харви, 1971–93) және Клэр Фермонтпен ұзақ мерзімді қарым-қатынаста болған. Том Фут – журналист. Фут Батыс Индия крикетінің жанкүйері болды (ол Джордж Хедлидің ойнауға үйреткенін айтқан) және «Плимут Аргайл» футбол клубының адал жанкүйері болды. Ол сонымен қатар, бейсболшы және гольфшы да болған.

Өлім және еске алу

Пол Фут 66 жасында жүрек талмасынан қайтыс болды. Оның қабіріне жақын жерде тағы бір ұзақ жылдар бойы SWP мүшесі болған Крис Харманның қабірі орналасқан.