Кіріспе

Британдық заңгер және бұрынғы саясаткер Майкл О'Брайен KC (1954 жылдың 19 маусымында туған) – британдық заңгер және бұрынғы Лейборист партиясының саясаткері, 1992 жылдан 2010 жылға дейін Солтүстік Уорвикшир округінен Парламент депутаты болды, сондай-ақ бірнеше министрлік қызметтерде жұмыс істеді.

Ерте өмір

Майк О'Брайен мемлекеттік мектептерде оқыды, Рим-католик бастауыш мектебінде, Сент-Джордж мектебінде, содан кейін Вустер қаласындағы Блессид Эдвард Олдкорн мектебінде білім алды. Ол Солтүстік Стаффордшир политехникалық институтында тарих және саясат мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды, кейін PGCE дәрежесін аяқтады. 1977 жылдан 1980 жылға дейін ол заңгерлік стажировкадан өтті, ал 1980 жылдан 1981 жылға дейін мұғалімдік қызметке дайындалды. 1981 жылдан 1987 жылға дейін ол Колчестердегі жоғары және қосымша білім беру колледжінде бизнес құқығынан дәріс оқыды. 1987 жылдан 1992 жылға дейін ол қылмыстық құқық саласында, оның ішінде кісі өлтіру және қалалық алаяқтыққа қатысты істер бойынша адвокат ретінде жұмыс істеді, сондай-ақ Knightsbridge Security Deposit тонауы ісіндегі негізгі күдіктінің мүдделерін қорғады. 2007 жылы патшалық кеңесші атағын алды. Қазір ол Бирмингемдегі No5 кеңсесінде адвокаттық практикамен айналысады.

Иммиграция жөніндегі мемлекеттік министр

Майк О'Брайен 1997 жылдан 1999 жылдың мамырына дейін Ішкі істер министрлігінде иммиграция жөніндегі мемлекеттік хатшының парламенттік орынбасары қызметін атқарды. Майк О'Брайен соңғы консервативті үкімет иммиграциялық жүйені "толық дерлік құлаған" жағдайда қалдырды, сондықтан пана іздеу өтінімін қарауға екі жыл немесе одан да көп уақыт кетіп, "біз жүйені жылдамдатуымыз керек. Депортация жүйесі айқын түрде баяу және ауыр, және теңсіздікке алып келеді". О'Брайен әріптесіне иммиграция министрі болып тағайындалғаннан кейін департаментте тапқан хаосты былай деп сипаттады: "Бірде ол IND-ге сапармен барғанда, шкафты ашып, жауапсыз хаттарға толы екенін көрді, оған бұрын ешқандай жауап күтілмейтін хаттар қалмағаны айтылған болатын. Бір кіші лауазымды қызметкер шақырылды. Оның түсіндірмесі: 'Біз оларды министр көріп қалмауы үшін онда қалдырдық'". 1997 жылдың қазанында Майк О'Брайен Stonewall ұйымының заңгерлерімен кеңескеннен кейін Ұлыбританияның иммиграциялық заңнамасына өзгеріс енгізді, бұл азаматтарға 1997 жылдан бастап некеде тұрмаған серіктестерін, соның ішінде бір жынысты жұптарды демеулік етуге мүмкіндік берді. "Бұл ереже бойынша жұптар төрт жыл немесе одан да көп уақыт бірге тұрғанын және тұрақты түрде бірге өмір сүруді жоспарлап отырғанын көрсетуі керек. Оларға рұқсат берілгеннен кейін, олар келісімге қол жеткізу үшін қарым-қатынас тағы бір жыл бойы сақталғанын көрсетуі керек". 1999 жылы Stonewall ұйымымен кеңескеннен кейін ол қарым-қатынас ұзақтығын екі жылға дейін қысқартқандығын мәлімдеді. Бұл ЛГБТҚ+ қауымдастығының теңдігіне қарай жасалған жаңа лейбористік үкіметтің алғашқы қадамы болды. Ішкі істер министрі ретінде нәсілдік қатынастарға жауапты Майк О'Брайен Джек Стромен бірге Стивен Лоуренс ісі бойынша тергеуді құру үшін жұмыс істеді, Лоуренс отбасымен және олардың адвокаттарымен кездесті. Кейіннен ол "Институционалдық расизм және полиция: факт пе ойдан шығарылған?" атты кітабында Макферсон есебін қолдады, "Бұл есеп – біздің қоғамдағы ашық немесе жасырын нәсілшілдікке қарсы күресуге деген баршамыздың міндеттемесін қамтамасыз ету туралы, тек полиция күштерінде ғана емес. Біздің алдымызда таңдау бар: біз бірігіп табысқа жетеміз бе, жоқ па. Расизмнің барлық түрлері қоғамның болашақ табысына қауіп төндіреді және оның дамуына кедергі келтіреді. Сондықтан бүгінгі көпұлтты Ұлыбританияда расист болу – 'британдық емес' болумен тең". 1992 жылдан бастап Ұлыбританияға таза көші-қонның көрсеткіші өсіп, 1999 жылға дейін жалғасты. 1997 жылы жылдық таза көші-қон 56 000 адамды құрады, ал 2001 жылы 191 500 адамға жетті. 1998 жылдың наурыз айында Майк О'Брайен Парламентке 1994 жылы бұрынғы үкімет "Еуропалық Одақ ішіндегі бағыттарға парома және шағын порттардан саяхаттайтын жолаушыларға қатысты шығу тексерулерін жойды; сондықтан төрт жыл бойы келіп шығатын жолаушылардың 40 пайызын иммиграциялық қызметкер көрген жоқ. Біз көші-қон қылмыскерлерін анықтауда тиімсіз жүйені мұра еттік" деді, сондықтан Майк О'Брайен паспорттарды тексеру процедурасын "кәдімгі және нәтижесіз" деп сипаттап, "Жабық телеарна сияқты жетілдірілген технологиялар, шекаралық агенттіктер, порт операторлары және әуе компаниялары арасындағы тығыз байланыс қазіргі иммиграциялық шығу тексерулерінен гөрі күшті қорқыту құралы болады" деді. Иммиграциялық қызмет одағы бұл қадамды сынға алып, өзгерістердің елден шығарылған заңсыз көшіп келушілердің шығатынын қамтамасыз етуді қиындататынын айтты. 1998 жылдың мамыр айында Майк О'Брайен жанартаудың салдарынан зардап шеккен Монсеррат аралының тұрғындарына Ұлыбританияда бекіре тұруға рұқсат берілгенін мәлімдеді. О'Брайеннің иммиграция жөніндегі мемлекеттік хатшы болып қызмет еткен кезеңінде ол 1990-шы жылдардың соңындағы әкімшілік мәселелермен айналысты, соның ішінде NHS дәрігерлеріне рұқсат берудегі кешігулер және паспорттарға өтініштерді өңдеудегі үлкен келеулермен күресті. Паспорттарды берудегі кешігулер ұлттық жаңалықтарға айналды және Ұлыбританияның Паспорттық агенттігі клиенттерге қызмет көрсету стандартын жоғалтты. Майк О'Брайен сонымен қатар Иммиграция және пана туралы заңға үлкен реформалар енгізді, соның ішінде жүк көлігімен заңсыз мигранттар табылған жағдайда, жүк тасушының олардың бар екенін білгеніне қарамастан айыппұл салуды енгізді. 1999 жылдың 10 ақпанында мәжбүрлі некеге қатысты пікірсайысқа жауап ретінде Майк О'Брайен парламенттік депутаттарға "көпмәдениетті сезімталдық ресми үнсіздікке немесе моральдық соқырлыққа сылтау бола алмайды. Біз әйелдерді мүлік ретінде қарау заңдарын бұрыннан жойдық. Біз сезімталдық сылтауымен жаман әдеттерді қорғамаймыз және көтере алмаймыз". Ол мәжбүрлі неке мәселесін қарастыру үшін Сыртқы істер министрлігі мен Ішкі істер министрлігі бірлесіп құрған арнайы бөлім құру туралы ұлттық диалогты жариялады. Майк О'Брайен 1997 жылғы Арнайы иммиграциялық шағымдар комиссиясы заңымен құрылған Ұлыбританияның жоғары сатыдағы сот органы болып табылатын Арнайы иммиграциялық шағымдар комиссиясын (SIAC) құру процедураларын әзірледі. SIAC ұлттық қауіпсіздік немесе терроризм себептерімен елден шығарылған адамдардың шағымдарын қарастырады. Ол қауіпсіздік қызметіне сотқа құпия ақпаратты ақпарат көзін жария етпестен ұсынуға мүмкіндік береді. Ақпарат және оның көзі арнайы адвокатқа беріледі, ол шағымданушының мүддесін қорғайды, бірақ ақпарат көзін шағымданушыға немесе оның адвокаттарына жария ете алмайды. Есептеменің жабылуында сөйлеген О'Брайен заңның "Шахал ісі бойынша Еуропалық адам құқықтары сотының шешімімен басқарылғанын" айтты. "Бұл жеке адамның бостандығы мен мемлекеттің қауіпсіздігі арасында дұрыс тепе-толықтықты орнату туралы".

Хиндуджа ісі

Иммиграция жөніндегі мемлекеттік министр болып қызмет еткенде, О'Брайен 2001 жылғы Хиндуджа ісімен айналысуға тура келді. Оның куәлігі бойынша Питер Мандельсон оған сол кезде британдық азаматтық алуға тырысқан С. П. Хиндуджаның атынан телефон соққан, бұл Мандельсонның отставкасына әкеп соқты. Сэр Энтони Хаммонд жүргізген тәуелсіз тергеу Майк О'Брайеннің дұрыс әрекет еткенін, сондай-ақ Мандельсонның немесе басқа ешкімнің заңсыз әрекет етпегенін анықтады. Ол мұсылман қауымының шараларында жиі сөз сөйлеп, Ішкі істер министрлігіндегі нәсілдер аралық қатынастар министрі ретінде мұсылман ұйымдары мен Ішкі істер министрлігі арасында диалог құруға жауапты болды. Кейін Сыртқы істер министрі болғаннан кейін және 11 қыркүйек оқиғасынан соң, "Майк О'Брайен басқаратын Сыртқы істер министрлігі британдық мұсылман қауымымен қарым-қатынасын нығайтуға тырысты", оның ішінде британдық Хаж делегациясын демеушілік ету де бар еді. Министрлер кеңесінде О'Брайен Крис Муллинмен бірге премьер-министрді оның білім беру реформасының мұғалімдерді "қайырсуға" ұқсайтыны туралы ескертті. Майк О'Брайен косметиканы жануарларға сынауға тыйым салатын ережелерді өзгертті, бірақ Ішкі істер министрі Хантингдон Лайф Сайенсес компаниясы бойынша жануарлар құқықтарына қатысты шағымдарды тексеруден бас тартқаннан кейін отставкаға кетуді ойлады. 2000 жылдың шілдесінде Майк О'Брайен күзетші қуып жете алмай қалған дүкен ұрысын тоқтатып, "батыл әрекет жасады" – ол қашқан кезде аяғын созып құлатты. Адам күрескеннен кейін қашып кеткенімен, құлағанда кілттерін тастап кеткен еді, содан кейін полиция оны іздеп ұстады. Майк О'Брайен аяғын сындырып алды, бірақ бәрібір телеарнаға сұхбат берді. Ол алты апта бойы қолшатырмен жүрді. Ол: "Мұны кез келген адам істеген болар, олар оны ұстады, сондықтан мен кішкене қанағат сезіміне бөлендім", – деді. 2000 жылдың 21 желтоқсанындағы "Дерегуляция (жексенбілік би) туралы" жарлықта Майк О'Брайен 1780 жылғы жексенбілік күнді сақтау туралы заңнан бері қолданылып келген жексенбіде қоғамдық биге тыйым салуды жойды. Ол бұл қадамға сол кездегі консерватор депутаттары Тереза Мэй мен Филип Хаммонд қарсылық көрсетті. Тыйымды алып тастап, О'Брайен былай деді: "Біздің ұсыныстарымыз адамдарға таңдау жасау еркіндігін береді, сондай-ақ бизнеске қажетсіз реттеулерді жояды. Қатар би, шаршы би, балл бөлмесі немесе дискотека болсын, жексенбіде биге тыйым салу – жөнсіздік".

Таяу Шығыс министрі

2002-2003 жылдары Сыртқы істер министрлігінде Таяу Шығыс жөніндегі министр болды. Ол Ливияға Ливия басшысы полковник Каддафимен британдық министрдің алғашқы кездесуін өткізу үшін барды, бұл Каддафидің Ливиясы мен Батыс арасындағы қарым-қатынасты жақсартуға мүмкіндік берді және Ливияның даулы қару-жарақ зерттеу бағдарламаларын тоқтату бойынша ынтымақтастыққа көмектесті. Ирак соғысына дейін ол парламентте үкіметтің позициясын былай деп мәлімдеді: «Саддам Хусейннің жаппай қырып-жоятын қарулардың қауіпті арсеналына ие екенін көрсететін дәлелдер мол. Дәлелдер БҰҰ есептерінен, доктор Бликстен, біздің жеке ақпараттан және тіпті Саддам Хусейннің өзінен алынған, ол кеше таңқаларлықтай түрде ирактықтар биологиялық бомба тапқандарын және оны көрсеткісі келетінін мойындады. Айықын болсын: Саддам Хусейннің жаппай қырып-жоятын қарулары бар және ол өз халқына, көршілеріне, сондай-ақ Таяу Шығысқа және бүкіл әлемге қауіпті. БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі мұнда ешқандай күмәндігі жоқ. Сондықтан оның 1441 қаулысы Саддам Хусейнге соңғы 12 жылда оған жүктелген заңды міндеттемелерді орындауға соңғы мүмкіндік берді. Шамамен төрт ай өткен соң Саддам Хусейн бұл соңғы мүмкіндікті пайдаланбады. Мен бұл мәселені доктор Бликтен жақсы түсіндіре алмаймын. Ол Ирактың «дегендемелі түрде қарусыздану талабына келіспегенін» мәлімдеді. «Егер біз әскери қимылдарға барысымыз және американдық және британдық әскерлер Бағдадқа кірсе, ирак халқы бірінші болып қуанбақ деп күтіп тұрам». Крис Муллин айтуынша, Муллин Блэрден NEC отырысында не айту керектігі туралы кеңес сұрағанда Майк О'Брайен: «Оған Джордж Бушқа ешқандай уәде бермеуін айтыңыз. Бір кезде ол Бушқа біз онымен бірге боламыз деп уәде берген, енді ол кері қайта алмайды, өйткені оның беделіне нұқсан келтіреді». 2003 жылдың мамыр айында Крис Муллин Майк О'Брайеннің Ирак мәселесі бойынша Сыртқы істер министрі лауазымынан кетуді ниеттенгенін айтады, «өйткені мен жаппай қырып-жоятын қарулардың бар екендігі туралы маған айтуды сұрап отырған нәрсеге сенбеймін. Қауіпсіздік қызметі оларды табатынын айтады, бірақ мен оларға сенбеймін». Соғысқа қарсы болған Муллин оны «қалған орында» отыруға көндірді, өйткені отставкаға кетудің қажеті жоқ «өзін-өзі құрбан ету». Майк О'Брайен Ирак соғысы бойынша жасалған түрлі есептерде сынға ұшырамады. Ол Ирак соғысынан кейін Бағдадқа келген алғашқы батыстық үкімет министрі болды және осы кезеңде Иран, Сирия және Ауғанстанмен қарым-қатынастарды дамытумен айналысты. О'Брайен Тони Блэрдің тапсырмасымен президент Асадпен Дамаскте кездесуге барды, ол Сирияның шекарасынан ұсталған екі SAS сарбазын босатуды қамтамасыз ету үшін жіберілді және бұл істе сәттілікке жетті. Майк О'Брайен 2002 жылы Ливиямен Ұлыбританияның қарым-қатынасын жақсарту бойынша келіссөздер жүргізуге тағайындалған Сыртқы істер министрі болды, бұл Ливияның Локербидегі жауапкершілігін мойындауына, құрбандарға өтемақы төлеуіне, терроризмді қаржылық қолдауын тоқтатуына және кең ауқымды химиялық және ядролық қарулар бағдарламасын тоқтатуына әкелді. «Американдықтар оны мүлдем бекергі әрекет деп ойлады. Біз бұл пайдалы нәтиже береді деп есептедік, бұл есептелген тәуекел болды, MI6 қызметкерлері керемет жұмыс жасады және Сыртқы істер министрлігі үлкен құрметке лайық». Мьянма/Бирмадағы әскери басшылардың адам құқықтарын бұзуына алаңдаған О'Брайен British American Tobacco компаниясын инвестицияларын кері қайтаруға сәтті үгіт жүргізді. 2002 жылдың желтоқсан айында Зимбабведегі адам құқықтары бұзушылықтарына алаңдаған О'Брайен Англия крикет федерациясын Англия құрамасының осы елдегі әлем чемпионатындағы ойындарына қатысуын тоқтатуға шақырды, бірақ тоқтатуға байланысты шығындарды өтеу туралы талаптарды қабылдамады. Ол: «Біз Англия крикет федерациясына Зимбабвеге бармауға бұйыра алмаймыз, бірақ оларға бармауға кеңес бердік». 2003 жылдың ақпан айында Англия құрамасы Зимбабвеге бармайтынын растады.

Сауда және өнеркәсіп жөніндегі мемлекеттік министр

Кейін ол сауда және өнеркәсіп мемлекеттік министрі болып тағайындалды, Доха раунды аясында ДСҰ-мен келіссөздерге қатысып, 2004 жылғы сауда туралы ақ кітабын дайындауға көмектесті.

Энергетика және электрондық сауда жөніндегі мемлекеттік министр

2004 жылдың 9 қыркүйегінде О'Брайен Сауда және өнеркәсіп министрлігінде Энергетика және электрондық коммерция жөніндегі мемлекеттік министр болып тағайындалды.

Англия мен Уэльстің бас адвокаты

2005 жылғы жалпы сайлаудан кейін О'Брайен Гарриет Харманның орнын Англия мен Уэльстің бас прокуроры лауазымына басты. Майк О'Брайен 2001 жылдың қаңтарында алғашқы Холокост құрбандарын еске алу күнін ұйымдастыру үшін Ұлыбританияның еврей қауымымен тығыз жұмыс істеді, ал кейін 2005 жылдың маусым айында оған ЕҚЫҰ-ның Кордобадағы антисемитизмге қарсы конференциясына британдық делегацияны жетекшілік етуі тапсырылды. Конференцияда сөйлеген сөзінде ол: "Расалық теңдік министрі ретінде мен жыл сайын ұлттық Холокост құрбандарын еске алу күнін енгізуге көмектестім, бұл төзімсіздіктің пайда болуына қарсы тұрақты күш салуға деген ұмтылысымызды көрсетеді" деді және былай қосты: "Британ үкіметі де қоғамдық бірлікке негізделген азаматтық ұғымын қолдады. Бұл адамдарға британдық болуға, бірақ жеке тұлға ретінде қалуға және өздерінің мәдени ерекшеліктерін білдіруге мүмкіндік береді. Біздің мақсатымыз – интеграция, ассимиляция емес. Біз көшпендерді құт-құшақтап аламыз және олардың өздерінің жеке басын құрметтеу негізінде интеграциялануын күтеміз".

Зейнетақы жөніндегі мемлекеттік министр

2007 жылдың 29 маусымында О'Брайен Мемлекеттік хатшы Питер Хейннің Еңбек және зейнетақы департаментінде зейнетақы реформасы жөніндегі мемлекеттік министр болып тағайындалды. Зейнетақы жөніндегі сарапшы Рос Альтман, зейнетақы жөніндегі ұзақ жылдар бойы жүргізілген Зейнетақы жөніндегі әрекет тобының науқанына сілтеме жасап, BBC Radio 4 Moneybox бағдарламасында өтемақы жарияланған күні сөйлеген сөзінде Питер Хейн мен О'Брайенді "бұрынғылардан өзгеше келісімге келуге және мәселені шешуге ынталы болғандары үшін" жоғары бағалады. 2008 жылғы Зейнетақы заңы О'Брайен министр болған кезде маңызды кезеңдерін аяқтады және 2008 жылдың қараша айында Корольдік бекітілуді алды.

Энергетика және климаттың өзгеруі жөніндегі мемлекеттік министр

2008 жылдың 5 қазанында О'Брайен жаңа Энергетика және климаттық өзгерістер министрлігіне мемлекеттік министр болып тағайындалды. Ол Парламент арқылы климаттық өзгерістер талқылауларын ескеретін және жаңа атом электр станцияларын салуға мүмкіндік беретін екі Энергетика заңын қабылдады.

Денсаулық сақтау министрі

2009 жылғы маусымда ол денсаулық сақтау министрі болды. Екі Парламент заңы арқылы Ұлттық денсаулық сақтау жүйесін (NHS) әкімшілік реформалау барысында, ол өзінің бұрынғы министрі McKinsey and Company консалтингтік фирмасына тапсырған зерттеуді қатаң түрде қабылдамады. Зерттеуде NHS тиімділігін арттыру үшін 137 000 жұмыс орны қысқартылуы керек деп ұсынылған болатын. Майк О'Брайен қызмет барысында жарақат алған бұрынғы әскери қызметшілерге NHS жүйесінде басымдықпен емдеуді енгізді және талидомид құрбандарына өтемақы төлеу жөнінде келісімге келді. Талидомид дауының ашылуына көмектескен "Observer" газетінің бұрынғы бас редакторы Гарольд Эванс Майк О'Брайенді талидомид оқиғасындағы "Әділет үшін күрескен батырлардың" бірі деп атап, "2010 жылдың 14 қаңтарында О'Брайен Парламентте маңызды мәлімдеме жасады. Ол құрбандар мен олардың ата-аналарынан кешірім сұрады, сондай-ақ үкіметті Талидомид қорына 20 миллион фунт стерлинг бөлгісіне міндеттендірді".

Парламентке дейін

О'Брайен 2013 жылдың маусым айында 2015 жылғы жалпы сайлауда Солтүстік Уорвикшир округінде Лейбористік партияның кандидаттығына қайта іріктеліп алынды, бірақ Консервативтік партияның кандидаттығына түскен Крейг Трейсиге жеңілді. 2019 жылдың маусым айында О'Брайен 2020 жылғы Батыс Мидлендс полиция және қылмыс комиссары сайлауында Лейбористік партияның кандидаттығына ұсынылғысы келді, бірақ іріктеуден өтпеді. Лейбористік партияның іріктеу тізімінде төрт кандидат болды: өзі, бұрынғы Лорд-мэр және Батыс Мидлендс полиция және қылмыс комиссарының орынбасары Ивон Москито, тұрғын үй және қоғамдық тәртіпсіздіктерге қатысты заң саласындағы маман адвокат Саймон Фостер және Сэндвелл кеңесінің бұрынғы бас атқарушысының көмекшісі Мелани Дадли. Фостер Лейбористік партияның кандидаттығына таңдалды және сайлауда жеңіске жетті, алайда COVID-19 пандемиясының салдарынан сайлау 2021 жылға дейін шегерілді.