Кіріспе

Телекоммуникация саласында акустикалық қосқыш – электр сигналдарын акустикалық жолмен, әдетте телефон арқылы қабылдау және жіберуге арналған интерфейс құрылғысы. Бұл байланыс телефон желісінен электр сигналдарын дыбысқа түрлендіру және соңғы терминалға, мысалы телетайпқа қажетті электр сигналдарына дыбысты қайта түрлендіру арқылы, тікелей электрлік қосылымсыз жүзеге асырылады.

Тарих және қолдану

1984 жылы тарап кетуге дейін Bell System компаниясының АҚШ-тағы телефон байланысына заңды монополиясы компанияға тұтынушылардың желіге қалай қол жеткізуіне қатаң ережелер қоюға мүмкіндік берді. Клиенттерге Bell компаниясы жасаған немесе сатқан емес жабдықтарды желіге қосуға тыйым салынды. Телефон компаниялары мемлекеттік меншікте болған барлық елдерде де осындай жүйе қолданылды. Көптеген үйлерде RJ11 және BS 6312 сияқты жалғағыштар стандартталғанға дейін телефондар қабырғалық терминалдарға тікелей сымдармен қосылған. Басқа елдерде де осыған ұқсас жағдай болды. Австралияда 1975 жылға дейін үкіметтік монополияға ие PMG пайдаланушылардың үй-жайларындағы барлық телефон сымдары мен жабдықтарына иелік етті және үшінші тарап құрылғыларын қосуға тыйым салды. Көптеген телефондар 600 сериялы жалғағыштармен қосылған болса да, олар Австралияда сирек кездесетін, сондықтан импортталған жабдықтар электрлік үйлесімділікке қарамастан, тікелей қосыла алмады. 1956 жылы Hush A Phone ісі бойынша АҚШ сотының маңызды шешімінен кейін телефонға қосымша құрылғыны (үшінші тарап жеткізушісінен) алғаш рет пайдалануға рұқсат берілді. Соттар AT&T-нің телефон жүйесіне қосылған кез келген құрылғыны реттеу құқығын растаса да, Hush A Phone пайдаланушыларына кедергі келтіруден бас тартуға бұйрық берді. 1968 жылы Carterfone ісі бойынша екінші сот шешімі жүйеге зиян келтірмейтін кез келген құрылғыны тікелей AT&T желісіне қосуға рұқсат берді. Бұл шешім телефонға жауап беретін аппараттар, факс машиналары және модемдер сияқты кейінгі жаңалықтардың таралуына жағдай жасады. Өнертапқыштар телефон желісі арқылы дауыс емес сигналдарды жіберуге арналған құрылғыларды жасағанда, Bell шектеулерін айналып өту қажеттілігі анық болды. 1937 жылға дейін газеттерде қолданылатын телефакс машиналарын да, мүмкін акустикалық, бірақ көбінесе магниттік байланыс құрылғыларын бір бағытты байланыс үшін пайдаланған. Бұл алғашқы факс машиналарын екі бағытты телефондық мультиплекстеу қажет болмады. Роберт Вейтбрехт 1963 жылы Bell шектеулерін айналып өту жолын ойлап тапты. Ол телефон тіркемесінің құлаққап бөлігінен шыққан дыбысты электр сигналына, ал телетайптан келетін электр импульстарын телефон тіркемесінің микрофонына кіретін дыбысқа айналдыратын байланыс құрылғысын жасады. Оның акустикалық байланыс құрылғысы Вейтбрехт модемі деп аталады. Вейтбрехт модемі басқа инженерлерді 8 биттік ASCII терминалдарымен жылдам жұмыс істейтін басқа модемдерді жасауға шабыттандырды. Мұндай модемдерді немесе байланыс құрылғыларын 1966 жылы Стэнфорд зерттеу институтында (қазір SRI International) Джон ван Гин әзірледі, олар телефон тіркемесінің жұмысын еліктеді. Алғашқы коммерциялық үлгіні 1968 жылы Livermore Data Systems компаниясы жасады. Телефон арқылы компьютерлік жүйеге (телефон компаниясының деректері бар) қоңырау шалып, байланыс орнатылғаннан кейін телефон тіркемесін акустикалық модемге орналастыру қажет болды. Телефон тіркемелерінің көпшілігі телефон компаниясымен жабдықталғандықтан, олардың пішіні бірдей болды, бұл физикалық интерфейсті жеңілдетті. Модем қорабындағы микрофон мен динамик сигнал тондарына сезіп, жіберді, ал схемалар осы аудио жиіліктің модуляцияланған екілік сигналдарын RS232 шығыс ұясына түрлендірді. Сәттілікке жетсеңіз, 300 бод (~бит/секунд) жылдамдықпен деректерді жіберуге болады, бірақ 150 бод көбірек кездеседі. Бұл жылдамдық IBM 2741 сияқты 134,5 бод жылдамдықпен жұмыс істейтін немесе телепринтер сияқты 110 бод жылдамдықпен жұмыс істейтін теріске қойылған терминалдар үшін жеткілікті болды. Акустикалық байланыс құрылғыларының практикалық жоғарғы шегі 1200 бод болды, оны алғаш рет 1973 жылы Vadic, ал 1977 жылы AT&T ұсынды. 1200 бодты соңғы нүктелер 1985 жылы Hayes Smartmodem 1200A пайда болуымен кеңінен таралды, бірақ ол RJ11 ұясын пайдаланды және акустикалық байланыс құрылғысы болмады. Мұндай құрылғылар қазіргі заманғы интернет-чат бөлмелерінің, хабарлама тақталарының және электрондық поштаның алдағысы болған, хабарлау тақталары жүйелерін құруға мүмкіндік берді.

Дизайн

Көбінесе, стандартты телефон тікелей тығыз (резеңке тығыздар арқылы) микрофон мен құлаққапқа орналасу үшін жасалған ұяға қойылатын. Модем телефонның микрофонына бекітілген стақандағы динамикті модуляциялайды, ал телефонның құлаққапына бекітілген стақандағы микрофон телефонның құлаққапынан шыққан дыбысты қабылдайды. Осылайша сигналдар екі бағытта берілуі мүмкін еді. Акустикалық байланыстар сыртқы шуға өте сезімтал болды және телефон тікелей қосылыстарының өлшемдерінің кеңінен стандартталуына тәуелді болды. Олар заңдастырылғаннан кейін және модемдер үшін AT командалар жиынтығы стандарт болғаннан кейін, телефон желілеріне тікелей электрлік қосылымдар модемдерді қосудың басым әдісіне айналды, ал акустикалық байланыстардың қолданылуы азайды. Акустикалық байланыстар 1990 жылдардың соңына дейін телефон желісіне электрлік қосылымдар заңсыз немесе қолайсыз болған аймандарға саяхат жасайтын адамдар тарапынан қолданылып келді. Көптеген TDD (Есту қабілеті бұзылғандарға арналған телекоммуникациялық құрылғы) модельдерінде әлі де акустикалық байланыс бар, ол көпшілік телефондарымен және есту қабілеті бұзылған адамдардың 911 нөміріне қоңырау шалуы үшін әмбебап қолдануға мүмкіндік береді.

Танымал мәдениет

Акустикалық қосқыш (Novation CAT 300 бодты модель) 1983 жылғы «WarGames» фильмінің басында айқын көрсетілген. Онде кейіпкер Дэвид Лайтман (актер Мэтью Бродерик сомдаған) телефон тікелей киноға түсірілген акустикалық модемнің иығына қояды. Бұл сол кезде дамып келе жатқан компьютерлік желілерге қосылу үшін телефон желілерін пайдалануды көрсетеді – бұл жағдайда әскери басқару компьютері. Акустикалық қосқышты бейнелеген ең алғашқы көрнекті фильм 1968 жылғы Стив Маккуиннің «Буллитт» фильмі болды.