Телекоммуникация тарихы: Telenor компаниясының даму жолы

Кіріспе

Норвегияның телекоммуникациялық компаниясы

Telenor Осло қор биржасында тіркелген және 2015 жылдың қараша айында 225 миллиард крондық нарықтық капитализацияға ие болды, бұл оны DNB және Equinor (бұрын Statoil деп аталған) компанияларынан кейін OSE-де тіркелген үшінші ең ірі компания етіп белгіледі.

Телеграф

Telenor 1855 жылы Telegrafverket деп аталатын телеграф қызметтерін мемлекеттік монополиялық провайдер ретінде құрылды. Норвегияда телеграфты салу жөніндегі алғашқы жоспар 1848 жылы Норвегия Корольдік теңіз флотында іске қосылды, бірақ 1852 жылы жоспарлар жарияланды және Норвегия Парламенті ел бойынша телеграф жүйесін салу жоспарын бекітті. Телеверект Кристианияны (қазіргі Осло) Швецияға (Норвегия сол кезде Швециямен біріккен) және Кристиания мен Драмменді қосып жұмысын бастады. 1857 жылға қарай телеграф оңтүстік жағалаудағы Сёрланн арқылы батыс жағалаудағы Бергенге жетті, ал 1871 жылы солтүстік жағалаудағы Киркенеске дейін жетеді. 1867 жылы Даниямен, ал 1869 жылы Ұлыбританиямен кабельдік байланыс орнатылды. Телеграф сауда флоты үшін аса маңызды болды, олар электр телеграфты пайдаланып әртүрлі орналасқан жерлермен дереу байланыс орнатып, логистиканы жақсарту арқасында үлкен артықшылықтарға ие болды.

Телефон

Норвегиядағы алғашқы телефон қызметі 1878 жылы Арендал мен Тведестранд қалалары арасында, ал алғашқы халықаралық телефон қызметі 1893 жылы Кристиания мен Стокгольм қалалары арасында ұсынылды. Телефон жүйесін автоматтандыру 1920 жылы басталды және 1985 жылы аяқталды. 1946 жылы алғашқы телекс қызметі ұсынылды, ал 1976 жылы сол кезде әлемдегі ең ірі Норвегия сауда флотына және Солтүстік теңіздегі мұнай платформаларына спутниктік телефон байланысы орнатылды. Бұл Inmarsat спутниктік байланыс жүйесінің бастауы болды және 1980–1985 жылдары телефон желісін цифрландыруға жасалған алғашқы қадамдарға негіз салды. Televerket 1966 жылы алғашқы қолмен басқарылатын ұялы телефон жүйесін ашты, ол 1981 жылы автоматты NMT жүйесімен және 1986 жылы жақсартылған NMT 900 жүйесімен алмастырылды. Норвегия – автоматты ұялы телефон жүйесін енгізген әлемдегі алғашқы ел. Цифрлық GSM жүйесі 1993 жылы пайдалануға берілді. UMTS жүйесімен мобильді технологияның үшінші буыны 2004 жылы толыққанды жұмыс істеуге кірісті. Opera веб-браузерін 1994 жылы Jon Stephenson von Tetzchner және Geir Ivarsøy Telenor қызметінде жұмыс істеген кезінде жасады, ал Opera Software 1995 жылы құрылды, олар өз браузерін дамытуды жалғастырды. Telenor және Huawei компаниялары зертхана жағдайында 70 Гбит/с жылдамдықпен 5G желісін сәтті сынақтан өткізді.

Дерегуляция және интернационализация

Корпорация 1969 жылы Televerket деп аталды. 1994 жылы Норвегия телекоммуникациясы мемлекеттік корпорация ретінде құрылды. Норвегиядағы телекоммуникация секторы 1994-1998 жылдар аралығында кезең-кезеңмен либерализацияланды. 1999 жылы Telenor-ді Швециядағы Telia компаниясымен біріктіруге жасалған әрекет сәтсіз аяқталды, ал екеуі де сол кезде тиісінше үкіметтеріне қарайтын. 2000 жылдың 4 желтоқсанында компания жартылай жекешелендіріліп, Осло қор биржасында және NASDAQ-та тіркелді. Жекешелендіру компанияға жаңа капитал әкелді, ал Норвегия үкіметі компанияның 77,7 пайызына ие болды. 2014 жылғы мәліметтер бойынша, Норвегия үкіметі Telenor акцияларының 53,97 пайызын тікелей және тағы 4,66 пайызын Зейнетақы қоры арқылы иеленді. 1990 жылдардың екінші жартысында Telenor басқа елдерде мобильді байланыс қызметін бастады: Ресей (1994), Бангладеш, Грекия, Ирландия, Германия және Австрия (1997), Украина (1998), Малайзия (1999), Дания және Таиланд (2000), Венгрия (2002), Черногория (2004), Пәкістан (2004), Словакия, Чехия, Сербия (2006), Мьянма (2014). 1999/2000 жылдары Грекия, Ирландия және Германиядағы қызметтері сатылып, түскен табыс дамушы нарықтарға қайта инвестицияланды. 2005 жылдың қазан айында Telenor Vodafone Sweden компаниясын сатып алып, 2006 жылдың сәуірінде атауын Telenor деп өзгертті. Grameenphone Азия телекоммуникация нарығындағы Telenor-дің алғашқы жобасы болды және қазір Бангладештегі ең ірі мобильді оператор, Telenor компаниясының 55,8 пайызына ие. Grameenphone акциялары 2009 жылдың 16 қарашасында Дакка және Читтагонг биржаларында саудаға шығарыла бастады. Grameenphone-ның табысы Азияға көбірек назар аударуға мүмкіндік берді, нәтижесінде Малайзия, Таиланд, Пәкістан және Мьянма елдеріне сәтті кірді. Telenor Үндістанға да кірді, бірақ 2017 жылы бұл нарықтан үлкен шығынмен шығуға мәжбүр болды. 2018 жылдың наурыз айында Telenor өзінің Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы бизнесін (Болгария, Венгрия, Черногория және Сербия) Азия және Скандинавия нарығына көбірек назар аудару үшін PPF Group-қа 2,8 миллиард еуроға сатты. 2019 жылы Telenor Финляндиядағы үшінші ірі мобильді оператор DNA-ны сатып алды. 2021 жылдың 21 маусымында Axiata, Telenor және Digi Малайзиядағы мықты телекоммуникация компаниясын құру үшін Celcom және Digi компанияларын біріктіру мүмкіндігі туралы келісімге келді, мақұлданған жағдайда 2022 жылдың соңына дейін аяқталады. Бұл екі ай бұрынғы кеңес беруден кейін болды. Келісімді Celcom және Digi акционерлері 2022 жылдың 18 қарашасында мақұлдады. Біріктірілген компания CelcomDigi деп аталды. Бірігу аяқталғаннан кейін Axiata және Telenor жаңадан құрылған компаниядағы 33,1 пайыздық үлеске тең иелік етеді. Бірігу 2022 жылдың 30 қарашасында аяқталды және компания келесі күні жұмысын бастады. 2021 жылдың 22 қарашасында Telenor және Charoen Pokphand Group Тайландтың екінші және үшінші ірі телекоммуникация операторлары (абоненттер саны бойынша) True Corporation (TRUE) және Total Access Communication (DTAC) арасындағы 8,6 миллиард АҚШ долларын құрайтын бірігу жоспарын зерттеуге келіскендерін ресми түрде жариялады. Бірігуді реттеуші орган NBTC 2022 жылдың 20 қазанында өткен отырыста "қабылдады". Жаңадан құрылған компания True Corporation атауын сақтайды, ол 2023 жылдың 1 наурызында құрылды және 2023 жылдың 3 наурызында TRUE таңбасымен Тайланд қор биржасында тіркелді.

The corporation changed its name to Televerket in 1969. In 1994, then the Norwegian Telecom was established as a public corporation. The telecom sector in Norway, was deregulated in stages between 1994 and 1998. An attempt to merge Telenor with its counterpart in Sweden, Telia, failed in 1999, while both still were owned by their respective governments. On 4 December 2000, the company was partially privatised and listed on Oslo Stock Exchange and NASDAQ. The privatisation gave the company in new capital, with the Government of Norway owning 77.7 percent of the company. As of 2014, the Norwegian government holds 53.97 percent of the Telenor shares directly and another 4.66 percent through the Pension Fund. In the second half of the 1990s, Telenor began mobile operations in other countries: Russia (1994), Bangladesh, Greece, Ireland, Germany and Austria (1997), Ukraine (1998), Malaysia (1999), Denmark and Thailand (2000), Hungary (2002), Montenegro (2004), Pakistan (2004), Slovakia, Czech Republic, Serbia (2006), Myanmar (2014). Operations in Greece, Ireland and Germany were sold in 1999/2000, and profits were re invested in emerging markets. In October 2005, Telenor acquired Vodafone Sweden, changing the name to Telenor in April 2006. Grameenphone was the first Telenor venture in the Asian telecom market and is now the largest mobile operator in Bangladesh, Telenor holds 55.8 per cent of the company. Grameenphone started trading its shares on the stock exchanges in Dhaka and Chittagong on 16 November 2009. The success of Grammeenphone lead to an increased focus on Asia, with successful entries into Malaysia, Thailand Pakistan, and Myanmar. Telenor also entered India, but had to withdraw from that market in 2017, with substantial losses. In March 2018, Telenor sold its business in Southeast Europe (Bulgaria, Hungary, Montenegro and Serbia) to the PPF Group, for a sum of 2.8 billion euros in order to focus more on Asia and the Nordic market. In 2019, Telenor bought DNA, the third largest mobile operator in Finland. On 21 June 2021, Axiata, Telenor and Digi agree to a potential merger of Celcom and Digi to create a stronger telco in Malaysia, which if approved will be completed by the end of 2022. This come after advanced discussions two months earlier. The deal was approved by both Celcom and Digi shareholders on 18 November 2022. The merged company is named CelcomDigi. At completion, Axiata and Telenor will hold equal ownership of 33.1 percent each in the newly merged company. The merger was completed on 30 November 2022 and the company began its operation the next day. On 22 November 2021, Telenor and Charoen Pokphand Group, officially announced they have agreed to explore a USD 8.6 billion merger plan between Thailand’s second and third largest telecom operators (by subscribers), True Corporation (TRUE) and Total Access Communication (DTAC) – the proposed merger is subject to regulatory approvals. The merger was "acknowledged" by the regulator NBTC at a meeting on October 20, 2022. The newly merged company still retain the True Corporation name, which was founded on 1 March 2023 and it was listed on the Stock Exchange of Thailand under the stock ticker symbol TRUE on 3 March 2023.

Зерттеу

Telenor Research – Telenor компаниясының зерттеулерді жүргізетін корпоративтік бөлімшесі. Бұл бөлімше нарық, технология, деректерді талдау, инновация және ұйымдастыру сияқты тақырыптар бойынша зерттеулер жүргізеді және зерттеу нәтижелеріне негізделген кеңестер ұсынады. Telenor Research Telenor тобына, сондай-ақ Telenor нарықтарындағы жеке бизнес бірліктеріне зерттеулерге негізделген талдаулар мен стратегиялық ұсынымдар береді. Telenor Research-тің мақсаты – қолданбалы зерттеулер арқылы Telenor үшін бизнес құндылығын жасау.

Машинадан машинаға

Telenor компаниясы M2M мүмкіндіктерін 2000 жылы зерттеуге кірісті, осы кезде Telenor R&D технологияларға, қызметтерге және бизнес-модельдерге бағытталған жоба құрды. Бұл, Telenor компаниясы Vodafone компаниясының осы саладағы зерттеу әлеуеттерінің бір бөлігін қамтитын шведтік Europolitan ұялы байланыс компаниясын сатып алғанда одан әрі күшейді. Соның нәтижесінде екі жеке компания құрылды: Стокгольмдегі Telenor Connexion (M2M құндылық тізбегінің жоғары деңгейіне бағытталған) және Telenor Objects (құндылық тізбегінің төменгі деңгейіне бағытталған). Бұл бастама Еуропаның қарқынды өсіп келе жатқан M2M нарығында маңызды үлеске ие болды және Nissan компаниясы Еуропада клиенттерінің электр көліктерін қосу үшін оны пайдаланады.

Эфир

Telenor-дің толыққанды меншігіндегі Canal Digital компаниясы 2011 жылы шамамен 2,7 миллион абоненті бар Скандинавия аймағындағы маңызды телеконтент дистрибьюторы болып табылады. 2021 жылдың 13 сәуірінде Canal Digital және Viasat компанияларының Allente бірігуі аяқталды. Telenor сонымен қатар өзінің еншілес компаниясы Norkring арқылы Норвегиядағы ұлттық құрлықтағы телехабар тарату желісін басқарады. Thor – Telenor компаниясына тиесілі спутниктер отбасы. 2008 жылдың 11 ақпанында THOR 5 спутнигі геостационарлық орбитаға ұшырылды. Ұшыруды Халықаралық ұшыру қызметі, Хруничев ғарыш орталығы жасаған Proton M зымыран-тасымалдау құралын пайдалана отырып жүзеге асырды. Telenor Fornebu-дағы спутниктік басқару орталығынан үш спутникті (THOR5, THOR6 және THOR7) басқарады.