Қоғамдық еңбек: «Амбар тұрғызу» – қауымдастықпен бірлесіп шаруаларға амбар салу дәстүрі. 18-19 ғасырларда Америкада кең таралған, көмекке негіделген құрылыс.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қоғамдық бірігіп салу
Collective construction by community
Қора салу, тарихи түрде Ұлыбританияда "ару салу" немесе "өсіру" деп те аталған, – бұл қоғамның бірлескен әрекеті, онда қоғам мүшелерінің біреуі үшін қораны қоғам мүшелері бірлесіп салады немесе қайта жасайды. Қора салу 18-19 ғасырларда Солтүстік Американың ауылдық аймақтарында кең таралған. Қора кез келген шаруа үшін қажетті құрылыс болған, мысалы, астық пен шөп сақтау және мал өсіру үшін. Бірақ қора – үлкен және қымбат құрылыс еді, оны құрастыруға бір отбасының күші жетпейтін. Қора салу мұқтаждықты шешуге көмектесті, қоғам мүшелерін ақысыз түрде көршілеріне қора салуға жұмылдырды. Әрбір мүше басқалардан көмек сұрай алатындықтан, қажет болған жағдайда, әрбір қатысушыға өзара көмек көрсету оңай болар еді. "Қора салу" дәстүрі кейбір амиш және Ескі тәртіп меннонит қауымдастықтарында, әсіресе Огайо, Индиана, Пенсильвания және Канаданың кейбір ауылдық аймақтарында, көбінесе өзгермеген күйінде сақталып келеді. Бұл практика осы діни қауымдардан тыс жерлерде де жалғасуда, бірақ 19 ғасырдағыдай жиі емес. Көптеген қоралар қазір кран және шағын бригада көмегімен салынады.
A barn raising, also historically called a raising bee or rearing in the U. K., is a collective action of a community, in which a barn for one of the members is built or rebuilt collectively by members of the community. Barn raising was particularly common in 18th and 19th century rural North America. A barn was a necessary structure for any farmer, for example for storage of cereals and hay and keeping of animals. Yet a barn was also a large and costly structure, the assembly of which required more labor than a typical family could provide. Barn raising addressed the need by enlisting members of the community, unpaid, to assist in the building of their neighbors' barns. Because each member could ask others for help, reciprocation could eventually reasonably be presumed for each participant if the need were to arise. The tradition of "barn raising" continues, more or less unchanged, in some Amish and Old Order Mennonite communities, particularly in Ohio, Indiana, Pennsylvania, and some rural parts of Canada. The practice continues outside of these religious communities, albeit less frequently than in the 19th century. Most frames today are raised using a crane and small crew.
Сипаттама
Қора салуға бір-екі күн уақыт қажет болатындықтан, оған дейін көп дайындық жұмыстары жасалады. Ағаш және құрал-жабдық дайындалады, жоспарлар құрылады, жер тегістеледі, шеберлер шақырылады. Қора толыққан соң ие болатын отбасы құрылыс материалдарын сатып алады немесе басқа материалдарға айырбастайды. Әдетте, қауым мүшелерінің қатысуы міндетті болады. Бұл қатысушыларға жалақы төленбейді. Қауымның барлық еңбекке қабілетті мүшелерінің келуі күтіледі. Қандай да бір сылтаусыз қора салуға келмеу қауымдағы кінәратқа алып келеді. Дегенмен, басқа елдерден келген мамандарға, егер олар басшылық жасаса немесе шеберлік жұмыстарын атқарса, ақы төленуі мүмкін. Жобаны басқару үшін бұрынғы тәжірибесі немесе арнайы білімі бар бір немесе бірнеше адам таңдалады. Көп қора салуға қатысқан ересектер команда басшылары болады. Жалпы алғанда, бұл іс жақсы ұйымдастырылған. Көбінесе қауым мүшелері бұрын қора салған және жекелеген тапсырмаларды орындау және ұйымдастыру бойынша тәжірибелі болады. Алғаш рет қатысатын жастар көптеген қора салуларды көрген және олардан не күтілетінін біледі. Ағаштарды біріктіру және тіреу сияқты маңызды жұмыстарға тек белгілі бір мамандар ғана рұқсат етіледі. (Қора салуда дәстүрлі құрылыс әдісі – қабырғалы-сұрақты құрылыс.) Бұл жұмысқа үлкен бәсекелестік болады және оны орындауға көптеген адамдар тырысады. Жұмысшылар жас және жыныс бойынша бөлінеді: ерлер қораны салады, әйелдер су және тамақ әкеледі, ең кішкентай балалар бақылайды, ал үлкен ұлдар бөлшектер мен құралдарды тасымалдауға жіберіледі. Көбінесе қора салу маусым және шілде айларында жүзеге асырылды, өйткені аграрлық қоғам мүшелерінде егін егу және орың шалу маусымдары арасында уақыт бос болатын. Қораның қаңқасын құруға қажетті ағаштарды шаруа және оның командасы көбінесе қыс айларында балтамен пішіп немесе ағаштарды кесіп, ағаш кесетін тісқаққа жеткізе отырып дайындаған. Ежелгі дәстүр бойынша, соңғы бөлігі орнатылғаннан кейін, қаңқаның ең биік нүктесіне бұтақ, гүл шоғыры және/немесе ту орнатылады. Бұл шара «топинг» деп аталады, және тарихи тұрғыдан шебер ағаш ұстасы сөз сөйлеп, тост айтуы мүмкін.
A large amount of preparation is done before the one to two days a barn raising requires. Lumber and hardware are laid in, plans are made, ground is cleared, and tradesmen are hired. Materials are purchased or traded for by the family who will own the barn once it is complete. Generally, participation is mandatory for community members. These participants are not paid. All able bodied members of the community are expected to attend. Failure to attend a barn raising without the best of reasons leads to censure within the community. Some specialists brought in from other communities for direction or joinery may be paid, however. One or more people with prior experience or with specific skills are chosen to lead the project. Older people who have participated in many barn raisings are crew chiefs. On the whole, the affair is well organized. At most barn raisings, the community members have raised barns before and approach the task with experience both in the individual tasks and the necessary organization. Young people participating physically for the first time have watched many barn raisings and know what is expected of them. Only certain specialists are permitted to work on the more critical jobs, such as the joinery and doweling of the beams. (Post and beam construction is the traditional method of construction in barn raisings.) There is competition for these jobs, and they are sought after. Workers are differentiated by age and gender: men construct the barn, women provide water and food, the youngest children watch, and older boys are assigned to fetch parts and tools. Most barn raisings were accomplished in June and July when the mostly agrarian society members had time between planting season and harvest season. Timber for the framing was mostly produced in the winter by the farmer and his crew hewing logs to the correct shape with axes or felling the trees and bringing them to a sawmill. An ancient tradition is to place a bough, wreath and/or flag at the high point of the frame after the last piece is in place. This celebration is called topping out and historically the master carpenter may also make a speech and a toast.
Әлеуметтік негіздеме
Американың ертедегі ауылдық өмірінде, астық қоймаларын салу үшін көп еңбекші күш қажет болғандықтан, қауымдастықтар бірігіп жұмыс істеген. Аз қоныстанған немесе шекараға жақын аймақтарда ағаш шеберлерін немесе басқа да маманды білетін адамдарды қора салуға жалдау мүмкін болмаған. Ауа райының суық болуы, Еуропаның көп бөлігіндегіге қарағанда, қора салу мәселесіне үлкен мән беруге мәжбүр еткен. Осындай жағдайлар финляндиялық «талкуот» сияқты ұқсас институттардың пайда болуына себеп болды. Мысалы, Стивенсон Уиткомб Флетчердің «Пенсильваниядағы ауыл шаруашылығы және ауыл өмірі 1640-1840 жылдары» (Харрисбург, Пенсильвания тарихи комиссиясы, 440-беттен бастап), еңбек еткендердің арасында жақсы тілек, ынтымақ және мерекелік көңіл-күй орнағанын, сондай-ақ, бірлескен еңбек пен көршілік көмекке (мысалы, егін жинау кезінде), құралдар мен жұмысшы малдарды бөлісу сияқты кең ауқымды мәдениеттің бір бөлігі болғанын көрсетеді. Әдетте, отбасылардың әйелдері құрылысшыларға мол тамақ дайындап, аяқталуын тойлап, таңға дейін би билеген. Бұл шараларға жалдамалы жұмысшылар тартылмаған. Астық қоймаларын салу – өзара тәуелділікке негізделген әлеуметтік ортада жүргізілген. Ауылдық қауымдастықтардың мүшелері көбінесе ұрпақтар бойы сақталған туысқандық байланыстармен байланысқан. Олар бір-бірімен сауда жасап, жер, еңбек, тұқым, мал және басқа да заттарды сатып алып сатқан. Қалалар атпен немесе күймемен жиі баратын жерге жақын болмағандықтан, бірге құдайға сыйынған және мерекелерді тойлаған.
In earlier American rural life, communities raised barns because many hands were required. In areas that were sparsely settled or on the edge of the frontier, it was not possible to hire carpenters or other tradesmen to build a barn. The harsher winters gave more urgency to the matter of barn construction than was present in the relatively milder climate in much of Europe. Similar conditions have given rise to similar institutions, such as the Finnish one of 'talkoot'. As is clear from the account, for example, in Stevenson Whitcomb Fletcher's Pennsylvania Agriculture and Country Life 1640 1840, (Harrisburg, Pennsylvania Historical Commission, p. 440 ff. ), barn raisings were typically occasions of community good feeling, solidarity and festivity, as well as cooperative labor, and figured as part of a wider culture of neighborly mutual assistance (at harvest, for instance), sharing of tools and ox teams, etc. Customarily the women of the families involved prepared hearty lunches for the builders and completion was celebrated with a feast and dance often till dawn. Paid help was not a feature of these events. Barn raisings occurred in a social framework with a good deal of interdependence. Members of rural communities often shared family bonds going back generations. They traded with each other, buying and selling land, labor, seed, cattle, and the like. They worshipped and celebrated together, because cities were too far away to visit with any frequency by horse and wagon.
Ғимарат құрылысымен салыстырғанда
18-19 ғасырлардағы қауым үшін шіркеулер қоралармен бірдей маңызды саналды. Олар да көбінесе ақысыз қауымдық еңбекпен салынды. Бірақ маңызды айырмашылықтар да болды. Шіркеулер қоралар сияқты жеделдетілген режимде салынбады, және кейбір аймақтарда жергілікті тастан салынды – бұл қораларға қолданылған ағаштан мықтырақ және салуға көбірек уақыт талап ететін материал. Қоралар аяқталғаннан кейін бір отбасының меншігіне өтетін, ал шіркеулер қауымға тиесілі болатын.
Churches were considered as important to communities of the 18th and 19th centuries as barns. In like fashion, they were often constructed using unpaid community labor. There were important differences. Churches were not constructed with the same degree of urgency, and were most often built of native stone in some regions — a more durable material than the wood of which barns were made, and more time consuming to lay. Barns, once completed, belonged to an individual family, while churches belonged to the community.
Құлдырау
19 ғасырдың соңына қарай, қора салу үшін еңбек күшін ұйымдастырудың бір тәсілі ретіндегі халықтық жұмылықтар сирек бола бастады. Осы кезде шекаралық аймақтардағы көптеген елді мекендерде қоралар бар еді, ал қорасы жоқтар жалдамалы жұмысшылармен салып жатты. Дегенмен, меннониттер мен амиш қауымдары осы дәстүрді сақтап, бүгінге дейін жалғастырып келеді. 1970 жылдары еріктілердің күшімен үйлер, шатырлар және қора сияқты құрылыстар салынып, осы дәстүр қайта жанданды. Осы дәстүрдің іздерін қазір де қоғамдық құрылыс жобаларында, мысалы, Habitat for Humanity ұйымы жүзеге асыратын үй салу және жөндеу жұмыстарында көруге болады.
Barn raising as a method of providing construction labor had become rare by the close of the 19th century. By that time, most frontier communities already had barns and those that did not were constructing them using hired labor. Mennonite and Amish communities carried on the tradition, however, and continue to do so to this day. Group construction by volunteers enjoyed something of a resurgence during the 1970s, when houses, sheds, and barn shaped structures were constructed for a variety of purposes. Echoes of the tradition can still be found in other community building projects, such as house building and renovation carried out by Habitat for Humanity.