Кіріспе

Ирландиялық дәстүрлі ән

"Whiskey in the Jar" (Roud 533) – Ирландияның оңтүстік тауларында, көбінесе Корк және Керри округтері туралы айтылатын ирландтық дәстүрлі ән. Ән, әйелі немесе жақынынан адалсыздық көрген қарақшы (жол тонаушы) туралы, ең көп орындалатын ирландтық дәстүрлі әндердің бірі және 1950 жылдардан бері көптеген әртістер орындап келеді. Ән алғаш рет ирландтық фолк-тобы Dubliners оны халықаралық аренада өзінің визиттік карточкасы ретінде орындағанда және 1960 жылдары үш альбомға жазғанда кең танылды. АҚШ-та әнді Highwaymen тобы 1962 жылы шыққан Encore альбомында жазып, танымал етті. Ирландиялық рок-тобы Thin Lizzy 1973 жылы осы әнмен Ирландия және Ұлыбритания поп-чарттарына енді. 1990 жылы Dubliners тобы Pogues тобымен бірлесіп әнді жылдам, рок нұсқасында қайта жазды, ол Ұлыбританияда 63-орынды иеленді. 1998 жылы американдық металл тобы Metallica Thin Lizzy нұсқасына ұқсас, бірақ ауыр дыбысты ән орындады және 2000 жылы ән үшін "Ең үздік хард-рок орындауы" номинациясында Grammy сыйлығын жеңіп алды.

Әңгіме

"Виски банкада" – әскери немесе үкіметтік шенеунікті тонағаннан кейін әйелдің сатқындық жасауы туралы әңгіме, ол жол тонаушы немесе қарақшы болған; ол оның әйелі ме, жоқ әлде сүйіктісі ме, бұл нақты айтылмайды. Әннің әртүрлі нұсқалары Керри, Килмоганни, Корк, Слайго қаласы және Ирландияның басқа да аймақтарында орын алады. Кейде бұл ән Американың оңтүстігінде, Озарк немесе Аппалач тауларында да орын алады, бұл мүмкін, осы аймақтарға ирландтардың қоныстануымен байланысты. Әндегі есімдер өзгеріп отырады, шенеунік капитан немесе полковник болуы мүмкін, олар Фаррелл немесе Пеппер сияқты басқа да есімдермен аталады. Басты кейіпкердің әйелі немесе сүйіктісі кейде Молли, Дженни, Эмзи немесе Джинни деп, сондай-ақ басқа да түрлі есімдермен аталады. Сатқындықтың мән-жайлары да әртүрлі: ол тонаған адамға сатқан және оның оқ-дәрісін құммен немесе сумен ауыстырған, немесе оны өлтірген.

Тарих

Әннің нақты шығу тегі белгісіз. Оның бірқатар жолдары мен жалпы сюжеті заманауи "Патрик Флеминг" (сондай-ақ "Патрик Флемен, ол батыл сарбаз болды") атты халық балладасына ұқсайды, ол 1650 жылы атқыландырған ирланд жол тонаушысы Патрик Флеминг туралы. "Солтүстік Американың халық әндері" кітабында халық музыкасының тарихшысы Алан Ломакс әннің 17 ғасырда пайда болғанын және (сюжеттік ұқсастықтарға сүйене отырып) Джон Гейдің 1728 жылғы "Кедей операсы" Гейдің ирланд балладашысынан "Виски құмырасында" әнін естігеннен шабыттанғанын болжайды. Әннің тарихы туралы Ломакс былай дейді: "Жетінші ғасырдағы Ұлыбритания халқы жергілікті жол тонаушыларын жақсы көріп, құрметтеген; ал Ирландияда (немесе Шотландияда) жол иелері ағылшын жер иелерін тонаған жерде олар ұлттық патриоттар ретінде қарастырылды. Осындай сезімдер осы көңілді балладаны тудырды". Бір кезде ән Америка Құрама Штаттарына келді және британ шенеуніктеріне деген бейшаралық көзқарасының арқасында Колониялық Америкада сүйікті әнге айналды. Америкалық нұсқалары кейде Америкада орын алады және американдық кейіпкерлер туралы айтады. Массачусетстен алынған мұндай нұсқалардың бірі Алан МакКоллистер туралы, ол британ шенеуніктерін тонағаны үшін асылып өлім жазасына кесілген ирланд-американдық сарбаз. Ән жинаушы Колм О Локлан өзінің "Ирландия көшелерінің балладалары" кітабында анасының 1870 жылы Лимерикте Корктан келген Бакли деген кісіден "Виски құмырасында" әнін үйренгенін айтқан. Ол әнді "Ирландия көшелерінің балладалары" жинағына енгізген кезде, әннің сөздерін анасынан естігендей жадынан жазып алды. Ол әнді "There's Whiskey in the Jar" деп атады, ал сөздері 1960 жылдары Дублинерлер сияқты ирландтық топтар қолданған нұсқаға дерлік толық сәйкес келеді. О Локлан нұсқасы кейбір нұсқалардағы Корк және Керри тауларының орнына "алыс-қашықтан көрінетін Керри тауына" сілтеме жасайды. Ән "There's Whiskey in the Jar" деген атпен Джойс жинағында да кездеседі, бірақ ол тек әуенін ғана қамтиды, сөзі жоқ. Әннің нұсқалары 1920 жылдары Солтүстік Ирландияда ән жинаушы Сэм Генримен жинақталған. Бұл "Roud Folk Song Index" каталогының 533 нөмірі.

Вариациялар

"Whiskey in the Jar" әні орналасқан жерлері мен есімдерінің көптеген нұсқалары бар, оның ішінде Джери Гарсияның Grateful Dead тобында, мандолинашы Дэвид Грисманмен бірге орындаған нұсқасы; Дублинерлердің нұсқасы (әдетте әлемнің түкпір-түкпіріндегі ирландтық дәстүрлі музыка кештерінде орындалады); Thin Lizzy тобының рок нұсқасы; және Metallica тобының хэви-метал нұсқасы (Thin Lizzy-дің орындауынан шабыттанды). Сонымен қатар, "Біз Сэм аға үшін күресеміз" деген ән де бар, ол "Whiskey in the Jar" әнінің әуенімен орындалады және американдық Азамат соғысындағы ирланд әскерлері туралы айтады.