Кіріспе

Американдық музыкант (1925–2015)

Гунтер Александр Шульлер (22 қараша 1925 – 21 маусым 2015)
Ол Сент-Томас хор мектебінде оқыды және шебер француз мүйізшісі мен флейташы болды. 15 жасында ол-ақ Америка балет театрында (1943) кәсіби түрде мүйіз тартып, кейін Цинциннати симфониялық оркестрінде (1943–45) және содан кейін Нью-Йорктегі Метрополитен опера оркестрінде бас мүйізші болып тағайындалды, онда 1959 жылға дейін қызмет етті. Жастық шағында ол Манхэттен музыка мектебінің дайындық бөлімінде оқыды, кейін сол мектепте сабақ берді. Алайда, ол кәсіби музыкант болу үшін мектептен ерте шығып кеткендіктен, ешқандай оқу орнынан диплом алмады. Ол джаздағы мансабын Майлс Дэвиспен (1949–50) мүйізші ретінде жазбалар жасаудан бастады.

Жүзеге асыру және өсу

1955 жылы Шулер мен джаз пианині Джон Льюис Эрик Долфи мен Орнет Коулманды пайдалана отырып, «Соңғы заман джаз қоғамы» («Modern Jazz Society»), «Концертино» (1959, джаз квартеті мен оркестр үшін), «Абстракция» (1959, тоғыз аспап үшін) және «Телоний Монк тақырыбындағы вариациялар» (1960, 13 аспап үшін) шығармаларын жазды. Ол сондай-ақ 1975 жылы Хьюстон Гранд Операсының премьералық қойылымы үшін Скотт Джоплиннің белгілі жалғыз операсы «Тремонишаны» оркестрледі.

Карьералық жетілу

1959 жылы Шулер өнерден бас тартып, композиция, оқыту және жазуға көбірек мән берді. Ол халықаралық деңгейде дирижерлік етіп, Диззи Гиллеспи, Джон Льюис сияқты ұлы музыканттармен джазды зерттеді және жаздырды. 1960 және 1970 жылдары Шулер Нью-Ингланд консерваториясының президенті болды, онда ол «Нью-Ингланд рагтайм ансамблін» құрды. Осы кезеңде ол Бостон симфониялық оркестрінің жазғы резиденциясы Тэнглвудта түрлі лауазымдарда жұмыс істеді, 1965 жылдан 1969 жылға дейін жаңа музыкалық іс-шаралар директоры, ал 1970 жылдан 1984 жылға дейін Тэнглвуд музыка орталығының көркемдік директоры болды және «Тэнглвуд қазіргі заманғы музыка фестивалін» құрды. 1970 және 1980 жылдары Шулер «Margun Music» және «Gun Mar» баспаларын, сондай-ақ «GM Recordings» жазбалар компаниясын құрды. 1999 жылы «Margun Music» және «Gun Mar» компаниялары «Music Sales Group» компаниясына сатылды. Шулер 1976 жылы «Columbia Records» компаниясы шығарған консерваторияның кантри скрипкалық тобымен «Country Fiddle Band» атты LP жазды. Роберт Кристагау 1981 жылы жарық көрген «Christgau's Record Guide: Rock Albums of the Seventies» еңбегінде былай деп жазды: «Мелодиялар тартымды және таныс, (беймәлім?) ритмнің сәнділігі XIX ғасырға сай, ал аспаптардың көптігі («Flop Eared Mule» әнінде жиналған жиырма төрт аспап) әсем де, көңілді де. Тамаша жаңалық». Шулер «Jazz Masterworks Editions» бас редакторы және Вашингтондағы «Smithsonian Jazz Masterworks Orchestra» оркестрінің әрі директоры болды. Тағы бір сақтау жұмысы – Чарльз Мингустың соңғы, ауқымды «Epitaph» шығармасын 1989 жылы Линкольн орталығында редакциялау және оның өлімінен кейін алғаш рет орындауы, кейін «Columbia/Sony Records» компаниясынан шықты. Ол джаз тарихына арналған екі маңызды кітаптың авторы: «Early Jazz» (1968) және «The Swing Era: The Development of Jazz, 1930–1945». Оның шәкірттерінің арасында Ирвин Свак, Ральф Патт, Джон Феррито, Мохаммед Фейруз, Гитта Штайнер, Оливер Кнуссен, Нэнси Зельцман, Риккардо Далли Кардильо және тағы да жүздеген адамдар болды.

Соңғы онжылдықтағы жетістіктер

1993 жылдан бастап қайтыс болғанға дейін Шулер Вашингтон штатының Спокан қаласындағы Солтүстік-Батыс Бах фестивалінің көркемдік директоры қызметін атқарды. Фестиваль жыл сайын Спокан маңындағы концерт залдарында Дж. С. Бах және басқа композиторлардың туындыларын ұсынды. 2010 жылғы фестивальде Шулер Сент-Джон соборында В минорындағы мессаны дирижерлік етті, орындаушылар – Шығыс Вашингтондағы кәсіби әншілерден құралған Бах фестивалі хоры және Спокан симфониясының мүшелері мен басқа музыканттардан тұратын BachFestival тобы болды. Фестивальде Шулер дирижерлік еткен тағы бір есімді қойылымдар – 2008 жылғы «Матайдың құмарлығы» және 2005 жылғы Генделдің «Мессиясы». Шулердің Споканмен байланысы 1982 жылы Спокан симфониясын бір аптаға қонақ дирижер ретінде басқарудан басталды. Одан кейін 1984-1985 жылдары музыкалық директор болып жұмыс істеді, сосын жиі қонақ дирижер ретінде қатысты. Шулер жақын орналасқан Sandpoint фестивалінің де көркемдік директоры болды. 2005 жылы Бостон симфониясы, Жаңа Англия консерваториясы және Гарвард университеті Брюс Брубакердің кураторлығымен «Мен Американы естімін» атты Шулердің музыкалық фестивалін ұсынды. Брубакер сол кезде: «Гунтер Шулер – американдық музыкалық мәдениетінің маңызды куәсі» деп мәлімдеді. Оның симфониялық құрылымға сәйкес келетін төрт бөлімнен тұратын «Сөз аяқталатын жер» атты модернистік оркестрлік туындысы 2009 жылы Бостон симфониялық оркестрімен тұңғыш рет орындалды. 2011 жылы Шулер екі томдық автобиографиясының бірінші томын жариялады – «Гунтер Шулер: Музыка мен сұлулықты іздеу». 2012 жылы Шулер Джоплиннің операсынан «Тремония» сюитасын тұсаукесер етті. Ол 2013 жылы Лондонның Оңтүстік жағалауында өткен «The Rest is Noise» маусымының аясында орындалды. Шулер 2015 жылғы 21 маусымда Бостонда лейкемияның асқынуларынан қайтыс болды. Ол 1948 жылы әнші және пианист Марджори Блэкке үйленді, олардың некесі 1992 жылы оның қайтысына дейін сақталды. Оның ұлдары Джордж мен Эд, сондай-ақ ағасы Эдгар одан кейін тірі қалды.