Кіріспе

Бағдарламалық стандарт — бір немесе бірнеше компьютерлік бағдарламаны жасау кезінде бір немесе бірнеше бағдарламашы қабылдап, қолданатын құжат, файл немесе дерек алмасудың стандарты, протоколы немесе басқа да ортақ форматы. Бағдарламалық стандарттар әртүрлі бағдарламашылар жасаған түрлі бағдарламалардың өзара үйлесімді жұмыс істеуін қамтамасыз етеді.

Қалай қолданылуы және қолданылуы

Бағдарламалық стандарттар – бағдарламалық жасақтаманы құрушылар келіскен белгілі бір терминдер, түсініктер, дерек форматтары, құжат үлгілері және техникалардан тұрады, осылайша олардың бағдарламалық жасақтамасы басқа компьютерлік бағдарламамен жасалған файлдар мен деректерді түсіне алады. Бір протокол стандарт деп есептелуі үшін, оны стандартты анықтауға және күтіп ұстауға үлес қосатын әзірлеушілер тобы қабылдап, қолдануы керек. Кейбір әзірлеушілер бағдарламалық жасақтаманы жасау үшін стандарттарды пайдалануды жақсы көреді, себебі ол кодты жасау тиімділігін арттырады, сондай-ақ пайдаланушылардың кеңінен қабылдауына және қолдануына мүмкіндік береді. HTML, TCP/IP, SMTP, POP және FTP протоколдары – бағдарламалық жасақтама дизайнерлері осы стандарттармен байланыс құруды күтсе, оларды түсініп, сақтауы тиіс бағдарламалық стандарттардың мысалдары. Мысалы, Microsoft Outlook арқылы жіберілген электрондық хатты Yahoo! Mail пайдаланушысы оқу үшін, электрондық хат SMTP арқылы жіберілген болуы керек, сонда ғана алушының бағдарламалық жасақтамасы оны дұрыс талдап, көрсетуге шамасы жетеді. Мұндай стандартталған протокол болмаса, екі түрлі бағдарламалық қосымша бір-біріне жіберілген ақпаратты дұрыс бөлісе алмайды және көрсетуге келмейді. Көптеген басқа кеңінен қолданылатын дерек форматтары, түрлі компьютерлік бағдарламалармен түсінілсе де, бағдарламалық қамтамасыз ету стандарты болып саналмайды. Microsoft Office файл форматтары, мысалы doc және xls, көбінесе басқа компьютерлік бағдарламалармен түрлендіріледі, бірақ мәтіндік файлдардан (TXT немесе RTF) айырмашылығы, олар әлі де Microsoft-ке тиесілі және оның басқаруында болады.

Бағдарламалық стандартты құру

W3C және ISOC сияқты стандарттау ұйымдарының өкілдері бағдарламалық жасақтамалардың бір-бірімен үздіксіз байланысын қамтамасыз ету үшін бірыңғай бағдарламалық жасақтама стандартын қалай жасауға болады, деп ынтымақтаса жұмыс істейді. Бұл ұйымдар Microsoft және Apple Inc. сияқты ірі бағдарламалық қамтамасыз ету компанияларынан тұрады. Стандарттың күрделілігі оның шешуге тырысатын нақты мәселеге байланысты өзгереді, бірақ ол қарапайым, қолдауға оңай және түсінікті болуы тиіс. Стандарттық құжат оның практикалық қолданылуын қамтамасыз ету және көздеген мақсатын орындау үшін түрлі жағдайларды, типтерді және элементтерді толыққанды сипаттауы керек. Мысалы, FTP (File Transfer Protocol) және SMTP (Simple Mail Transfer Protocol) екеуі де компьютерлер арасындағы байланысты жеңілдетсе де, FTP файлдар алмасумен, ал SMTP электрондық хаттарды жіберумен айналысады.

Ашық стандарттар мен жабық стандарттар

Стандарт жабық немесе ашық стандарт болуы мүмкін. Ашық стандартының құжаттамасы бәріне қолжетімді, және кез келген адам осы стандартты іске асырып, пайдаланатын бағдарламалық құралды жасауға болады. Жабық стандарттардың құжаттамасы мен сипаттамасы жұртқа ашық емес, бұл оның жасаушысына кодты сатуға және лицензиялауға, сондай-ақ басқа бағдарламашыларға өз дерек пішімін басқару құқығын беруге мүмкіндік береді. Бұл процесс пайдалы файл форматының табыс әлеуетін арттырса да, оның таралуын шектеуі және оның орнына ұқсас ашық стандартты пайдалануға итермелеуі мүмкін.