Латвиялық әлеуметтік-демократиялық жұмысшы партиясының тарихы
Latvian Social Democratic Workers' Party
Латвиялық әлеуметтік-демократиялық жұмысшы партиясы (LSDSP) тарихы, тыйым салынған кезеңдері, социалистік ұйымға қатысуы және демократияны қалпына келтіру күресі туралы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Латвияның саяси партиясы
Latvian political party
Латвияның Социал-демократиялық жұмысшылар партиясы (ЛСДЖП) – социал-демократиялық партия және 1994 жылы қазіргі Социалистік Интернационалға қабылданды. ЛСДЖП 1934 жылы Карлис Ульманис жасаған төңкерістен кейін басқа барлық саяси партиялармен бірге тыйым салынды. Шамамен 320 көрнекті мүшесі қысқа мерзімге Лиепая концлагерінде ұсталды, сосын босатылды. Төңкерістен кейін партия 1937-1940 жылдары Латвия Коммунистік партиясымен бірігіп, Латвияның Социалистік Жұмысшы және Шаруалар партиясы болып қайта құрылды және жасырын жұмыс істеді. 1940 жылғы кеңестік оккупациядан кейін қысқа уақытқа қайта пайда болды, бірақ совет және кейіннен нацистік оккупанттар тарапынан бірден тыйым салынды және жасырын жұмыс істеуге мәжбүр болды. Кейбір социал-демократтар кеңестік билікпен қысқа мерзімге ынтымақтасты (мысалы), алайда көптеген, соның ішінде көшбасшылар және Бруно Калниньш, басқа демократиялық саясаткерлермен бірігіп, Латвияның демократиялық мемлекеттілігін қалпына келтіруді талап етті. ЛСДЖП мүшелері, Паульс Калниньш сияқты, Латвияның Орталық Кеңесінің қарсылық тобының құрамында болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде көптеген латыштар Латвиядан кеткен кезде, ЛСДЖП 1945 жылдан бастап Швецияда, кейін басқа Батыс елдерінде жұмыс істейтін "эмиграциялық ұйым" ретінде қайта құрылды. Швециядағы ЛСДЖП Сыртқы комитеті (ЛСДЖП АК) өмір сүрген кезеңде Социалистік Интернационалда бақылаушы статусын алуға қол жеткізді.
The Latvian Social Democratic Workers' Party (, LSDSP) is a social democratic and was admitted into the modern Socialist International in 1994. The LSDSP was banned after the 1934 coup by Kārlis Ulmanis, together with all other political parties. Around 320 prominent members were briefly interned in the Liepāja Concentration Camp and then released. After the coup, the party loosely merged with the Latvian Communist Party from 1937 to 1940 as the Socialist Workers and Peasants Party of Latvia and went underground, only to re emerge briefly after the Soviet occupation of 1940, nearly instantly being banned and driven underground by the Soviet and, later, Nazi occupiers. Some Social Democrats briefly collaborated with the Soviets (e. g. ), however, many, including leaders and Brūno Kalniņš, joined with other democratic politicians and called for the restoration of democratic Latvian statehood. LSDSP members, like Pauls Kalniņš and others, were involved with the Latvian Central Council resistance group. When many Latvians left Latvia during World War II, the LSDSP was restored as an "exile organization", operating in Sweden since 1945, and later in other Western countries. The Swedish based section the LSDSP Foreign Committee (LSDSP ĀK) managed to secure its observer status at the Socialist International during its existence.
Латвияға оралу, 1990-2010 жылдардағы іс-әрекеттер
1991 жылы Латвия тәуелсіздік алғаннан кейін ЛСДПЛ Латвияға қайта оралды. 1990 жылдардың басында партия ішкі дау-жанжалдармен күресті. Бір кезде Латвияда үш социал-демократиялық партия болды: екеуі ЛСДСП-нің мұрагерлері, ал үшіншісі – бұрынғы Латвия Коммунистік партиясының (ЛСДП) реформаланған фракциясы. Ақырында, үш партия да ЛСДСП деген атпен бірікті. Біріккен партия 1998 жылғы парламент сайлауында 100 орынның 14-ін жеңіп, сәл табысқа қол жеткізді, сондай-ақ 2001 жылғы жергілікті сайлауда партия мүшесі Гундарс Боярс Рига қаласының мэрі болды. 2002 жылғы 5 қазанда өткен келесі заң шығарушы сайлауда партия тек 4% дауыс жинап, парламентке өту үшін қажетті 5% шегіне жетпеді. ЛСДСП-нің беделінің төмендеуі 2005 жылғы қалалық сайлауда Рига мэрінің лауазымын жоғалтқаннан кейін де жалғасты (Рига қалалық кеңесінде 7 орын сақталды, бірақ оппозицияға көшті). 2006 жылғы парламент сайлауы ЛСДСП үшін одан да көңіл көншітпейтін нәтижелер әкелді, партия 3,5% дауыс алып, тағы да парламентте өкілдік ала алмады.
When Latvia became independent again in 1991, the LSDSP returned to Latvia. In the early 1990s, it struggled with internal splits. At one point, Latvia had three social democratic parties, two of them being descendants of the LSDSP, and the third being the reformed faction of the former Communist Party of Latvia (LSDP). Eventually, all three parties merged, under the name of the LSDSP. The merged party enjoyed some success in the parliamentary election of 1998, winning 14 seats out of 100; and in local elections in 2001, when one of its members, Gundars Bojārs, became the mayor of Riga. It was less successful in the next legislative election, held on 5 October 2002, where it got only 4% of the vote, and did not make the 5% minimum to get seats. The decline of the LSDSP's popularity continued as the party lost the mayor's seat in Riga in the 2005 municipal election (keeping 7 seats in the Riga City Council but forced into the opposition). The parliamentary election of 2006 brought even more dissatisfying results for the LSDSP, as the party got 3.5% of votes and thus got no representation in the parliament once again.
2010 жылдан қазіргі уақытқа дейін
2010 жылғы парламент сайлауында ЛСДСП кіші партиялармен «Жауапкершілік одағын» құрды, бірақ олардың көрсеткіштері нашар болды, дауыстардың 1% -дан азын алды. 2011 жылдың қаңтар айында, бұрынғы жетекшісі қолдаған , партия төрағасы болып сайланды. Ол жастар белсенділерімен байланысы күштірек болған және кейін «Прогрессивтер» партиясын құрған Ансис Добелисті жеңді. Оның қызмет мерзімі партияның көрсеткіштерін жақсартпады, ЛСДСП 2014 жылғы парламент сайлауына қатыспады. 2017 жылға қарай Диневичс партияны басқаруға қайта оралды. 2018 жылғы сайлауда партия дауыстардың 0,21% -ын ғана алды. 2022 жыл партия үшін тарихи бетбұрыс болды, 1 маусымда Латвияның Жасыл партиясы одақтан шыққаннан кейін «Жасылдар мен шаруалар одағына» (ZZS) қосылды. ZZS-тің екінші мүшесі – шаруалар одағы, ол 1920-1930 жылдары ЛСДСП-нің басты қарсыласы болған. 2022 жылғы сайлауда партия ZZS тізімі бойынша екі өкілін сайлауға қол жеткізді, бұл 20 жылдық үзілістен кейін Сеймаға оралуын білдірді. 2012 жылы Социалистік Интернешнл ЛСДСП-ні мүшелік жарнасын төлемегендігі үшін бақылаушы мүше статусына төмендетті. Партия 2014 жылдың желтоқсан айында Социалистік Интернешнлдан ресми түрде шығарылды. Қазіргі уақытта ол Еуропалық Социалистер партиясында бақылаушы мүше статусын сақтап тұр.
For the 2010 parliamentary election, the LSDSP formed the Responsibility Alliance with smaller parties, but their performance was poor, receiving less than 1% of the vote. In January 2011, , who was supported by the outgoing leader , was elected as party chairman. He defeated Ansis Dobelis, who was more aligned with youth activist circles and later formed The Progressives. His tenure did not improve the party's performance, with the LSDSP not running in the 2014 parliamentary election. By 2017, Dinēvičs had returned to lead the party. At the 2018 election, the party received just 0,21% of the vote. 2022 brought a historic turn for the party, when on June 1 it joined the Union of Greens and Farmers (ZZS) after the Latvian Green Party had left the alliance, as the second member of ZZS is the Farmer's Union, LSDSP's main rival in the 1920s and 1930s. In the 2022 elections, the party managed to get two of its members elected on the ZZS list, marking a return to the Saeima after an absence of 20 years. In 2012, the Socialist International demoted LSDSP to observer member for not paying membership fees. The party was officially delisted from the Socialist International in December 2014. It currently maintains the status of observer member in the Party of European Socialists.