Кіріспе

Сигналдың кедергісін азайтуға арналған модуляция техникасы

Телекоммуникацияда тікелей тізбекті таралым спектрі (DSSS) – бұл негізінен сигналдың кедергісін азайту үшін қолданылатын таралым спектрінің модуляция техникасы. Тікелей тізбек модуляциясы жіберілетін сигналдың жолақтығын ақпараттың жолақтығынан кеңірек етеді. Қабылдағышта тікелей тізбек модуляциясын жою немесе алып тастағаннан кейін ақпараттың жолақтығы қалпына келтіріледі, ал бей-белсенді және қасақана кедергілер едәуір азаяды. Швейцариялық ойлап табушы Густав Гуанелла «құпия сигналдар мен әдістері» ұсынды. DSSS-те хабарлама символдары таралым тізбегі деп аталатын кешенді мәндер тізбегі арқылы модуляцияланады. Таралым тізбегінің әрбір элементі, чип деп аталады, бастапқы хабарлама символдарынан қысқа ұзақтыққа ие. Хабарлама символдарының модуляциясы сигналды спектрде шашыратады және таратып, осылайша таралым тізбегінің жолақтығын құрайды. Чип ұзақтығы неғұрлым қысқа болса, нәтижедегі DSSS сигналының жолақтығы соғұрлым кең болады; хабарлама сигналына мультиплекстелген жолақтық көбірек болса, тар жолақты кедергіге қарсы тұру қабілеті артады. DSSS-тің практикалық және тиімді қолданылуларына кодтық бөлудің көптеген кіру әдісі (CDMA), Wi-Fi желілерінде қолданылатын IEEE 802.11b стандарты және жаһандық позициялық жүйе (Global Positioning System) жатады.

Жіберу әдісі

Тікелей реттілікпен таралған спектрлік берілімдер беріліп жатқан символдар тізбегін бастапқы хабар жылдамдығынан жоғары жылдамдықты тарату тізбегімен көбейтіп шашыратады. Әдетте, тізбектер соның нәтижесінде шығатын спектрдің спектрлік ақ болуы үшін таңдалады. Сол тізбек туралы білу қабылдаушы жағында бастапқы деректерді қалпына келтіруге мүмкіндік береді. Бұл көбінесе тарату тізбегімен элемент бойынша көбейту арқылы және содан кейін хабарлама символының ұзақтығы бойынша қосу арқылы іске асырылады. Бұл процесс, дешашырату, математикалық тұрғыдан берілген тарату тізбегінің тарату тізбегімен корреляциясы болып табылады. АВГН каналында дешашыратылған сигналдың сигнал-шу қатынасы тарату коэффициентімен артады, ол тарату тізбегінің жылдамдығының деректер жылдамдығына қатынасы болып табылады. Жіберілген DSSS сигналы бастапқы сигналдың тікелей модуляциясы үшін қажеттіге қарағанда кеңірек жолақты иеленсе де, оның спектрін дәстүрлі импульстік пішін сүзгілеу арқылы шектеуге болады. Егер қажетсіз бергіш бірдей каналда, бірақ басқа тарату тізбегімен берілім жасаса, дешашырату процесі сол сигналдың қуатын азайтады. Бұл эффект кодтық бөлумен көптеген қол жеткізу (CDMA) әдісінің негізі болып табылады, ол бірнеше бергіштерге олардың тарату тізбектерінің өзара корреляциялық қасиеттерінің шегінде бірдей каналды пайдалануға мүмкіндік береді.