Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Раритан шығанағы – АҚШ-тың Нью-Йорк және Нью-Джерси штаттары арасындағы Төменгі Нью-Йорк шығанағының оңтүстік бөлігінде орналасқан шығанақ. Шығанақтың солтүстік-батысында Нью-Йорк штатының Стейтен аралы, батысында Нью-Джерси штатының Перт-Амбой қаласы, оңтүстігінде Нью-Джерси штатының Миддлсекс және Монмут округтеріндегі Раритан Бейшор елді мекендері, ал шығысында Сэнди-Хук шығанағы жатыр. Бұл шығанақ, 17 ғасырда голланд және ағылшын отарлаушылары келгенге дейін, мыңдаған жылдар бойы шығанақ және оның өзені маңында өмір сүрген Ленапе тайпасының раритандық тармағының құрметіне аталған.
Bay in the United States
Raritan Bay is a bay located at the southern portion of Lower New York Bay between the U. S. states of New York and New Jersey and is part of the New York Bight. The bay is bounded on the northwest by New York's Staten Island, on the west by Perth Amboy, New Jersey, on the south by the Raritan Bayshore communities in the New Jersey counties of Middlesex and Monmouth, and on the east by Sandy Hook Bay. The bay is named after the Raritans, a branch of the Lenape tribe who lived in the vicinity of the bay and its river for thousands of years, prior to the arrival of Dutch and English colonists in the 17th century.
Тарих
Археологиялық деректерге сүйенсек, адамдар Плейстоценнің соңында-ақ бұл аймақта болған. Ертедегі "ірі аң аулаушылар" жоғалып кетті, бірақ жағалау аймақтарына ауылдық тұрмыс салтына ("жағалау қауымдастықтары") дағдыланған халықтар қайта қоныстанды, олар теңізден балық аулау және моллюска жинау арқылы, соңынан егіншілікпен күн көріп отырды. Колумбияға дейінгі дәуірде Огайо алқабында қалыптасқан "ормандық мәдениеттер" аймақтағы басты мәдени ықпалға айналды. Рарритан шығанағы және Стейтен аралы маңынан үлкен қабық үйінділері табылды, бұл байырғы отарлаушылар келген кезде аймақты мекендеген Алгонкин тайпаларының (Ленаптар) шығанақты тамақ үшін пайдаланғанын көрсетеді. Алғашқы қоныс аударушылар осы қабық үйінділерін жол салуға және егістіктерді тыңайтуға пайдаланған. Тоттенвилл бір кезде острица қабықтарымен төселген жолдарымен әйгілі болған.
Archeological evidence suggests that humans were already in the region at the close of the Pleistocene. The early "Big Game Hunters" vanished, but the coastal regions were resettled by peoples accustomed to village style living ("tidewater communities") that subsisted on hunting and gathering marine shellfish, and eventually, on agriculture. In pre Columbian times "woodlands cultures" probably centered in the Ohio Valley became the dominant cultural influence in the region. Large shell middens were found around Raritan Bay and on Staten Island, a testament of the utilization of the bay for food by Algonquin Indian tribes (Lenapes) who occupied the area when early Colonialists arrived. Early settlers used these shell piles for road construction and field fertilizer. Tottenville was once well known for its roads paved with oyster shells.
Геология
Раритан өзені Висконсин мұз басу кезеңінің (1, 2, 3 және 4-ші кезеңдер) бойындағы маңызды су ағызу арнасы болған. Осыған дейін аймақ Атлант жоталары мен Ньюарк бассейні арасындағы қыраттар арқылы өтіп, Делавэр өзені аңғарына қарай ағып кеткен. Бұл қырат аймағы – өте кең су тасқыны жазығы, ол Сангемон мұз аралық кезеңінен (5-ші кезең) және Плейстоценнің көне өзендік шөгінділерінен (Бриджтаун формациясы) өзен террасаларындағы қиыршық тастарды (Пенсаукен формациясы) сақтайды. Висконсин мұздығының салдарынан теңіз деңгейі төмендеген кезде Раритан өзені бастауларын қайта қазып, Ньюарк бассейнінен негізгі су ағындарын өз бағытына бұрды. Бұл шығанақтың ішінде Артур құлдығына сауда кемелерінің өтуіне мүмкіндік беретін тереңдетілген арна бар.
The Raritan River was perhaps the major drainage channel along the ice front throughout the Wisconsin glaciation (Stages 1, 2, 3 and 4). Prior to that time the region drained southward across the saddle between the Atlantic Highlands and the Newark Basin into the Delaware River Valley. This saddle area is a very broad flood plain that preserves river terrace gravels (Pensauken Formation) from the Sangemon Interglacial State (Stage 5), as well as older Pleistocene fluvial deposits (Bridgetown Formation). During the lowstand in sea level caused by the Wisconsin glacier, the Raritan River carved back into its headlands and captured the major drainages from the Newark Basin. The bay is crossed by a dredged channel allowing commercial ships to enter the Arthur Kill.
Су жануарлары
Рарритан шығанағында жолақ басы, флюк, қысқы балық, көк балық, порги, қара теңіз басы, тегіс акула, солтүстік пуфер, солтүстік патша балық, балық бақа, таутг және әлсіз балық сияқты балықтар кездеседі. Қыбыршақтылардың түрлеріне көк шаян, скрипка шаян, жасыл шаян, атқұйрық шаян және өрмекші шаян жатады. Раритан шығанағында сондай-ақ моллюскалар мен мидиялар да тіршілік етеді. Бұл шығанақ Орталық Джерси және Нью-Йорк қаласының көп тұрғындары бар аймақтарына жақын болғандықтан, ойын-сауық балық аулау үшін танымал орын.
Raritan Bay's fish include striped bass, fluke, winter flounder, bluefish, porgy, black sea bass, smoothhound shark, northern puffer, northern king fish, oyster toadfish, tautog and weakfish. The crustacean species represented include the blue crab, fiddler crab, green crab, horseshoe crab and spider crab. Clams and mussels also live in Raritan Bay. The bay is a popular destination for recreational fishing due to its proximity to the densely populated areas of Central Jersey and New York City.