Кіріспе
Жэки Кит Уитли (1 шілде, 1954 – 9 мамыр, 1989) – американдық кантри әншісі және ән жазушы. Өмірінде ол екі альбом шығарды, бірақ Billboard кантри чартында 12 сингл, ал оның қазасынан кейін тағы 7 сингл орын алды. Кентукки штатының Ашленд қаласында туған Уитли, Кентукки штатының жақын маңдағы Сэнди-Хук қаласында өсті. Ол 1970 жылы Ральф Стэнлидің тобында өнер көрсете бастады. Блюграсс музыкасында жетекші әнші ретінде танылған Уитли 1983 жылы Нэшвиллге көшіп, жазу карьерасын бастады. Оның алғашқы Top 20 кантри хиті "Майами, My Amy" 1986 жылы шықты. 1988 жылы "Don't Close Your Eyes" студиялық альбомынан шыққан үш сингл – атақты ән, "When You Say Nothing at All" және "I'm No Stranger to the Rain" бірінші орынға шықты. Алкоголизмге ұзақ жыл бойы берілгендігі оның денсаулығына зиян келтірді және ол 1989 жылы 34 жасында Гудлетсвиллдегі үйінде алкогольдік уланудан қайтыс болды. Оның кейінірек шыққан "I Wonder Do You Think of Me", "It Ain't Nothin'" және "I'm Over You" синглдары оның өлімінен кейін жарық көрді. 2022 жылы Уитли Кантри Музыкасының Даңқ залына енгізілді.
Jackie Keith Whitley (July 1, 1954 – May 9, 1989) was an American country music singer and songwriter. During his career, he released only two albums but charted 12 singles on the Billboard country charts, and 7 more after his death. Born in Ashland, Kentucky, Whitley grew up in nearby Sandy Hook, Kentucky. He began his career there in 1970, performing in Ralph Stanley's band. Establishing himself as a lead singer in bluegrass music, Whitley moved to Nashville in 1983 and began his recording career there. His first Top 20 Country Hit single, "Miami, My Amy", was released in 1986. In 1988, his first three singles from his studio album Don't Close Your Eyes, the title song, "When You Say Nothing at All" and "I'm No Stranger to the Rain" were number one hits. Years of alcoholism severely compromised his health and he died of alcohol intoxication in 1989 at his Goodlettsville home at the age of 34. His later singles, "I Wonder Do You Think of Me", "It Ain't Nothin'", and "I'm Over You", were released after his death. In 2022, Whitley was inducted into the Country Music Hall of Fame.
Ерте өмір
Уитли Кентукки штатының Эшленд қаласында Фей Фергюсонның (Эллиотт округінің жаңалықтарының редакторы) және Элмер Уитлидің (электрик) отбасында дүниеге келді, бірақ 46 миль қашықтықтағы Сэнди-Хук қаласында өсті және Сэнди-Хук орта мектебінде оқыды. Оның Рэнди және Дуайт есімді екі інісі және Мэри есімді сіңлісі болды. Уитлилер отбасы ағылшын және шотланд-ирландтық тегінен шыққан және 1840 жылдан бері Эллиотт округі аумағында тұрып келеді. Уитли Санди-Хукта жетістік шағында достарымен бірге заңсыз виски ішіп, тау жолдарында қауіпті жылдамдықпен жүргізіп уақыт өткізетін. Бірде Уитли көлікте болғанда, жүргізуші қисыққа бұрылуға тырысып, апатқа ұшырады, сол жерде оның досы қаза тапты, ал Уитлидің мойны жартылай сынды. Тағы бір оқиғада, ол машинасымен 37 метрлік жардан мұздаған өзенге құлап, тек білегі сындырып құтылды. Уитлидің үлкен ағасы Рэнди 1983 жылғы қазан айында мотоцикл апатында қаза тапты. Уитли мен Скаггс, екеуі де 16 жаста болғанда, Батыс Вирджиния штатындағы Фут-Гейде Ралф Стэнли оларды табады. Стэнли концертке 45 минут кешіккен, себебі доңгелегі тесіліп кеткен. Стэнли клубтың есігін ашып, джукбокста Стенли ағайындыларының музыкасын естігендей болды. Бірақ ол Уитли мен Скаггс еді, олар "алғашқы күндердегі мен және Картер сияқты дыбыстады". Екеуі де тез арада Стэнлидің тобына қосылды. Уитли 1974 жылы Стэнлидің жетекші әншісі болды. Сонымен қатар, Уитли 1970 жылдардың ортасында J. D. Crowe & the New South тобында да ойнады.
Өлім
1989 жылдың 9 мамырында Уитли анасымен қысқаша телефонмен сөйлесіп, кейіннен қайын інісі Лейн Палмер оны үйіне келді. Екеуі кофе ішті және гольф ойнап, түскі ас ішуді жоспарлады. Содан кейін Уитли Лори Морган концерттік турнеден оралғаннан кейін олармен бірге жазуға әндер жазуды жоспарлаған. Палмер шамамен сағат 8:30-да Уитлиден бір сағат ішінде дайын болуын сұрап кетті. Қайтып келгенде Палмер Уитлидің төсегінде жауап бермей жатқанын көрді және жедел жәрдем шақырды. Уитли ауруханаға жеткізілді, онда оның қазасы расталды. Ол 34 жаста болды. Ресми өлім себебі – этил спиртінің улануы (алкогольдік улану). Оның туу туралы куәлігі мен паспортында 1954 жылы туған деп көрсетілген, бірақ RCA және оның қабір тасындағы жазу қателікпен 1955 жыл деп жазылған. Оның қайтыс болған күнінен кейін Музыкалық көше Уитлидің естелігіне қара ленталармен безендірілді. Ол Нэшвиллдің сыртындағы Спринг-Хилл зиратына жерленген. Оның қабір тасында "Мәңгілік адал сеніммен" (бірінші бөлім) және "Оның болуым – менің өмірімнің мәні" (екінші бөлім) деп жазылған.
Өлімнен кейін шығарылғандар
Өлген кезде Уитли үшінші және соңғы студиялық альбомы “I Wonder Do You Think of Me” жұмысын аяқтаған еді. Альбом оның өлімінен үш ай өткен соң, 1989 жылдың 1 тамызында жарық көрді. Альбом тағы екі No. 1 хит – атаулық ән мен “It Ain't Nothin'” әндерін сыйлады. “I'm Over You” әні де 1990 жылдың басында Топ-5 қатарына енді, 3-орынды иеленді. “Greatest Hits” жинағына екі жаңа ән қосылды: біріншісі – “Tell Lorrie I Love Her” әнін Уитли Морган үшін үйде жазды. Бұл әнді Уитлидің үйлену тойында орындау үшін Хармони Янг-қа берілген болатын. Екіншісі – “'Til a Tear Becomes a Rose” әні, 1987 жылы Tree компаниясынан алынған демо, ол бастапқыда балалық шақтағы досы Рикки Скаггстың қосымша вокалымен ерекшеленді. Лорри Морган, Уитли есімін иеленуші ретінде шығармашылық бақылау мен лицензия алып, өзінің дауысын Уитлидің дауысымен бірге жаздырып, оны сингл ретінде шығарды. Бұл ән 13-орынға көтеріліп, 1990 жылы CMA сыйлығын “Үздік вокалды ынтымақтастық” номинациясы бойынша жеңіп алды, сондай-ақ “Үздік елдік вокалды ынтымақтастық” номинациясы бойынша Grammy жүлдесіне ие болды. RCA сонымен қатар “Kentucky Bluebird” деген атпен орындау үзінділерінің (Ральф Стэнлидің “Clinch Mountain Boys” тобындағы жылдарынан), сұхбаттар мен бұрын жарық көрмеген материалдарды жинақтап шығарды. Альбом Уитлиге де хиттер әкелді, соның ішінде Эрл Томас Конлимен орындалған “Brotherly Love” дуэті 1991 жылдың соңында 2-орынға көтеріліп, Уитлиге “Үздік елдік вокалды ынтымақтастық” номинациясы бойынша екінші Grammy жүлдесін сыйлады. 1994 жылы Уитлидің жесірі Лорри Морган Уитлиге арналған құрмет альбомын жазу үшін блюграсс әртістері мен сол кездегі ел музыкасының танымал өкілдерін ұйымдастырды. “Keith Whitley: A Tribute Album” альбомы 1994 жылдың қыркүйегінде BNA лейблы арқылы жарық көрді. Ол Алан Джексон, Diamond Rio және Рикки Скаггс сияқты әртістердің Уитли әндерінің каверлерін қамтыды. Альбомда 1987 жылы Уитли жазған төрт бұрын жарық көрмеген трек бар, олардың бірінде Морган дуэт серіктесі ретінде дыбысқа түсірілді. Альбомға екі түпнұсқа ән де енді: Дарон Норвудтың бірлесіп жазған және орындаған “Little Boy Lost” әні және бірнеше әртістің орындауындағы “A Voice Still Rings True” әні. Элисон Краустың “When You Say Nothing at All” әнінің орындалуы альбомынан бір сингл ретінде шығарылып, 1995 жылы елдік хит-парадтарда 3-орынға көтерілді. 1995 жылы Лорри Морган продюсерлік еткен “Wherever You Are Tonight” альбомы жарық көрді, онда 1986–1988 жылдардағы қалпына келтірілген демолар, 1990 жылдардағы жаңа дыбыс жазу технологиялары мен толық оркестрдің сүйемелдеуімен жазылған әндер бар. Бір атпен аталатын альбом мен сингл Billboard және R&R чарттарында жақсы көрсеткіштер көрсетті, ал 1996 жылы “Super Hits” және “The Essential Keith Whitley” альбомдары шықты. “The Essential” альбомында ремастерингтелген және көптен бері қолжетімсіз LP, сондай-ақ Уитлидің дебюті – 6 тректен тұратын “A Hard Act to Follow” альбомы және 1986 жылғы “LA to Miami” альбомынан алынып тасталған “I Wonder Where You Are Tonight” әні бар.
Мұра
Уитлидің өмірін бейнелейтін бірнеше фильм жобалары жоспарланған, бірақ олардың ешқайсысы іске аспады. Бір идея – Джордж Весси мен Лорри Морган жазған «Сенің мәңгілік, адал» атты кітабының фильмге түсірілуі. Морганның кітабы Уитлидің соңғы сәттерін жинақтаудағы үлгі болғанымен, ең көп зерттеу «Кентукки көкқұмырсқасы» деген атпен жоспарланған жобаға жұмсалды, онда жазушы, актер және режиссер Дэвид Кит түсуге тиіс болған. Бұл жоба бірнеше жыл бойы даму тозағында қалды және 2006 жылдың соңында актерлерді таңдаудағы қиындықтар мен қаржыландыру мәселелерінен кейін тоқтатылды. 2004 жылы әнші-әндерші Джефф Суоп бастаған тағы бір фильм жобасы Уитлидің өмірі мен қазасын көрсететін көркем фильм болды. Жоба туралы соңғы ақпарат 2010 жылы жарияланды, онда инвесторлар табысқан жағдайда дайындық жұмыстары басталатыны айтылды. Уитлидің танымал болуы қысқа ғана болғанына қарамастан, оның мұрасы сақталды. Ол 2022 жылы Кантри музыкасының Даңқ залына енгізілді; Уитли Тим Макгроу, Ронни Данн және Диркс Бентли сияқты елдік әншілерге әсерін тигізе берді. Морган Уоллен сияқты жаңа әртістер оның ізбасарларының қатарында; Уолленнің 2023 жылы шыққан «One Thing at a Time» атты қос альбомында Уитлидің есімімен аталған ән бар, ол Уитлидің жесірі мен ұлының мақұлдауына ие болды. Уитли – Grand Ole Opry-дің бұрынғы мүшесі ретінде қайтыс болғаннан кейін мойындалған жалғыз адам, бірақ ол ешқашан белсенді мүше болған емес. Басшылық 1989 жылдың мамыр айының соңында Уитлидің қатысуын жоспарлаған, онда оны мүшелікке шақыруға тиіс болған, бірақ 9 мамырдағы қазасы бұл жоспарларды күйретіп жіберді. Оприде тек тірі әртістерді ғана мүшелікке қабылдау қағидасы болғандықтан, Уитлидің мүшелігі күшін жойды. 14 қазан 2023 жылы Оприде өткен Кейт Уитлиге арналған концертте Гарт Брукс пен Лорри Морган Уитлидің есімін тақтаға қашап, оны Опридің мүшелер галереясына қосатынын хабарлады, ол 1925 жылдан бергі шоу тарихында Опри мүшесі болған барлық әртістермен бірге сахна артында орналасқан.