Кіріспе

Ағылшын заңгері және әуесқой метеоролог Джордж Хэдли (12 ақпан 1685 – 28 маусым 1768) – ағылшын заңгері және әуесқой метеоролог, сауда желдерін сақтап тұратын атмосфералық механизмді ұсынған. Бұл механизм қазір оның құрметіне Хэдли айналымы деп аталады. Еуропалық желкенді кемелердің Солтүстік Америка жағалауларына сәтті жетіп келуіне маңызды фактор болғандықтан, сол кезде сауда желдерін түсіну өте маңызды мәселе болып тұрды. Хэдлиді тікелей солтүстікке соғуы тиіс болған желдердің батысқа қарай айқын ағыны қызықтырды, және ол осы құпияны шешуге кірісті.

Өмір

Хэдли Англияның Лондонында Джордж Хэдлидің (Гертфордширдің жоғары шерифі) және Кэтрин ФицДжеймс отбасында дүниеге келді. Оның балалық шағы ерекше көзге түспеді, ал жас кезінде ағасы Джон Хэдли (1682–1744), октантты (секстанттың алғы құрылысы) ойлап тапқандықтан, одан көлеңкеде қалды. Джон және тағы бір інісі Генримен бірге Джордж тиімді Ньютон телескоптарын жасады. Джордж Хэдли 1700 жылдың 30 мамырында Оксфордтың Пемброк колледжіне қабылданды, ал 1701 жылдың 13 тамызында Линкольн қонақ үйінің мүшесі болды, онда оның әкесі оған жатақхана сатып алды. Ол 1709 жылдың 1 шілдесінде адвокаттыққа бекітілді, бірақ заңдық жұмыстан гөрі механикалық және физикалық зерттеулерге көбірек қызығушылық танытты. 7 жыл бойы Уильям Дерхамның орнын басып, ол Корольдік қоғамға әлемнің түкпір-түкпірінен, әсіресе Ұлыбритания мен Скандинавиядан жіберілген метеорологиялық күнделіктерді түсіндіруге жауапты болды. Ол сол кезде қолданылып жүрген әртүрлі температура және қысым шкалаларындағы деректерді салыстыруға тырысты және уақыт өте келе пайда болатын жалпы үлгілерді анықтауға ұмтылды. Ол нәтижелерін екі рет "Философиялық мәмілелер" журналында жариялады. Сондай-ақ, сол жылдың 22 мамырында "Философиялық мәмілелер" журналының (39-том, 1735, 58–62 беттер) пассат желдері туралы түсіндірмесін жариялады. 1686 жылы Эдмонд Галли пассат желдерін түсіндіру үшін теория ұсынды, бұл теория 19 ғасырдың басына дейін халықаралық деңгейде ең көп танымал болды. Джордж Хэдлидің нұсқасы Жердің айналысы Жерге қатысты қозғалатын ауа массасының бағытына әсер ететінін көрсетті, бұл Галлидің ұсынысында болмаған маңызды элемент еді.