Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1768 - 1769 - 1770
1 7 6 8 - 1 7 6 9 - 1 7 7 0
Қаңтар-наурыз
2 ақпан – Папа Клемент XIII иезуиттерді тарату туралы бұйрық дайындаған түні қайтыс болды. 17 ақпан – Ұлыбританияның Өкілдер палатасы, қосымша сайлауда жеңіске жеткен Джон Уилкске депутаттық орнына отыруға рұқсат бермеу туралы дауыс берді. 4 наурыз – Моцарт Италиядан, ондағы үш сапарының соңғысынан кейін кетеді. 16 наурыз – Луи Антуан де Бугенвиль "La Boudeuse" және "Étoile" кемелерімен әлемді үш жыл бойы айналып келгеннен кейін Сент-Малоға оралды, сапар барысында 330 адамның ішінде тек жетісі ғана қаза тапты; экспедиция құрамында әлемді айналып келген алғашқы әйел Жанна Баре де болды. Ол Бугенвиль мен оның кемелері Францияға келгеннен кейін біраз уақыттан соң елге оралды.
February 2 – Pope Clement XIII dies, the night before preparing an order to dissolve the Jesuits. February 17 – The British House of Commons votes to not allow MP John Wilkes to take his seat after he wins a by election. March 4 – Mozart departs Italy, after the last of his three tours there. March 16 – Louis Antoine de Bougainville returns to Saint Malo, following a three year circumnavigation of the world with the ships La Boudeuse and Étoile, with the loss of only seven out of 330 men; among the members of the expedition is Jeanne Baré, the first woman known to have circumnavigated the globe. She returns to France some time after Bougainville and his ships.
Сәуір-маусым
13 сәуір – Джеймс Кук HM Bark Endeavour кемесімен Таитиге келді, 3 маусымда Таитиде байқалатын Венераның 1769 жылғы транзитіне дайындалды. Саяхаттан кейін, алынған деректер Күн мен Жер арасындағы қашықтықты анықтауда дәл емес екені анықталды. 29 сәуір – Шотландиялық ойлап табушы Джеймс Уатт «Бу машиналарында будың шығынын азайту әдісі» үшін британдық патент алды – бөлек конденсатор, маңызды жақсарту (алғаш 1765 жылы Уатт ойлап тапқан) және Өнеркәсіптік революцияны күшейткен Уатттың бу машинасының негізі. 9 мамыр – Франция Корсиканы бағындырды. 14 мамыр – Испания королі Карл III испан миссионерлерін жіберді, олар Сан-Диего, Санта-Барбара, Сан-Франциско және Монтерейде Калифорния миссияларын құрып, Калифорнияны мекендеуді бастады. 19 мамыр – Кардинал Джованни Винченцо Антонио Ганганелли 249-шы папа болып сайланды, ол қайтыс болған Климент XIII-нің орнын басып, Климент XIV патшалық есімін таңдады. 16 шілде – Әке Джуниперо Серра Сан-Диего-де-Алкала миссиясын құрды, ол Калифорнияның 21 миссиясының біріншісі болды. 20 шілде – Испан Луизианасының губернаторы болып жақында тағайындалған, ирланд туған сарбаз Алехандро О’Рейли 21 испан кемесімен, 2056 сарбаз, қару-жарақ және оқ-дәрімен бірге Ла-Бализедегі француз бекінісіне келді және француз Луизианасының губернаторы Чарльз Филипп Обриге Испания королі атынан Луизиананы иелену туралы берілген тапсырмасы туралы хабарлады. 3 тамыз – Гаспар де Портола тобы қазіргі Санта-Моника, Калифорния аймағына аяқ басқан алғашқы еуропалықтардың бірі болды. 16 тамыз – Папа Климент XIV иезуиттерді таратуға бұйрық берген Dominus ac Redemptor паптық бұйрығын жариялады. 23 қазан – Николас Жозеф Кугно Францияда бумен жұмыс істейтін артиллериялық трактордың демонстрациясын көрсетті (суретті қараңыз). 1 қараша – Испан саяхатшысы Гаспар де Портола экспедициясының тобы Сан-Франциско шығанағына жеткен алғашқы еуропалықтардың бірі болды. Сержант Хосе Франсиско де Ортега және оның тобы Альта Калифорнияда Дрейкс шығанағын іздеу кезінде осы аймақты кездейсоқ түрде тапты. 12 қараша – Горхали армиясы Непалдағы Малла әулетінің соңғы Малла патшалығын – Бхактапурды жаулап алып, Малла әулетінің тарихын аяқтады. 21 қараша – Ирландияның Өкілдер палатасы Ұлыбритания парламенті қабылдаған шығындар туралы заң жобасын 94-71 дауыспен қабылдамады. 13 желтоқсан – Дартмут колледжі Нью-Гэмпшир штатының Ганновер қаласында құрылды, өйткені Корольдік губернатор Джон Уэнтворт Ұлыбритания королі үшінші Жоржтан жарлық алды. 22 желтоқсан – Қытай-Бірма соғысы (1765–69) бітім шартымен аяқталды.
April 13 – James Cook arrives in Tahiti, on the ship HM Bark Endeavour, preparing for the 1769 Transit of Venus observed from Tahiti on June 3. After the voyage, the data is found to be inaccurate in determining the distance between the Sun and Earth. April 29 – Scottish inventor James Watt is granted a British patent for "A method of lessening the consumption of steam in steam engines" – the separate condenser, a key improvement (first devised by Watt in 1765) and the basis for the Watt steam engine which stimulates the Industrial Revolution. May 9 – France conquers Corsica. May 14 – Charles III of Spain sends Spanish missionaries, who found California missions in San Diego, Santa Barbara, San Francisco and Monterey, and begin the settlement of California. May 19 – Cardinal Giovanni Vincenzo Antonio Ganganelli is elected as the 249th pope, succeeding the late Clement XIII and choosing to take the regnal name of Pope Clement XIV. July 16 – Father Junípero Serra founds Mission San Diego de Alcalá, the first of the 21 California missions. July 20 – Recently appointed as the Governor of Spanish Louisiana, Irish born soldier of fortune Alejandro O'Reilly sails into the French fort of La Balize with 21 Spanish ships, along with 2,056 soldiers, cannons and ammunition, and informs French Louisiana Governor Charles Philippe Aubry of his royal commission to take Louisiana on behalf of the King of Spain. August 3 – The party of Gaspar de Portolà becomes the first white group to set foot in the area now known as Santa Monica, California. August 16 – Pope Clement XIV issues the papal bull Dominus ac Redemptor, ordering the dissolution of the Jesuits. October 23 – Nicolas Joseph Cugnot demonstrates a steam powered artillery tractor (see drawing) in France. November 1 – A party of the expedition of Spanish explorer Gaspar de Portola becomes the first Europeans to reach San Francisco Bay. Sergeant Jose Francisco de Ortega and his group accidentally discover the area while searching for Drakes Bay in Alta California. November 12 –The Gorkhali Army conquer the last standing Malla Kingdom of Bhaktapur marking the end of The Malla dynasty in Nepal. November 21 – Ireland's House of Commons rejects a spending bill passed by Great Britain's parliament, by a 94–71 margin. December 13 – Dartmouth College is established in Hanover, New Hampshire, as John Wentworth, the Royal Governor, conveys a charter from King George III of Great Britain. December 22 – The Sino Burmese War (1765–69) is ended by a truce.
Күні белгісіз
Англияда Бенджамин Блейни өңдеген "Оксфорд стандартты мәтіні" түрінде "Рұхсат етілген король Джеймс нұсқасы" басылып шықты. "Сөзбе-сөз" сөзінің метафоралық күшейткіш ретінде алғаш рет қолданылуы тіркелді.
The Authorized King James Version of the Bible is published in England in the Oxford standard text, edited by Benjamin Blayney. First recorded use of 'literally' as a metaphorical intensifier.