Кіріспе
Американдық актер, романист және суретші (туған 1937)
Уильям Декабрь Уильямс-күлкенші (туған 6 сәуір, 1937) – американдық актер, романист және суретші. Ол алты онжылдық бойы 100-ден астам фильмде және телешоуда ойнаған. Ол ең көп танымал «Жұлдызды соғыстар» франшизасында Ландо Калриссиан рөлін сомдауымен және «Махогани» (1975), «Скотт Джоплин» (1977), «Nighthawks» (1981) сияқты сынға ие және танымал фильмдерде, сондай-ақ «Бэтмен» (1989) және «Лего Бэтмен фильмі» (2017) фильмдерінде Харви Дент рөлінде ойнады. Ол сонымен қатар «Соңғы ашулы адам» (1959), «Картер армиясы», «Қаладан тыс» (1969), «Ақырғы құлау» және «Леди Блюзді әндейді» (екеуі де 1972), «Hit!» (1973), «Қорқыныш қаласы» және «Көліктегі қорқыныш» (екеуі де 1984), «Шеттен келген жау» (1993) немесе «Визит» (2000) фильмдерінде де ойнады. Харлемде өскен Уильямс жеті жасында «Флоренцияның отты жалыны» (1945) қойылымында Бродвейдегі сахнада дебют жасады. Кейін ол Музыка және өнер орта мектебін бітіріп, Ұлттық Көркемөнер академиясына және Дизайнға сурет салу бойынша стипендия жеңіп алды, онда 1950 жылдардың ортасында сурет салу бойынша Hallgarten сыйлығын жеңіп алды. Ол өнер материалдарын қаржыландыру үшін актерлік өнерге қайта оралды, оның ішінде сахналық, фильмдік және телешоуларда ойнады. Ол сурет салуды жалғастырды және оның туындылары бүкіл әлемдегі галереяларда және жеке коллекцияларда көрсетілді. Уильямс «Соңғы ашулы адам» (1959) фильмінде кинода дебют жасады, бірақ «Брайанның әні» (1971) телефильмінде ұлттық назарға ілікті, ол оған «Эмми» сыйлығының «Үздік актер» номинациясын әкелді. 1980 жылдары ол «Жұлдызды соғыстар» франшизасындағы басты рөлді алған алғашқы афроамерикандық актер болып, «Империяның кері шабуылы» (1980) фильмінде Ландо Калриссиан рөлін ойнады. Ол кейінгі «Жұлдызды соғыстар» фильмдерінде де осы рөлді қайталады. Уильямстың телешоудағы жұмыстары 1966 жылдан бастап 70-тен астам жобаны қамтиды, соның ішінде «Гидеонның қиылысы», «Династия», «Жалпы аурухана: Түнгі ауысым» және «Жалпы аурухана» сериалдарындағы қайта оралатын рөлдер бар. Көптеген эпизодтық рөлдер мен қосалқы рөлдерде ол «Джефферсондар», «227» және «Хуглилер» сериалдарында Марла Гиббспен бірге ойнады. Кейінгі жұмыстарына «Титан Максимум» (2009) сериалында дауыстау және «Жұлдыздармен билеу» (2014) реалити-шоуына қатысу кірді. Оның еңбектері үшін ол көптеген марапаттарға ие болды, соның ішінде үш NAACP Image Awards және NAACP Lifetime Achievement сыйлығы. 1984 жылы ол Қара кинорежиссерлердің Даңқ залына енгізілді және 1985 жылы Голливудтың Даңқ аллеясында жұлдызға ие болды.
Ерте өмір және білім
Уильям Декабрь Уильямс-младший Нью-Йорк қаласында дүниеге келді, Лоретта Энн (1915–2016) – Лицей театрында лифт операторы және Монтсерраттан келген әнші болуға ниеттенген әйел, және Уильям Декабрь Уильямс-аға (1909–1973) – афроамерикалық күзетші, Техас штатынан шыққан американдық индейкалық текті адамдардың ұлы. Ол Орталық саябаққа «Негр лигасының» ойыншыларын және Куба бейсбол лигасының ойындарын көруге баратын. «Олар тамаша болды, мен солардың көптеген ойыншыларымен жұмыс істедім» (The Bingo Long Traveling All Stars & Motor Kings (1976)). 1945 жылдың наурыз айында ол жеті жасында Бродвейде дебют жасады, Курт Вайль мен Ира Гершвиннің «Флоренцияның отты жалыны» операсында Лотте Леньяның қатысуымен бір парақ ролін ойнады. 1955 жылы Манхэттендегі LaGuardia музыка және өнер мектебін бітірді, онда көркем өнерге баса назар аударды. Кейіннен мектеп «Fame» (1980) және оның туынды телесериалдарының сюжетіне негіз болды. Өнер мектебінде ол Станиславский әдісіне қызығушылық танытты – рөлді бейнелеуге емес, оны бастан кешіруге, актердің саналы ойын және эмоциялық жауап пен санадан тыс мінез-құлқына ықпал етуге. Ол Гарлем актерлер шеберханасында оқып, актерлік шеберлікті үйрене бастады. Уильямс өзінің ең мақтан тұтатын рөлі екенін айтты: «Шын мәнінде, бұл махаббат тарихы еді. Екі жігіттің арасында. Секссіз. Бұл нәсілдік келіспеушіліктерді жеңуге қатысты жаңа қадам болды». «Брайанның әні» фильміндегі жетістігі үшін Уильямс Motown компаниясының Берри Гордимен жеті жылдық келісімшартқа отырды. Motown үш жылдан кейін оларды сәтті жоба «Mahogany» фильмінде қайтадан біріктірді. Уильямс 1976 жылы Роберт Гринвальдтың режиссерлік еткен «Менің арманым бар» қойылымымен Бродвейге оралды. Ол азаматтық құқықтар қозғалысының көшбасшысы Мартин Лютер Кингтің рөлін сомдады. 1977 жылы ол Скотт Джоплиннің өмірбаянындағы «Скотт Джоплин» фильмінде басты рөлді ойнады, саундтрегінде оның көптеген рагтайм шығармалары, соның ішінде эпикалық фортепиано дуэлі болды. Уильямс «Империя кері соққы береді» (1980) фильмінде Ландо Калриссян рөлін ойнады, ол «Жұлдызды соғыстар» сериясындағы рөлді атқарған алғашқы африкалық-америкалық актер болды. Уильямс 1989 жылы «Бэтмен» фильмінде округтік прокурор Харви Дент рөлінде ойнады, бұл рөл Денттің екінші жағы, екі жүзді жаман адам рөліне дамуы жоспарланған. Ол «Бэтмен қайтып келді» жалғасында осы рөлді қайта ойнауға дайын болды, бірақ оның кейіпкері жойылды және оның орнына жаман адам Макс Шрек келді. Джоэл Шумахер «Бэтмен мәңгілік» фильмінің режиссері болғанда, онда «Екі жүз» екінші дәрежелі жаман адам болуы керек еді, Шумахер Томми Ли Джонсты осы рөлге шақырды. Шумахер Джонсты жұмысқа алу үшін Уильямсқа ақы төлеуі керек деген қауесет тарады, бірақ Уильямс бұл рас емес екенін айтты: «Фильмді түсірсеңіз ғана ақы төленеді. Мен «Жұлдызды соғыстар» киностудиясымен екі фильм түсіру туралы келісім жасадым. Олар маған сол үшін ақы төледі, бірақ «Бэтмен» үшін менде бір ғана фильм болды». Уильямс ақырында 2017 жылы «The Lego Batman Movie» фильмінде «Екі жүз» рөлін ойнады.
1990 жылдан қазіргі уақытқа дейін: Теледидардағы рөлдер
Уильямстың теледидардағы жұмысы "Гидеонның өтпелі жолы" шоуында жиі пайда болатын қонақ рөлін қамтыды. Ол сондай-ақ 1980 жылдардың ортасынан бастап бес жыл бойы Colt 45 ішімдігінің жарнамаларымен танымал болды, және 2016 жылы өкілдік рөлін қайта ойнады. Уильямс жарнамалық кампанияның "әрқашан жұмыс істейді" деген иәсін және мақсатты аудиториясын сынағандарға қарсы шықты: "Мен ішемін, сен ішесің. Егер марихуана заңдастырылса, мен оның жарнамасына түсер едім". Colt 45 Уильямсты "өте тартымды болғандықтан" жалдады, және 1986 жылғы жарнамалардан кейін бір жыл ішінде Joseph Schlitz Brewing Company-дан артта қалғаннан кейін өндірілген шараптар саны екі миллионға дейін "көкке көтерілді", бұл икемділік танытты. Уильямс жүлделі режиссер Роберт Таунсендтің режиссерлік еткен "Жалғыз ананың күнделігі" веб-сериалының актерлік құрамында болды. Сериал 2009 жылы PIC.tv телеарнасында дебют жасады. Уильямс 2009 жылдың маусымынан бастап "Жалпы аурухана" сериалында Туссент рөлін қайта ойнады. Сондай-ақ 2009 жылы Уильямс "Adult Swim" анимациялық сериалындағы "Титан Максимум" планетасының әскери басшысы, адмирал Бичфейстің дауысын сомдады. 2010 жылдың шілдесінде Уильямс "The Boondocks" анимациялық сериалында пайда болды, онда ол "Ландо Фрименнің тарихы" атты эпизодта өзін-өзі ойдан шығарылған түрінде бейнеледі. 2011 жылдың ақпанында Уильямс USA Network-тің "White Collar" сериалында Нил Кэффридің үй иесі Джуннің ескі досы Форд рөлінде қонақ жұлдызы болды, оны Дианн Кэрролл ойнады. 2012 жылдың ақпанында Уильямс Диана Росқа арналған "Опра Уинфри шоуының" түсірілімінде таңғажайып қонақ болды. Росс пен Уильямс 29 жылдан кейін қайта табысты. 2012 жылдың қазанында Уильямс NCIS сериалының 10-шы маусымының 5-ші эпизодында "Namesake" атты эпизодта Гиббстің атындасы және оның әкесінің бұрынғы жақын досы Леррой Джетро Мур рөлінде пайда болды. 2013 жылдың 9 қаңтарында Уильямс Modern Family сериалының 4-ші маусымының 11-ші эпизодында "Жаңа жылдық кеш" эпизодында өзін бейнеледі. 2014 жылы Уильямс кәсіби биші Эмма Слейтермен жұптасып, "Dancing with the Stars" реалити-шоуының 18-ші маусымында өнер көрсетті. Уильямстың арқасының жарақаттануына байланысты екі спортшы үшінші аптада жарыстан шығуға мәжбүр болды. Ол сондай-ақ 2016 жылғы "Let It Die" видео ойынында полковник Джексонның дауысын берді, ол ойыншылардың екінші басты кейіпкері болып табылады. Уильямс жылдар бойы Ландо Калриссян рөлін төрт видео ойында, "The Lego Movie" (2014) фильмінде, "Star Wars Rebels" сериалының екі эпизодында және бірнеше "LEGO Star Wars" анимациялық арнайы фильмдерінде қайта ойнады. Кейіннен ол "Жұлдызды соғыстар: Скайуокердің көтерілуі" (2019) фильмінде рөлді қайта ойнады, бұл американдық кино тарихында бір актердің бір кейіпкерді экранда бейнелеуі арасындағы ең ұзақ үзіліс болды. IX эпизодтың режиссері Дж. Дж. Абрамс: "Ландо әрқашан күрделі, қарама-қайшылықты, нюансты кейіпкер ретінде жазылған. Билли Ди оны өте жақсы ойнады. Бұл тек түрлі терілі адамдардың өзін көргені ғана емес, олар өздерін бай, керемет және қызықты жағдайда көрді".
Сурет
1980 жылдардың соңында Уильямс сурет салуды қайта бастады және көп уақытын осы іске арнады. Бұл оның үшін маңызды бетбұрыс болды – үйіне оралу және өнер әлемінің орталығына қайта кіру. Екі жылдың ішінде ол "120 түпнұсқа туынды жасады". Уильямс Вашингтондағы Herbie Hancock Institute of Jazz (бұрынғы Thelonious Monk Institute of Jazz) институтының құрметті төрағасы болып табылады, ол джаз білімін дамытуға көмектеседі. Институт 1990 жылдан бері оның туындыларын жыл сайынғы сайыс бағдарламаларында пайдаланып келеді. 1999 жылы олар Нью-Орлеандағы Африкалық-американдық өнер, мәдениет және тарих мұражайында, ал 2000 жылдың басында Вашингтондағы NASM-де көрмеге қойылды. Ол "Жұлдызды соғыстар" франшизасының культты кейіпкері Ландо Калриссянның суретінен жасалған литографияларды сатуға рұқсат алу үшін "Жұлдызды соғыстар" авторы Джордж Лукасқа жүгінді. Бұл суреттер бірнеше ай бойы көрмеде тұрды, содан кейін L.A. жастарына арналған бағдарламаларды қаржыландыру үшін аукционға шығарылды. Уильямстың туындылары Нью-Йорктегі Шомбургтың қара мәдениетін зерттеу орталығында және Канзас-Ситидегі Американдық джаз мұражайында сақталған. Олар шамамен 80 туынды сатып алып, оларды круиздік кемелерінде көрмеге қойып, кейін аукционға салады. 2015 жылдың қыркүйегіндегі сұхбатында ол сурет салуды ұжымдық кино жұмысына қарағанда "катарсистік" деп атады: "Сурет салғанда сіз өзіңізді кішкентай жеке әлеміңізге қамап қоясыз. Бұл тек сіз бен сіздің қиялыңыз туралы, ешкімнің араласпауы туралы. Бұл керемет жаттығу, себебі сіз көп көмексіз өзіңізді және өзіңіздің кім екеніңізді таба бастайсыз. Ал қызықты бір нәрсе ойлап тапқанда, ол сіздің жеке сезіміңізге негізделген сәттілік болады".
He got permission from Star Wars creator George Lucas to sell lithographs of a montage of Williams' iconic character from the franchise, Lando Calrissian. The art angels were displayed for months then auctioned to raise funds for L. A. youth programs. Williams' work is included at the Schomburg Center for Research in Black Culture in New York, and the American Jazz Museum in Kansas City, Missouri. They bought about eighty pieces which they put on their cruises and then auctioned off. In a September 2015 interview, he said he finds painting "cathartic" compared to collective film work, "When you're painting you just lock yourself up in your little private world. And it's all about you and your imagination and nobody else interfering with that. It's a great exercise because you really start discovering who you are and what you are without a lot of assistance and the moment you come up with something interesting it's a success that’s really based on your own personal, private sensibility."
Музыка
1961 жылы Уильямс Prestige Records компаниясы шығарған Let's Misbehave атты джаздық LP жазды, онда ол свинг стандарттарын орындады. Альбом екінші тректің атымен аталады. Ол Бобби Скотт пен Рик Марлоу жазған "A Taste of Honey" әнін алғаш рет дауыстап жазды, кейін The Beatles тобы 1963 жылы шыққан Please Please Me альбомында осы әнді қайтадан орындады. Әннің сатылымы мен танылуы арқасында Уильямс және басқа да танымал адамдар платиналық дискінің иегерлеріне және Billboard чартындағы әртістерге айналды. Оның алғашқы некесі 1959 жылы Одри Селлерспен болды. Бірнеше жылдан кейін олар ажырасып, ол көңілі құрысып, депрессияға тап болды. Ол: "Мен бір кезде қатты күйзеліске ұшырап, ақшасыз, депрессияда болған кезім болды, ал бірінші некем қиын жағдайда болды" деді. Олардың 1960 жылы туған Кори Ди Уильямс деген ұлы болды. 1968 жылы Уильямс модель және актриса Марлен Кларкқа Гавайиде үйленді. Олар 1971 жылы ажырасып кетті. Ол 1971 жылы Нью-Йорк қаласынан Калифорнияға көшіп келді. 1984 жылы ол Беверли-Хиллздегі Трусдейл-Эстейтс ауданында "зен стильді заманауи" үй сатып алды және оны 2012 жылы сатты. 1993 жылы Накагамимен ажырасуға келісім жасады, бірақ олар қайтадан татуласып, 1997 жылы қайтадан бірге тұруға көшті.
Жыныстық сәйкестік
2019 жылдың соңында Уильямс сұхбатында өзінің әйелдік қасиеттері туралы айтты және өзіне қатысты еркек және әйел есімдіктерін қолданды.