Кіріспе

Шотландияның дворяндық атағы – Бьют графтығының маркизі, көбінесе Бьют маркизі деп қысқартылады, бұл Ұлыбритания жұрттық атағы. Ол 1796 жылы Джон Стюарт, 4-ші Бьют графы үшін құрылған.

Отбасылық тарихы

Джон Стюарт – 1360–1449 жылдары өмір сүрген Джон Стюарттан тараған әулеттің мүшесі, Бут шерифі, Шотландия королі Роберт ІІ мен оның сүйіктісі Мойра Лейчтің заңды емес ұлы, ол Джанет Симпилге және 1407 жылы Элизабет Грэмге үйленген. Осы Джон Стюартқа әкесі Бьют, Арран және Камбрей аймақтарын сыйға берді. Ол қара түсті болғандықтан «Қара Стюарт» деп аталды, ал оның ағасы Дундональдтың Джон Стюарты «Қызыл Стюарт» деп танылды. 1400 жылы Роберт III-нің жарғысымен жерлерді беру расталды. 1385 жыл шамасында Джон Стюартқа әкесі Роберт ІІ Бут шерифінің мұрагерлік лауазымын берді. Ол 1449 жылы 89 жасында қайтыс болды. Шотландия королевасы Мэри тұсында әулет Францияда тұрғанда қолданған «Стюарт» деген жазу түрін қабылдады және содан бері осы әулет сол дінде қалды. Оның ұлы, төртінші маркиз, сонымен қатар Бутширдің лорд-лейтенанты болды. Оның немересі Джон Крихтон Стюарт, 6-шы Бьют маркизі, әкесінен кейін 1967 жылдан 1975 жылға дейін Бутширдің лорд-лейтенанты қызметін атқарды. 2021 жылғы мәлімет бойынша, титулдар оның немересі Джон Крихтон Стюарт, 8-ші Бьют маркизіне тиесілі.

Бут әулетінің атақтары

Бьют маркиздерінің Шотландияда ғана емес, Уэльсте де маңызды ата-бабалары болған, оның ішінде Кардиффтің бірінші лорды Герберт, Ричард Герберт Эвиастың ұлы және мұрагері. Ол сондай-ақ Пемброк графы атанды. Стюарт (немесе Стюарт) әулетінің бұл тармағы бұрын Шотландияның мұрагерлік Жоғары басқарушысы лауазымын атқарды, ал қазір бұл лауазым Ротсей герцогы Стюарт әулетінің тікелей ұрпағы ретінде атқарады.

Отбасының басқа мүшелері

Отбасының көптеген басқа да мүшелері көзге түсті. Бірінші баронның кіші ұлы Роберт Стюарт 1707 жылы барондық атаққа ие болды. Құрметті Джеймс Стюарт Маккензи, екінші графтың кіші ұлы, әкесінің әжесі арқылы Маккензи иеліктерін мұраға алды және Корольдік рұқсатымен Маккензи тегін қосты. Ол парламент мүшесі болды. Құрметті Джеймс Стюарт Вортли Маккензи, үшінші графтың екінші ұлы, саясаткер және Джеймс Стюарт Вортлидің, 1-ші барон Уорнклифтің әкесі болды. Генерал-лейтенант сэр Чарльз Стюарт, үшінші графтың төртінші ұлы, көрнекті әскери қызметкер және Чарльз Стюарттың, 1-ші барон Стюарт де Ротсейдің әкесі болды. Құрметті және Қасиетті Уильям Стюарт, үшінші графтың бесінші ұлы, Армаг архиепископы болды. Оның ұлы сэр Уильям Стюарт парламент мүшесі болды. Оның үлкен ұлы Уильям Стюарт та парламент мүшесі болды. Лейди Луиза Стюарт, үшінші графтың қызы, жазушы болды. Лорд Эвелин Стюарт, бірінші маркиздің екінші ұлы, әскери және саяси қайраткер болды. Бірінші маркиздің үшінші ұлы, лорд Генри Крайтон Стюарт, Генри Вильерс Стюарттың, 1-ші барон Стюарт де Дезистің әкесі болды (отбасының осы тармағы туралы толық ақпарат алу үшін Барон Стюарт де Дезисті қараңыз). Лорд Уильям Стюарт, бірінші маркиздің төртінші ұлы, Корольдік теңіз флотының капитаны және парламент мүшесі болды. Лорд Джордж Стюарт (1780–1841), бірінші маркиздің бесінші ұлы, Корольдік теңіз флотының контр-адмиралы болды. Лорд Дадли Стюарт, бірінші маркиздің алтыншы ұлы (және екінші некесінен туған үлкен ұлы), парламент мүшесі болды. Лорд Патрик Крайтон Стюарт, лорд Маунт Стюарттың екінші ұлы, бірінші маркиздің үлкен ұлы, Кардиффтен парламент мүшесі болды. Оның үлкен ұлы Джеймс Крайтон Стюарт та парламентте осы округтің өкілі болды. Лорд Ниниан Крайтон Стюарт, үшінші маркиздің екінші ұлы, Бірінші дүниежүзілік соғыста ерте қайтыс болғанға дейін Кардиффтен парламент мүшесі болды. Лорд Колум Крайтон Стюарт, үшінші маркиздің үшінші және кіші ұлы, көп жыл бойы Нортвичтен парламент мүшесі болды. Лорд Роберт Крайтон Стюарт Крайтон Стюарт, төртінші маркиздің екінші ұлы, Бутширдің лорд-лейтенанты болды. Лорд Ридиан Крайтон Стюарт, төртінші маркиздің бесінші және кіші ұлы, Танжер халықаралық аймағының халықаралық заң шығарушы ассамблеясының британдық мүшесі болды. Бьют графтары мен маркиздері мұрагеріне лорд Маунт Стюарт деген құрметті атауды берді. Дамфрис графтығы екінші маркизге мұра болғаннан кейін, мұрагері Дамфрис графы, ал оның мұрагері лорд Маунт Стюарт деп аталды. Алайда, қазіргі маркиз Джон Брайсон Крайтон Стюарт 1993 жылы әкесі маркиздік атаққа ие болғаннан кейін бірнеше жыл бойы лорд Маунт Стюарт деп аталды. Бұл оның әкесі сол кезде Джонни Дэмфрис, Дамфрис графы ретінде танымал болғандықтан болды. Кейіннен жетінші маркиз Джон немесе Джонни Бьют ретінде танылды және оның мұрагері қысқаша Джек Дамфрис деп аталды.

Маунт Стюарт үйі

Маунт-Стюарт-хаус – Бут аралында 1157 жылдан бері отбасының меншігінде болған жердегі Бут-Стюарттар отбасының резиденциясы. Джеймс Стюарт, Буттың 2-графы, 1719 жылы аяқталған жаңа георгиан стиліндегі үй салды. 1877 жылы үй өрттен зақымданды, бірақ қабырғалары мен көптеген заттары сақталып қалды. Одан кейін жаңа викториялық Маунт-Стюарт-хаус салынды, ол Шотландиядағы тұңғыш рет толыққандай электр жарығымен жабдықталған, сондай-ақ әлемдегі алғашқы жылытылатын бассейнге ие болды. Маунт-Стюарт-хаус Бьют маркиздерінің отбасылық резиденциясы болғанымен, 1989 жылдан бері Маунт-Стюарт қоры оны кәсіпорын ретінде басқарып келеді.

Дамфрис үйі

1814 жылы Шығыс Айрширдегі Камнокқа жақын орналасқан Дамфрис үйін Буттың 2-ші маркизі Джон Крайтон Стюарт мұра етті, және мүлік екі ғасыр бойы Крайтон Стюарт отбасында қалды. 1885 жылы 3-ші Бьют маркизі Роберт Вейр Шульцке павильондарды жобалауды тапсырды. Крайтон Стюарт отбасының басшылары Бьют аралындағы Маунт Стюарт үйінде тұратын. ХХ ғасырдың соңында үйге 1993 жылы қайтыс болғанға дейін Буттың туған әйелі, леди Эйлин қоныстанды. 6-шы маркиз бірнеше айдан кейін қайтыс болды, ал үй оның немересі, 7-ші маркизге, жарыс жүргізушісі Джон Бьютке өтті. 2003 жылы 7-ші маркиз Дэмфрис үйін сатуға және оның барлық заттарын аукционға жіберуге шешім қабылдады. Бірақ, Уэльс принці Карл III үйді, оның барлық заттарын және 2000 акрлық жерін Шотландия үкіметі, Өнер қоры, Гарфилд Уэстон қоры, Монумент Трасты, Ұлттық мұра ескерткіш қоры және «Британия мұрасын сақтау» ұйымынан құралған консорциумға сатуға қол жеткізді. Принцтің қайырымдылық қоры жалпы сату бағасының 45 миллион фунт стерлингінің көп бөлігін қарызға алды.

Кардифф қамалы

3-ші маркиз архитектор Уильям Бурджеспен бірлесіп Оңтүстік Уэльсте готикалық жаңғыру стиліндегі екі қамал салды. Кардифф қамалындағы Уильям Бурджестің жұмысы алғашқы римдік бекініс пен кейінгі нормандық мот және бейлі орнынан қайта жаңартылды; ол 1766 жылға дейін көптеген ақсүйек отбасылардың қолынан өтті, содан кейін неке арқылы Бьют отбасына тиесілі болды. Бьюттың 2-ші маркизі портты және Кардифф доктерін дамыту арқылы Оңтүстік Уэльсті сол кездегі ең ірі көмір экспорттаушы аймақтарының біріне айналдыруда маңызды рөл атқарды. Кардифф қамалы оның ұлы Джон, 3-ші Бьют маркизіне мұра болып өтті, ол өте бай болды. Қамал 700 жылдан астам уақыт бойы пайдаланылып келді, ал бұрынғы иелері Де Клэр отбасы болды. Қамал көбінесе пайдаланылмады және 1950 жылы 5-ші маркиз оны британ үкіметіне тапсырды.

Қазіргі теңестірілген

Джон Брайсон Крайтон Стюарт, 8-ші Бьют маркизі (21 желтоқсан 1989 жылы туған) – 7-ші маркиз бен оның әйелі Кэролин Э. Р. М. Уэдделлдің ұлы. 1993 жылдан бастап ол Маунт Стюарт лорды деп аталды. 2021 жылдың 22 наурызында ол әкесінен кейін Бьют маркизі (G. B., 1796), Дамфрис графы (S., 1633), Бьют графы (S., 1703), Виндзор графы (G. B., 1796), Айр виконты (S., 1622), Кинггарт виконты (S., 1703), Маунтджой виконты (G. B., 1796), Санкхар лорды (S., 1488), Санкхар лорды (S., 1622), Санкхар және Камнок лорды (S., 1633), Маунтстуарт лорды, Камра және Инчмарнок лорды (S., 1703), Вортлидің Маунт Стюарт бароны (G. B., 1761) және Кардифф қамалының Кардифф бароны (G. B., 1776) атағына ие болды. Сондай-ақ ол Новая Шотландия барондығындағы 14-ші Стюарт баронеті болды (1627).