Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиялық физик
Italian physicist
Өмір және мансап
Расетти Италияның Кастильон-дель-Лаго қаласында дүниеге келген. 1923 жылы Пиза университетінде физика ғылымы бойынша диплом алды, ал Ферми оны Рим университетіндегі зерттеу тобына шақырды. 1928-1929 жылдары Калифорния технология институтында (Caltech) болып тұрғанда Раман эффектісі бойынша тәжірибелер жүргізді. 1929 жылы ол динитрогеннің спектрін өлшеді, бұл атом ядросы сол кезде дұрыс емес деп есептелгендей, протон мен электроннан тұрмайтынын көрсететін алғашқы тәжірибелік дәлел болды. 1930 жылы ол Рим университетінің Физика институтындағы спектроскопия кафедрасына тағайындалды, ол кезде институт әлі де Панисперна көшесінде орналасқан еді. Оның әріптестерінің арасында Оскар Д'Агостино, Эмилио Сегре, Эдоардо Амальди, Этторе Майорана және Энрико Ферми, сондай-ақ институт директоры Орсо Марио Корбино болды. Расетти 1938 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті. Расетти Фермидің нейтрондар мен нейтронмен шақырылған радиоактивтілікті зерттеудегі негізгі серіктесі болды. 1934 жылы ол фтор мен алюминийдің жасанды радиоактивтілігін ашуға қатысты, бұл атом бомбасын жасауда маңызды рөл атқарды. 1939 жылы фашизмнің күшеюі және Италиядағы саяси ахуалдың нашарлауы оны әріптестері Ферми, Сегре және Бруно Понтекорвоның үлгісімен Италиядан кетуге итермеледі. Фермимен бірге ол ядролық бөлінудің кілтін ашты, бірақ көптеген әріптестерінен айырмашылығы, ол моральдық себептермен Манхэттен жобасында жұмыс істеуден бас тартты. 1939 жылдан 1947 жылға дейін ол Квебек қаласындағы (Канада) Лаваль университетінде сабақ берді және физика факультетінің алғашқы деканы болды. Ол геология, палеонтология, энтомология және ботаника салаларын зерттеуге берілді, кембрий геологиялық дәуірінің ең авторитетті ғалымдарының біріне айналды. Ол Бельгияның Варемме қаласында 100 жасында дүние салды. Nature журналындағы некрологта Расеттидің өте өнімді ғалымдардың бірі екені, оның еңбектері мен жазбаларының жоғары эстетикалық деңгейге, қарапайымдыққа және әдемілікке ие екені айтылды.
Rasetti was born in Castiglione del Lago, Italy. He earned a Laurea in physics at the University of Pisa in 1923, and Fermi invited him to join his research group at the University of Rome. In 1928 1929 during a stay at the California Institute of Technology (Caltech), he carried out experiments on the Raman effect. He measured a spectrum of dinitrogen in 1929 which provided the first experimental evidence that the atomic nucleus is not composed of protons and electrons, as was incorrectly believed at the time. In 1930, he was appointed to the chair in spectroscopy at the Physics Institute of the University of Rome, at that time still located in Via Panisperna. His colleagues included Oscar D'Agostino, Emilio Segrè, Edoardo Amaldi, Ettore Majorana and Enrico Fermi, as well as the institute's director Orso Mario Corbino. Rasetti remained in this position until 1938. Rasetti was one of Fermi's main collaborators in the study of neutrons and neutron induced radioactivity. In 1934, he participated in the discovery of the artificial radioactivity of fluorine and aluminium which would be critical in the development of the atomic bomb. In 1939 the advance of fascism and the deteriorating Italian political situation led him to leave Italy, following the example of his colleagues Fermi, Segré and Bruno Pontecorvo. With Fermi he had discovered the key to nuclear fission, but unlike many of his colleagues, he refused for moral reasons to work on the Manhattan project. From 1939 to 1947, he taught at Laval University in Quebec City (Canada), where he was founding chairman of the physics department. He devoted himself to geology, paleontology, entomology, and botany, becoming one of the most authoritative scholars of the Cambrian geological era. He died in Waremme, Belgium at the age of 100. The Nature obituary noted that Rasetti was one of the most prolific generalists whose work and writing are noted for the elegance, simplicity and beauty.
Раман спектроскопиясы және атом ядросының моделі
Раман шашырауын органикалық сұйықтықтарда ашқаннан кейін, Расетти 1928–29 жылдары Калтех институтында болғанда жоғары қысымдағы газдарда да осы құбылысты зерттеуге кірісті. Спектрлер айналмалы құрылыммен бірге тербелістік өтулерді көрсетті. Расетти H2, N2 және O2 гомоядролық диатомдық молекулаларында күшті және әлсіз сызықтардың кезектесіп орналасуын анықтады. Бұл кезектесуді Герхард Герцберг пен Уолтер Гейтлер ядролық спин изомеризмінің салдары ретінде түсіндірді. Дигидроген үшін әр ядро 1/2 спинді протон болып табылады, сондықтан кванттық механика және Паулидің қағидасын қолдану арқылы тақ айналу деңгейлерінің жұп деңгейлерге қарағанда көбірек толтырылғанын көрсетуге болады. Сондықтан, Расетти байқағандай, тақ деңгейлерден бастау алатын өтулер күштірек болады. Дегенмен, Расетти динитрогенде жұп деңгейлерден туындаған сызықтардың күштірек екенін байқады. Бұл нәтижені сол кезде түсіну қиын болды, себебі нейтрон әлі ашылмаған еді және 14N ядросында 14 протон мен 7 электрон бар, яғни жартылай бүтін спинге сәйкес келетін 21 бөлшек бар деп есептелді.
After the discovery of Raman scattering by organic liquids, Rasetti decided to study the same phenomenon in gases at high pressure during his stay at Caltech in 1928–29. The spectra showed vibrational transitions with rotational fine structure. In the homonuclear diatomic molecules H2, N2 and O2, Rasetti found an alternation of strong and weak lines. This alternation was explained by Gerhard Herzberg and Walter Heitler as a consequence of nuclear spin isomerism. For dihydrogen, each nucleus is a proton of spin 1/2, so that it can be shown using quantum mechanics and the Pauli exclusion principle that the odd rotational levels are more populated than the even levels. The transitions originating from odd levels are therefore more intense as observed by Rasetti. In dinitrogen, however, Rasetti observed that the lines originating from even levels are more intense. This result was difficult to understand at the time, however, because the neutron had not yet been discovered, and it was thought that the 14N nucleus contains 14 protons and 7 electrons, or an odd number (21) of particles in total which would correspond to a half integral spin.
Марапаттар
1952 жылы ол кембрий палеонтологиясына қосқан үлесі үшін Ұлттық ғылым академиясының Чарльз Дулиттл Уолкотт медалімен марапатталды.
In 1952 he was awarded the Charles Doolittle Walcott Medal by the National Academy of Sciences for his contributions to Cambrian paleontology.