Кіріспе

Метрополитен Торонто муниципалитеті – 1953 жылдан 1998 жылға дейін Канаданың Онтарио провинциясындағы муниципалдық басқарудың жоғарғы деңгейі болды. Ол Торонтоның ескі қаласынан және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қарқынды түрде қалалық аймаққа айнала бастаған Торонтоны қоршап тұрған көптеген қалалар, кенттер мен ауылдардан құралған. Көбінесе "Метро Торонто" немесе "Метро" деп аталатын. 1997 жылғы Торонто қаласы заңының қабылдануы 1998 жылы Метрополитен Торонто мен оның құрамына кіретін бөліктерді қазіргі Торонто қаласына біріктірді. Қазіргі Торонтоның шекаралары Метрополитен Торонто таратылған кездегі шекараларымен бірдей: оңтүстікте Онтарио көлі, батыста Этобикок ағысы және 427 тас жолы, солтүстікте Стилс даңғылы, шығыста Руж өзені.

Қала және қала маңы

Метрополитен Торонто құрылғанға дейін Торонтоның орталық қаласын қоршаған муниципалитеттер Йорк округіне жататын барлық тәуелсіз қалалар, кенттер және ауылдар болды. 1912 жылдан кейін қала енді Йорк округінен қала маңындағы аудандарды қосып алмады. Кейде қала маңындағы аудандар Торонтоға қосылуды сұрады, бірақ қала мұны жасамауға шешім қабылдады. 1924 жылы Онтарио үкіметіндегі министр Джордж С. Генри ортақ қызметтерді басқару үшін қала мен округтен бөлек өз кеңесі бар «метрополиялық округті» ұсынған алғашқы адам болды. Ол заң жобасын жазды, бірақ үкімет оны іске асыруды қаламады. Ұлы депрессия кезінде округтің барлық дерлік қалалары мен ауылдары банкротқа ұшырады. Осы жағдайда олар провинцияның қаржылық бақылауына өтті. 1933 жылы Генри, қазір премьер-министр, метрополиялық округ құру мәселесі бойынша ресми сараптама тағайындады. Торонтоның бірнеше қызметін қала маңындағы аудандарға да ұсыну ұсынылды. 1934 жылы Генри жеңіліске ұшыраған соң сараптама тоқтатылды. 1930 жылдары Либералдық Онтарио үкіметі муниципалдық істер жөніндегі бірінші министр, Дэвид А. Кроллды тағайындады және Торонто мен қала маңындағы елді мекендерді біріктіру туралы заң жобасын ұсынды. Бұл жоба Торонтода күшті қарсылыққа ұшырады және кері тартылды. Үкімет содан кейін Торонтоның маңындағы қала маңындағы мәселелерге қатысты өз сараптамасын бастады. Келісім арқылы метрополиялық муниципалитет ең жақсы шешім екеніне келді. 1939 жылдың қыркүйегінде сараптаманың нәтижелері жарияланды, бірақ оның қорытындылары Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін тоқтатылды. 1940 жылдары екі фактор өзгерді. 1943 жылы Прогрессивті консервативтік партия (ПКО) үкіметке сайланды, оның саясаты өзгерді, үкіметтік шаралар арқылы экономикалық өсуді ынталандыруға ниетті болды. Сондай-ақ 1943 жылы Торонтода бірінші Бас жоспар қабылданды. Ол болашақта өсудің жақын маңдағы бос жерлерде жүзеге асатынын мойындады. Жоспарлау кезінде бүкіл метрополиялық аймақ ескерілуі керек еді. Жаңадан сайланған ПК премьері Джордж Дрюмен саяси байланысы жақсы болған Фред Гардинер енді өсу үшін капиталдық инфрақұрылымды құруға бағытталған жаңа бағдарламалар идеясын ұсынды. 1946 жылы провинция әрбір қалалық муниципалитетте өз жоспарлау кеңесі болуын талап ететін Жоспарлау заңын қабылдады. Джеймс П. Махердің төрағалығымен және Фред Гардинердің вице-президенті болып Торонто және қала маңындағы қалаларды жоспарлау жөніндегі кеңес құрылды. Кеңес нақты жобаларды, сондай-ақ қала маңындағы «жасыл белдеуді», артериялық жолдардың бірыңғай жүйесін және бірыңғай қоғамдық көлік желісін ілгерілетумен айналысты. Кеңес тиімді болмады. Жергілікті муниципалитеттер Дон өзені аңғарындағы көпір және Спадина жолының кеңейтілуі (кейінірек Спадина тас жолының негізі) сияқты жобаларды қабылдамады. 1949 жылы кеңестің төрағасы болып сайланған Гардинер премьер-министр Лесли Фростқа тек біріккен муниципалитет ғана проблемаларды шеше алатынын жазды. 1950 жылы Торонто қалалық кеңесі біріктірілген қаланы қабылдауға дауыс берді, ал қала маңындағы барлық дерлік муниципалитеттер біріктіруге қарсы болды. 1950 жылдан 1951 жылға дейін Онтарионың муниципалдық кеңесі Лорн Каммингтің төрағалығымен ұсыныс бойынша тыңдаулар өткізді. Кеңес 1953 жылға дейін жұмыс істеді және 1953 жылдың 20 қаңтарында есебін жариялады. Каммингтің есебінде компромистік шешім ұсынылды: стратегиялық функцияларды қамтамасыз ету үшін Метрополитендік кеңес басқаратын екі деңгейлі үкімет құрылады, ал қолданыстағы муниципалитеттер барлық басқа қызметтерді сақтайды. Ол «жергілікті тұрғындарға өте жақын үкіметті» сақтау қажеттігін айтып, толық біріктіруді қабылдамады.

Құрылу

Фрост үкіметі дереу әрекет етіп, 1953 жылғы 25 ақпанда Торонто метрополитен аймағындағы муниципалитеттердің федерациясын белгілі бір қаржылық және басқа мақсаттар үшін қамтамасыз ету туралы заң жобасын (заң) ұсынды, осы арқылы Торонто метрополитен муниципалитеті құрылды. Жаңа муниципалитетке жылжымайтын мүлікке салық салу және өздігінен қаржы алу құқығы берілді. Ол магистральдық жолдар, ірі сарқырама және сумен жабдықтау жүйелері, аймақтық жоспарлау, қоғамдық көлік, әділет басқару, қалалық саябақтар және қажет болған жағдайда тұрғын үй мәселелеріне жауапты болды. Муниципалитеттер өздерінің жеке өрт сөндіру және полиция бөлімдерін, бизнес лицензияларын, халық денсаулығы және кітапханаларын сақтап қалды. Кеңестің төрағасы болады, оны бастапқыда провинция тағайындайды, ал 1955 жылдан кейін Кеңес өз ішінде сайлайды. Премьер-министр Фрост, метро схемасына қарағанда бірігуді қалаған Фред Гардинерді осы қызметке көндірді. Гардинер консервативтік партия арқылы Фростқа жақсы таныс болды, жағдайы жақсы еді және жеке сыбайлас жемқорлыққа бейім емес деп есептелді. Гардинер Фростпен достығының арқасында осы лауазымды қабылдады және корпоративтік байланыстарын сақтап қалуын талап етті. Сондай-ақ, ол бұл жұмыстың «бұрынғысынан да маңызды» болатынын сезінді. Метро құру туралы заң 1953 жылғы 2 сәуірде қабылданды. Гардинердің тағайындалуы 7 сәуірде жарияланды. Канадада муниципалитеттерді құру провинциялық құзыретіне жатады. Осылайша, 1953 жылы осы деңгейдегі үкіметті құрған провинциялық заң – Метрополитен Торонто заңы болды. 1954 жылы күшіне енген кезде, Торонтоға қосылмаған Йорк қалашығының бөлігі, сондай-ақ Скарборо және Этобикок қалашықтары Торонто метрополитен муниципалитетінің құрамына енді және Йорк округінен бөлінді. Метрополитен Торонто Кеңесінің алғашқы отырысы 1953 жылғы 15 сәуірде өтті. Оның құрамына провинция тағайындаған Метро төрағасы Фредерик Гардинер, Торонто мэрі, Торонтоның ең жоғары екі бақылаушысы, Торонто қаласынан тоғыз аға кеңесші және он екі қала маңындағы мэрлер мен ривтер кірді. Торонто метрополитені Торонто қаласы, Нью-Торонто, Мимико, Уэстон және Лисайд қалаларынан, Лонг-Бранч, Суонси және Форест-Хилл ауылдарынан және Этобикок, Йорк, Солтүстік Йорк, Шығыс Йорк және Скарборо қалаларынан тұрды. Метрополитен Торонтоның Воган, Маркхэм және Пикеринг сияқты айналасындағы қалалар бойынша жоспарлау билігі болды, бірақ бұл аудандар Метро кеңесінде өкілдік етілмеді.

Өсу және бірігулер

Гарднер 1953 жылдан 1961 жылдың соңына дейін Метро төрағасы болды. Оның өкілеттігі кезінде Метро көптеген инфрақұрылымдық жобаларды іске асырды, оның ішінде бірінші метро желісін ашу, екінші метро желісінің құрылысын бастау, су тазарту және кәріз суларды тазарту қондырғылары, егде саяндарға арналған жалға берілетін тұрғын үйлер мен Гарднердің есімімен аталатын Гардинер тас жолы салынды. Метро 1956 жылы барлық полиция күштерін біріктірді. Бұл Метроның қала маңындағы муниципалитеттерінің қарқынды даму кезеңі болды. Ол қызметтен кеткен кезде Торонто халқы бір миллионнан 1,6 миллионға дейін өсті. Үнемі өсудің нәтижесінде 1967 жылы провинция Метроны қайта ұйымдастырды. Жеті шағын қала мен ауыл, енді айналасындағы аумақтардан тығыздығымен ерекшеленбегендіктен, айналасындағы муниципалитеттерге қосылды. Бұл Торонто қаласы мен бес қалашықты қалдырды, олар осы кезде қалашықтар ретінде қайта бекітілді (Солтүстік Йорктан басқалары кейінірек қалалар мәртебесіне ие болды). Лонг-Бранч, Нью-Торонто және Мимико қайтадан Этобикокке қосылды; Уэстон Йоркке; Лисайд Шығыс Йоркке; ал Суонси мен Форест-Хилл Торонтоға қосылды. Нәтижесінде, қала сыртындағы муниципалитеттердің ешқайсысы дербес тарихи қалалық елді мекен ретінде құрылмаған. Қайта ұйымдастырылған Торонто метрополитені алты муниципалитетті бейнелейтін алты сақинадан тұратын ту мен логотипті қабылдады.

Даму үлгісі

Торонто метрополитеніндегі даму, көбінесе Торонто қаласынан айналасындағы муниципалитеттерге біркелкі таралып, аз ғана секірістермен жүрді, бұл бір қаланың даму үзілісін қамтамасыз етті. Мысалы, Йорк пен Шығыс Йорк округтерінің көп бөлігі, іс жүзінде, Торонтоның ішкі қаласының кеңейтілген бөліктері болды және біртіндеп сыртқы муниципалитеттердің типік қала маңы аудандарына (солардың да Торонтомен шектесетін ішкі қалалық аймақтары болды) өтті. Ешбір округ жекелеген елді мекен ретінде құрылмағандықтан, олардың өздерінің орталықтары болған жоқ. Торонто қаласынан өзгешелену үшін (қала мәртебесіне қайта ие болғаннан кейін бұл аса маңызды деп есептелді), Солтүстік Йорк және Скарборо жоспарланған қалалық орталықтарды салды: тиісінше Солтүстік Йорк қалалық орталығы және Скарборо қалалық орталығы. Бұл үлгі Гамильтон Вентворт сияқты басқа да мегаполистерден өзгеше болды, онда Стони Крик сияқты қала маңындағы аудандар тарихи орталықтарымен және ішкі аймақтарымен ішкі қалалық Гамильтоннан айқын бөлінген. Метро кеңесінің орындықтары халық санына сәйкес қайта бөлінген соң, кеңесте қала маңындағы көпшілік басымдыққа ие болды; бірақ ол қала маңындағы және ішкі қалалық мәселелерді тең дәрежеде қарастыра берді.

Құрастыру

1995 жылғы провинциялық сайлауда ПКО басшысы Майк Харрис өзінің «Ақылға қонымды революция» платформасының аясында Онтариодағы үкіметтің деңгейін төмендетуді насихаттады және Торонто метрополиясын тарату мақсатында зерттеуге уәде берді. Бірақ, соңында Харрис үкіметі, өздерінің пікірінше, шығындарды үнемдеудің тиімді жоспары бар екенін жариялады. Торонто метрополиясының алты муниципалитеті біріктіріліп, бір деңгейлі Торонто қаласы құрылды. Бұл бұрынғыдан күрт өзгешелік болды, себебі бұрын орталық қала жай ғана қала маңындағы аудандарды қоса алған. Онтарионың басқа да аймақтарында, мысалы Оттава мен Гамильтон қалаларында да осыған ұқсас біріктірулер жоспарланды. Бұл жаңалық бұқаралық ақпарат құралдарында «мегақала» деп аталған жобаға наразылық тудырды. 1997 жылдың наурыз айында барлық алты муниципалитетте өткен референдумда біріктіруге қарсы дауыс беру көрсеткіші 3:1-ден асты. Алайда, Канададағы муниципалдық биліктер провинциялық үкіметтердің құрамында болады және референдумдардың заңдық күші шамалы немесе мүлдем жоқ. Сондықтан Харрис үкіметі референдум нәтижелерін заң жүзінде елемеуге құқылы болды және сәуір айында Торонто қаласы туралы заңды ұсынған кезде солай істеді. Екі оппозициялық партия провинциялық заң шығарушы жиналыста 12 000-нан астам түзету ұсынды, бұл болашақ мегақаланың көшелерінде тұратын азаматтарға бірігу мәселесі бойынша қоғамдық тыңдауларға қатысуға және көшелерге тарихи атаулар беруге мүмкіндік берді. Бұл заң жобасының қабылдануын ғана кейінге шегерді, себебі ПКО көпшілік дауысқа ие болды. Біріктіру 1998 жылдың 1 қаңтарынан күшіне енді, сол кезде жаңа Торонто қаласы (Ескі Торонтоның заңды мұрагері) құрылды.