Кіріспе

Канада саяхатшысы (1933–2021)

Мелвин Дуглас Ластман (9 наурыз, 1933 – 11 желтоқсан, 2021) – канадалық кәсіпкер және саяхатшы, 1973 жылдан 1997 жылға дейін Солтүстік Йорк қаласының үшінші мэрі, ал 1998 жылдан 2003 жылға дейін Торонто қаласының 62-ші мэрі болды. 1998 жылы Метро Торонто мен оның алты құраушы муниципалитетінің бірігуінен кейін Торонто мэрі қызметін атқарған алғашқы адам осы Ластман болды. Ластман Bad Boy Furniture желісін іске қосуымен де белгілі.

Ерте өмір

Ластман 1933 жылдың 9 наурызында Канаданың Торонто қаласында Польшадан келген еврей иммигранттары Роуз және Луис Ластманның отбасында дүниеге келді. Ол бала кезінде отбасының Кенсингтон базарындағы азық-түлік дүкенінде жеміс-жидек пен көкөніс сату арқылы сатушылық мансабын бастады. Ол Мэрилин Борнштейнмен 16 жасында танысты, ал ол кезде 13 жаста болған, және олар бес жылдан кейін үйленді. 12-ші сыныпты бітірген соң мектепті тастап, Мэрилиннің көмегімен Колледж көшесіндегі жиһаз дүкенінде жұмысқа орналасты. Ол өте жылдамдамырақты сатушы ретінде танылды. Кейін ол тұрмыстық техника сатуға көшті және өзін "Мистер. Кір жуу" (немесе "Жаман бала") деп таныстырды.

Bad Boy жиһаздары

Ол Кеннеди жолы мен Эглинтон даңғылында, Онтарионың Скарборо қаласында қолданылған техниканы сатумен айналысатын шағын каркасты ғимарат ашып, 22 жасында «Хизер Хилл Аппараттарын» сатып алып, 1955 жылы «Bad Boy Furniture» компаниясын құрды. Өзін «Жаман бала» деп атап, ол Торонто аймағында «Bad Boy Furniture» дүкендерінің желісін дамытты. «Жаман бала» Ластман көптеген жарнамалық трюктармен байланысты болды, соның ішінде 1960 жылдары Арктикаға «эскимосқа тоңазытқыш сату» үшін сапар жасады. Ластман 1975 жылы Онтариодағы жалпы сайлауға қатысу үшін желісін сатты. «Bad Boy» тауарлық белгісін ақырында үлкен жиһаз желісі «The Brick» сатып алды, бірақ жаңа иелері оны пайдаланбағандықтан, мерзімі бітіп қалды. 1991 жылы Ластманның ұлы Блейн және серіктесі Марвин Кирш желіні «Bad Boy Furniture Warehouse Ltd.» деген атпен қайта іске қосты, бұл қадамды үлкен Ластман қабылдамады, өйткені экономикалық жағдай қанағаттанарлық емес деп ойлады. Дүкеннің жарнамаларын көрген көптеген Онтарио теледидар көрермендері оны тез ұмытпады. Жарнамаларда Ластман эпизодтық рөлде, Блейн жолақты түрме киімінде бейнеленді және әрқашан: «Жаман баладan жақсы кім? Ешкім!» деген сөздермен аяқталды. 2006 жылы ол ресми түрде «Lastman's Bad Boy» деп аталды, ал кейін «Lastman Bad Boy Superstore» деп өзгертілді. «Bad Boy Furniture Warehouse Ltd.» компаниясы 2023 жылдың қарашасында 13,7 миллион долларлық қарызын өтеу үшін банкроттықтан қорғануға өтініш берді. Кредиторларға ұсыныс ұсынбағаннан кейін, «Bad Boy» 2024 жылдың қаңтарында ресми түрде банкротқа ұшырады; қалған активтер кредиторларға төлеу үшін сатылатын болады.

Солтүстік Йорк

Ластман 1969 жылы саясатқа қадам басты, ол Солтүстік Йорк Бақылау кеңесіне сайланды. Сол жерде ол тағы бір жас, ынталы саясаткер – кейін Метро төрағасы болған Пол Годфримен танысты. 1972 жылдың 4 желтоқсанында Ластман Солтүстік Йорк бақылаушысы Пол Хантты жеңіп, бос мэрлік орынға сайланды. Ластман 1973 жылдың 1 қаңтарында қызметке кірісті және автоматты түрде Метро Кеңесінің мүшесі аталды. 1975 жылы Ластман Прогрессивті консервативті партиясынан Онтарио Заң шығару жиналысына үміткер болды. Ол Армордаль сайлау округінде Онтарио Либералдық партиясынан үміткер болған бұрынғы Торонто мэрі Фил Гивенске жеңіліп қалды. Бұл оның саяси мансабындағы жалғыз жеңілісі болды. Ластман 1987 жылы Онтарио Либералдық партиясына қосылды, бірақ кейін бұл түсініспеушіліктен болғанын айтты. Ол Норман Гарднердің Виллоудейлдегі либералдық партиясынан үміткерлігін қолдауға келісіп, осы процесте партия мүшелік картасын сатып алғанын білмеді. Ол кездейсоқ мүшелігіне өкінген жоқ, бірақ партияға ұзақ мерзімді адалдығы жоқ екенін мәлімдеді (Globe and Mail, 28 сәуір, 1987). Ластман Метрополитен Торонтоның Метро Холл ғимаратына сын көзбен қарады, Метро Кеңесінің 220 миллион долларлық ғимаратты қала орталығында салу туралы шешімін сынады. Оның пікірінше, бас кеңселерді қала шеткерінде салу әділ және әлдеқайда арзан болар еді. Кейін Метро Холл болашақта біріктірілген Торонто қаласы үшін Сити-холл пайдасына қарастырылды. Оны сатуға жасалған әрекетте ең жоғары ұсыныс 125 миллион долларды құрады, бұл құрылыс құнынан әлдеқайда төмен болды. Ластманның саяси мансабында Норман Гарднер, Майк Колле, Майк Фельдман, Джо Волп және Дэвид Шайнер сияқты Прогрессивті консерваторлар мен Либералдар оны тұрақты түрде қолдады. Жаңа демократиялық партия оған қарсы болғанымен, Ластман солшыл көзқарасты кеңесшілер Джек Лейтон мен Оливия Чоумен де жұмыс істеу үшін партиялық шекараларды кесіп өтті.

Торонтодағы қосылудан кейінгі жағдай

1997 жылы Майк Харрис басшылығындағы провинциялық үкімет Солтүстік Йоркты Скарборо, Йорк, Ист Йорк, Этобикок және Ескі Торонтомен біріктіріп, жаңа Торонто қаласын құрайтын бір деңгейлі «мегаполисті» құрғанда Ластманның лауазымы жойылды. Ластман «мегаполистің» мэрлігіне қатысып, бұрынғы Торонто мэрі Барбара Холлды жеңіп шықты. Ластманның сайлаудағы жеңісіне оның қала маңындағы қалаларда, әсіресе Солтүстік Йорк, сондай-ақ Этобикок және Скарбородағы мықты қолдау базасы себеп болды. Холл Ескі Торонто, Йорк және Ист Йорк қалаларында көпшілік дауыспен жеңіске жеткен еді. 1999 жылғы қаңтардағы қарлы дауылдардың бірінен кейін, 118 см (46.5 дюйм) қар жауып, қаланың қозғалысын тоқтатқан соң Ластман ұлттық назарға ілікті. Ол полиция және жедел жәрдем қызметтерін күшейту үшін жабдықтарын пайдалану арқылы қарды тазалауға көмектесу үшін Канада армиясын шақырды. Бұл әрекет елдің басқа аймақтарындағылардың сынына ұшырады, олар бұл ресурстарды бекер жұмсау деп санайтын. Ластманның жақтастары армия шақырылған кезде Торонтоның тоқтап қалғанын және Экология Канадасының болжамы сол аптаның соңында тағы бір қатты дауыл болатынын көрсеткенін атап өтті. Ластман әскерилерге олардың әрқайсысына Торонто «Мейпл Лифс» хоккей командасының ойынына тегін билет беріп, олардың еңбегіне ризашылық білдірді. Бұл билеттер «Карағай жапырақтары» командасының басшылығымен жасалған келісім бойынша тегін берілді, егер осы сарбаздар қарды тазаламағанда, сол күнігі ойынға онша адам келмеген болар еді. Он жыл өткен соң, 2009 жылы Ластман Toronto Star газетіне берген сұхбатында 1999 жылғы боран кезінде армияны шақыру туралы шешімімен мақтанғанын айтты. Кейбіреулер Ластманның 2000 жылғы муниципалдық сайлауда тәуелсіз федералды депутат Джон Нунзиатамен бақталасатынын күткен, бірақ Нунзиата парламенттегі орынды сақтап қала алмайтынын түсінген соң бұл қауесеттерге ден қоймады. 2000 жылдың қараша айында 80% көпшілік дауыспен қайта сайланған Ластманның ең жақын қарсыласы, азаматтық белсенді Тукер Гомберг 8% -дан астам дауыс жинамады. Ластман Гомбергтің үш негізгі сайлау науқанының бағыттарын қолдады: 2010 жылға дейін Торонтоны 100% қайта өңдеуге міндеттеу, Адамс шахтасының даулы жоспарын алмастыру, премьер-министр Жан Кретьенмен Торонтодағы қарапайым халықтың баспанасыздығын жою және Торонтоның көбірек автономия алу мүмкіндігін зерттеу үшін Торонто Хартиясы комитетін басқаруға этикалық және қала құрылысы сарапшысы Джейн Джейкобсты тағайындау. Джейкобс бұрын Гомбергті қолдаған еді. Торонто мэрі ретінде Ластман 2002 жылы Торонтоға Дүниежүзілік жастар күнін ұйымдастыруға қол жеткізді. Сондай-ақ ол ондаған жылдардан кейін салынған алғашқы метро желісі – TTC Sheppard желісінің құрылысын жеделдетті. Ол Йонге және Шепард аймағын дамытуда, әсіресе Императрица Уолк тұрғын үй кешенін салу және екі жетекші мектепті жаңарту жөніндегі келіссөздерде маңызды рөл атқарды, бұл жұмыстар мемлекеттік қаражат есебінен жүзеге асырылмады. 2003 жылдың 14 қаңтарында Ластман денсаулығының нашарлауына байланысты қайта сайлануға қатыспайтынын мәлімдеді. 2003 жылдың 10 қарашасында Дэвид Миллер бес жетекші үміткердің ішінде Ластманның орнын басатын қала мэрі болып сайланды. Ластман кейде Торонтодағы мәселелер туралы пікір білдірді, мысалы 2007 жылы қала 575 миллион долларлық тапшылыққа тап болғанда және дереу 100 миллион доллар үнемдеу үшін қызметтерді қысқартуға тырысқанда. Ластман сондай-ақ провинциялық үкіметтің Торонтоға жүктеген ауыртпалығына келісім білдірді, бірақ Миллердің қызметтерді қысқартуы өмір сапасын нашарлатады және тапшылықты шешуге жеткіліксіз болады деп сынға алды. Ластман өзі кеткеннен кейін шығындар 1,5 миллиард долларға өскенін көрсетті және кеңесшілерге қызметтерді сырттан тарту және штатты қысқарту сияқты шараларды қарастыруды ұсынды.

Дау

1993 жылы Ластман теледидардан Билл Клинтонның мінезін сомдаған Тим Уоттерсті көріп, көп ұзамай оған хабарласып, жарнама түсірілімін ұйымдастырды. Жарнамада Уоттерс Клинтонның киімін киіп, әйгілі "Ешкім!" (Nooobody!) деген фразаны айтты. Көпшілікке көңіл көтеріп, қарапайым жарнама болғанымен, Ластманның бұл әрекеті назар аударды, себебі ол жақын арада Ақ үйден "Америка Құрама Штаттары Президентінің бейнесін коммерциялық қызметтер мен өнімдерді жарнамалауда рұқсатсыз пайдалануды тоқтату туралы" хат алды. Ластман жарнамаларды көрсетуді тоқтатудан бас тартты, тіпті Уоттерс пен Хиллари Клинтонның мінезін сомдаған Элейн Кубаның қатысуымен бірнеше жарнама түсірді. "Соңғы рет тексергенімде, бұл Канада, 51-ші штат емес" деді Ластман әзілдеп. Оның әйелі Мэрилин Торонтодағы "Итон" дүкенінен ұрлық жасап ұсталғаннан кейін, ол CITY TV тілшісі Адам Вонды, егер ол отбасы туралы хабарлауды тоқтатпаса, өлтіремін деп қорқытты. 2001 жылдың маусым айында, Торонтоның 2008 жылғы жазғы Олимпиада ойындарын өткізуге үміткерлігін қолдау үшін Кенияның Момбаса қаласына аттанғанша, ол тілшіге: "Момбаса сияқты жерге не үшін баруым керек? Мен онда сыртқа шығудан қорқамын, бірақ әйелім қатты алаңдайды. Мен өзімді қайнап жатқан судың ішінде, айналасында жергілікті тұрғындар билеп тұрған күйде көріп отырмын" деді. Бұл сөздер қызу пікірталас тудырып, Африкалық ХОК мүшелерін ренжітіп, Торонтоның үміткерлігіне қауіп төндіретіні жөнінде көп болжам жасалды. Ластман осы сөздері үшін шын ниетпен кешірім сұрады. Кейін ХОК вице-президенті Дик Паунд бұл пікірлер үміткерліктің нәтижесіне әсер етпегенін мәлімдеді. 2002 жылдың қаңтар айында Ластман Торонтода өткен конгресте "Hells Angels" мотоциклшілер тобының мүшелерін құшақтап, қол бергені үшін сындарға ұшырады. Ластман кейіннен "Hells Angels" есірткі сатумен айналысатынын білмегенін мәлімдеді. 2003 жылғы SARS індеті кезінде Ластман CNN телеарнасына сұхбат берді. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы індетке қатысты не істеп жатқаны туралы сұраққа Ластман: "Олар не туралы айтып жатқанын білмейді. Бұл ұйым кім екенін білмеймін. Мен олар туралы естіген емеспін" деп жауап берді.

Жеке өмір және өлім

1989 жылы Ластман операция кезінде гепатит С жұқтырды. Ол 1980-ші және 1990-шы жылдары Канада Қызыл Кресі ұсынған тазартылмаған қан өнімдерінен зарар шеккен мыңдаған канадалықтардың бірі болды. 2020 жылдың 1 қаңтарында әйелі Мэрилин 84 жасында қысқа аурудан кейін қайтыс болды. Бірақ, бір жыл өткен соң, Ластман 2021 жылдың 11 желтоқсанында 88 жасында жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. Ол және оның әйелі Мэрилин екеуі де Торонто қаласының Норт-Йорк ауданындағы Маунт-Синай мемориалдық паркіне жерленді.