Кіріспе
Американдық демократ саясаткер (1937–2022)
Джеймс Джозеф Флорио (29 тамыз 1937 – 25 қыркүйек 2022) – американдық заңгер және саясаткер, 1990 жылдан 1994 жылға дейін Нью-Джерси штатының 49-шы губернаторы қызметін атқарған. Бұрын 1975 жылдан 1990 жылға дейін Нью-Джерси штатының 1-ші округінен АҚШ Конгресінің өкілі болды және 1970 жылдан 1975 жылға дейін Нью-Джерси штатының Бас Ассамблеясында қызмет етті. Ол Демократиялық партияның мүшесі еді.
Ерте өмір және білім
Флорио 1937 жылдың 29 тамызында Нью-Йорк штатының Бруклин қаласында дүниеге келген. Флорионың әкесі кеме құрастырушы-суретші болған. Ол орта мектептің үшінші курсын бітіргеннен кейін оқуын тастап, АҚШ Әскери-теңіз күштеріне қатысып, ауа райы бағадарлаушысы болды және орта мектептің аттестатын алды. Флорио 1962 жылы Трентон мемлекеттік колледжінен әлеуметтік пәндер бойынша бакалавр дәрежесін алды және 1967 жылы Рутгерс заң мектебінен заң докторы дәрежесін алғанға дейін Вудро Вильсон стипендиясы бойынша Колумбия университетінде мемлекеттік құқық және басқару бойынша аспирантурада оқыды.
Мансап
Заң факультетін бітіргеннен кейін Флорио Демократиялық партияда ерікті жұмыс істеді және бұрынғы Камден мэрі Анджело Эрричетти оның тәлімгері болды. Флорио әуесқой боксшы болған. Ол 1955 жылдан 1958 жылға дейін АҚШ Әскери-теңіз күштерінің қатардағы әскери қызметшісі болып қызмет етті, содан кейін 1975 жылға дейін АҚШ Әскери-теңіз резервінде офицер болып қызмет етті, нәтижесінде лейтенант-коммандер шеніне жетті. Адвокаттық алқаға қабылданғаннан кейін, ол Камден қаласының көмекші қалалық прокуроры болды және 1971 жылға дейін осы лауазымды атқарды. 1969 жылдан 1974 жылға дейін ол Нью-Джерси штатының Руннемеде, Вудлинн және Сомердейл қалаларының округтік адвокаты қызметін атқарды.
Нью-Джерси штатының Бас Ассамблеясы
1969 және 1971 жылдары Флорио Нью-Джерси Бас Ассамблеясында 3-ші заңнамалық округтің өкілі болып сайланды, ол Камден округінің аймақтарын қамтыды. Әр жолы ол демократ Джон Дж. Хорнмен бірге сайланды, Флорио бұрын заңгерлік мектепте оқып жүргенде Хорннің заңнамалық көмекшісі болған еді. 1973 жылы Флорио Эрнест Ф. Шукпен бірге Камден және Глостер округтерінің аймақтарын қамтитын Бас Ассамблеядағы 5-ші заңнамалық округтің өкілі болып сайланды. 1975 жылы Флорио АҚШ Өкілдер палатасына сайланғаннан кейін депутаттығынан бас тартты.
АҚШ өкілі
1974 жылғы қарашада Флорио Нью-Джерси штатының 1-ші округінен АҚШ Өкілдер палатасына сайланды, бұрынғы өкіл Джон Э. Хантты жеңіп шықты. Ол 1975 жылдың 3 қаңтарынан 1990 жылдың 16 қаңтарына дейін палатада қызмет етті, содан кейін Нью-Джерси губернаторы болып тағайындалуына байланысты отставкаға кетті. Конгресте Флорио 1980 жылы елдегі ең ластанған аймақтарды тазалау мақсатындағы «Суперфонд» заңын жазды. Ол сонымен қатар елдің жүк тасымалын жүзеге асыратын темір жолдарын, оның ішінде «Conrail» компаниясын сақтап қалған Темір жолдарды реттеу туралы заңды әзірледі. Бұған қоса, ол АҚШ-тағы шетелдік инвестициялар жөніндегі Қаржы министрлігінің комитетін құрған және АҚШ өнеркәсіптік кәсіпорындарын шетелдік компаниялардың сатып алуына қатысты келісімдерді бекіту процесінен Конгресті шеттетуге мүмкіндік берген «Эксон-Флорио» түзетуіне де қолдау көрсетті. Бұл заң 2006 жылғы «Дубай порттары» дауының бір себебі болды.
Жетілмеген губернаторлық кандидатуралар
Конгрессте Флорио 1977, 1981 және 1989 жылдары Нью-Джерси губернаторы лауазымына үміткер болды. 1977 жылы Флорионы демократ Брендан Берн жеңіп алды. 1981 жылы ол Демократиялық партияның тікелей ұсынуын жеңіп алды, бірақ кейін Томас Кинге қарсы өткен даулы жалпы сайлауда жеңілді. 1981 жылғы жалпы сайлауға Республикалық Ұлттық Комитеттің (RNC) қатысуы кейіннен көп назар аударды, RNC сайлаушылардың құқығын шектеу үшін кезекші полиция қызметкерлерінен құрылған Дауыс беру қауіпсіздігі жөніндегі арнайы топты құрды деген айып тағылды. 1981 жылғы губернаторлық сайлау Нью-Джерси тарихындағы ең тартысты сайлау болды, және сайлау қорытындысы сайлау күнінен кейін бірнеше апта өткен соң ғана анықталды. Науқаны барысында Флорио: «Мынаны жазып алыңыз: «Флорио жаңа салықтардың қажеті жоқ деп санайды» деді. Флорио республикашыл Джим Куртерді 61% дауыспен жеңіп, Нью-Джерси губернаторы болған алғашқы итальян текті америкалық азамат болды. Флорио 1980-жылдардың соңындағы экономикалық төмендеу кезінде қызметке кірді, сондықтан бюджет тапшылығына тап болды. Сонымен қатар, Флорио Нью-Джерсидегі қаржылық жағдайы нашар мектептерге білім беруге көмек көрсетуді арттырғысы келді. 1991 жылы 3 миллиард долларлық тапшылық күтілген Флорио 2,8 миллиард долларға салықты көтеруді сұрады, оның көп бөлігі сату салығын және түрлі тауарларға мемлекеттік акциздік салықты арттыру арқылы болды. Флорио 1990 жылдың маусым айында салықтық пакетке қол қойды. Бұл АҚШ тарихындағы ең ірі салық көтерілісі болды. Алынған қаражат бюджеттің теңгерімділігіне көмектесті, мүлік салығын азайту бағдарламаларын арттырды және Эбботт округіндегі білім беруге жұмсалатын қаражатты арттырды. Флорио сондай-ақ 1500 мемлекеттік қызмет орнын жойды және мемлекеттік қызметкерлердің жеңілдіктерін қысқартты. Флорио мектептерге жәрдемақыны қала маңындағы округтерден қалалық және ауылдық округтерге қайта бағыттады (Абботт ісін қараңыз). Флорионың «Сапалы білім беру туралы» заңы бойынша 151 қала маңындағы округтер білім беруге жұмсалатын қаражаттың басым бөлігін жоғалтады және зейнетақы төлемдерін, әлеуметтік қамсыздандыру төлемдерін және зейнеткерлердің денсаулық сақтау шығындарын өтеуге міндетті болады; тағы 71 округке жәрдемақы мөлшері айтарлықтай төмендейді және зейнеткерлерге берілетін жәрдемақының бір бөлігін өтеуге міндетті болады; ал шамамен 350 округке жәрдемақы мөлшері артады. Жәрдемақыны қысқарту ең көп Солтүстік Джерсиде сезілді. 1990 жылы Джон Будзаш, Хоуэлл қалашығындағы пошта қызметкері құрған «Нью-Джерсидегі қолдар» атты азаматтар тобының бастауымен салық төлеушілердің наразылығы күшейді. Будзаш Нью-Джерси, Нью-Йорк және Пенсильвания штаттарындағы радио және теледидар бағдарламаларында жаңа салықтарға қарсы жиі сөйлейтін. Флорио Нью-Джерси 101.5 радиостанциясының, Кёртис Сливаның AM радио ток-шоуының және Боб Гранттың AM радио ток-шоуының тұрақты тақырыбы болды, екеуі де Нью-Йорк қаласында орналасқан. Слива, Грант және Джон мен Кен Нью-Джерси 101.5 радиостанциясынан, сондай-ақ (кейінірек республикалық партияның президенттікке үміткері болған) Алан Кейес Джордж Буш және Флорионың салықты көтеруіне қарсы «Нью-Джерсидегі қолдар» ұйымдастырған екі митингте қонақ спикерлер болды. «Флорионы импичментке тарту» деген жазуы бар стикерлер штаттың түкпір-түкпірінде көрінді. 1991 жылғы Нью-Джерси сайлауына дейін Демократиялық партия Нью-Джерси Бас Ассамблеясында да, Нью-Джерси Мемлекеттік Сенатында да көпшілікке ие болды. Бірақ сайлаушылардың ашуы соншалық зор болды, 1991 жылғы сайлаудан кейін республикашылар екі палатада да вето құқығын жоңғылтпай жеңуге мүмкіндік алды. Республикашылдардың күшінің мысалы - Флорио әкімшілігінің алғашқы екі жылында бір пайыздық пунктке көтерілген сату салығын қайтаруға уәде беруі. Бұл заң екі палатада да қабылданды, бірақ Флорио бұған вето салды. Республикалық партия Флорионың ветосын қабылдамай, қайтаруды қабылдады. Ауылдық және қалалық округтерге жәрдемақыны арттыру және қала маңындағы мектептерге жәрдемақы көрсету үшін Флорио мен заң шығарушылар «Зейнетақыны қайта бағалау туралы» заңды қабылдады. «Зейнетақыны қайта бағалау туралы» заң мемлекет зейнетақы жарналарын есептеу үшін қолданылатын актуариялық есептеулерді өзгертті; зейнетақы активтерінің номиналды құнын пайдаланудың орнына (консервативті тәсіл) мемлекет нарықтық құнды пайдаланды. Сондай-ақ, заң бойынша инвестициялардың күтілетін табысы 7 пайыздан 8,75 пайызға дейін арттырылды. «Зейнетақыны қайта бағалау туралы» заң 1992 жылы Нью-Джерсидің зейнетақы жарналарын 1,5 миллиард долларға азайтты. Флорио сондай-ақ автокөлікті сақтандыру сыйақысын 20 пайызға төмендетуге қол қойды. 1990 жылдың мамыр айында Флорио АҚШ-та жартылай автоматты қаруды иеленуге немесе сатуға қатысты ең қатаң заңдарды қабылдады; 1993 жылы ол республикалық партия басшылығымен қабылданған жою туралы заңға вето қойды. Ұлттық мылтық қауымдастығы (NRA) губернатордың ветосын жою үшін күшпен лоббиледі, және Ассамблея ветоны жоюға дауыс берді. Алайда, Сенат Флорионың ветосын қолдау үшін бірауыздан дауыс берді. Time журналының мәліметінше, Флорио штаттағы сайлаушыларға үндеу жасағаннан кейін, жартылай автоматты қарулар туралы пікірлерін білдіруге шақырып, заң шығарушылардың кеңселерiне қолдау білдіретін қоңыраулармен толып кеткен.
1993 жылғы сайлау
1991 жылы демократтар 20 жыл ішінде алғаш рет штат заң шығарушы органының екі палатасында да көпшілігін жоғалтты (республикалықтар 1985 және 1987 жылғы сайлаулардан кейін штаттық жиналысты бақылады). Губернатордың қолдау деңгейі 18%-ға дейін төмендеді, бірақ 1993 жылға қарай шамамен 50%-ға дейін тұрақталды. Ол аналарға берілетін әлеуметтік жәрдемақыға қатаң шектеулер қою арқылы консерваторлардың қолдауын алуға тырысты және президент Билл Клинтонның күшті қолдауына ие болды. Клинтонның кеңесшілері Джеймс Карвилл мен Пол Бегала оның сайлау кампаниясында жұмыс істеді. Көптеген жағдайда салықтардың өсуіне байланысты Флорио қайта сайлануға үміткерлігін республикалық Сомерсет округының басшысы Кристин Тодд Уитманға жоғалтты және 1947 жылы штаттың қазіргі конституциясы қабылданғаннан бері қайта сайлану үшін дауыс беруден жеңілген алғашқы демократ губернаторы болды. (Республикалық Уильям Т. Кахилл 1969 жылы сайланған, ал 1973 жылы республикалық алғашқы сайлауда жеңілген кезде қайта сайлану мүмкіндігінен айырылған алғашқы губернатор болды.) Уитман 2,505,964 дауысқа қарай 26,093 дауыс айырмасымен жеңіске жетті. 2022 жылғы мәліметтер бойынша Флорио Оңтүстік Джерсиден шыққан және штаттық деңгейде лауазымға ие болған соңғы саясаткер болып табылады.
Губернаторлықтан кейінгі кезең
2000 жылы Флорио Франк Лаутенберг қызметтен кеткеннен кейін АҚШ Сенатының демократиялық үміткеріне кандидат болды. Оның қарсыласы – бизнесмен Джон Корзин, бұрынғы Goldman Sachs төрағасы және бас директоры. Сенат тарихындағы ең қымбат алға сайлауда Корзин 246 472 дауыспен, яғни 58 пайызбен жеңіске жетті, ал Флорио 179 059 дауыспен, яғни 42 пайызбен қалып қойды. Флорио 2002 жылдың қарашасынан 2005 жылдың маусымына дейін Нью-Джерси штатының Пинелендс комиссиясының төрағасы болды. 1970 жылдардың соңындағы конгрессмен ретінде ол Нью-Джерси Пинелендс Ұлттық қорығын құруға қатысты заңнаманы жасауда маңызды рөл атқарды. Ол Джордж Буш әкімшілігінің және Ирак соғысының күйіс көрсететіні болды. "Нью-Йорк Таймс" газетіне жазған хатында ол соғыс пен Буштың энергетикалық саясаты арасындағы байланысты айта келіп, "халықтың білу құқығы бұрынғыдан да маңыздырақ" деді. Флорио 2008 жылғы президенттік сайлаудың демократиялық іріктеу кезеңінде Хиллари Клинтонды қолдады. Флорио компания үшінші банкроттыққа ұшырағаннан кейін, ол және басқа да директорлар кеңесінің мүшелері отставкаға кетуге мәжбүр болғанға дейін Trump Entertainment Resorts директорлар кеңесінде қызмет етті. Ол сондай-ақ Plymouth Financial Company, Inc. директорлар кеңесінде де жұмыс істеді. Флорио Florio, Perrucci, Steinhardt, Cappelli, Tipton & Taylor заң фирмасының негізін қалаушы серіктесі және кеңесшісі болды. Флорио Рутгерс университетінің Эдвард Ж. Блаустиннің жоспарлау және қоғамдық саясат мектебінде оқытумен айналысты.
Жеке өмір
Флорио екі рет үйленген. Оның алғашқы некесі Марьян Спейтпен ажырасып бітті. 1984 жылы Флорио екінші әйелі Люсинда Коулменмен, мектеп мұғалімімен, екеуі Нью-Джерси штатының Пайн Хилл қаласындағы бір үйдің пәтерлерінде тұрғанда танысты. Джим мен Люсинда Флорио 1988 жылы Әуежай күні үйленді және ол 2022 жылдың қыркүйегінде қайтыс болғанға дейін бірге өмір сүрді. Джим Флориодың алғашқы некесінен үш баласы болды – Крис, Грегори және Кэтрин, ал Люсинда Флориодың бұрынғы некесінен Марк Роу деген ұлы болды. Ол Вирджиния штатының Арлингтон округіндегі Арлингтон ұлттық зиратына жерленді. Оның әйелі, Нью-Джерси штатының бұрынғы бірінші ханымы Люсинда Флорио 2022 жылдың 16 қарашасында, одан 52 күн өткен соң қайтыс болды.
Құрметтер
1993 жылы Флорио қару-жарақ бақылауын қолдағандығы үшін Джон Ф. Кеннедидің «Батылдық үлгісі» сыйлығымен марапатталды. 2014 жылы ол Нью-Джерси Атақ-даңқ залына енгізілді. 2017 жылы Камден округінің таңдалған еріктілер кеңесі окрустың негізгі әкімшілік ғимаратының біріне – губернатор Джеймс Дж. Флорио атындағы мемлекеттік қызмет орталығы деген ат берді.