Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі АҚШ Әскери-теңіз күштерінің суасты қайықтарын жаңғырту бағдарламасы

Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін АҚШ Әскери-теңіз күштерінің теңіз асты кемелерін жаңғырту бағдарламасы

Үлкен су асты жылдамдығын арттыру бағдарламасы (GUPPY) екінші дүниежүзілік соғыстан кейін АҚШ Әскери-теңіз күштерінің теңіз асты кемелерінің су асты жылдамдығын, маневрлеу қабілетін және төзімділігін жақсарту мақсатымен басталды. (Акронимдегі "Y" әрпі айтылуын жеңілдету үшін қосылды.) Әскери-теңіз күштері бағдарламаны екі неміс U-21 типті теңіз асты кемесін – U 2513 (жылға енгізілді) және U 3008 (жылға енгізілді) – сынақтан өткізу және кері инженериялау арқылы бастады, олар соғыс өтемі ретінде алынған болатын. Осы талдау төрт мақсатты анықтады: теңіз асты кемелерінің аккумуляторлық батареяларының сыйымдылығын арттыру, кемелердің конструкциясын оңтайландыру, шнорхельдерді орнату және өртті басқару жүйелерін жақсарту. Әскери-теңіз күштері бірден жаңа кластағы теңіз асты кемелерін жобалауға кірісті, бірақ Кемелер бюросы қолданыстағы және теңіз асты кемелерінің флотын қажетті жақсартуларды енгізу үшін модификациялауға болатынына сенді. 1946 жылдың маусым айында Әскери-теңіз операцияларының бастығы GUPPY жобасын бекітті. Портсмут теңіз кеме құрылыс зауытында жүзеге асырылған бастапқы екі кемелік сынақ бағдарламасы ақырында бірнеше кезеңдік модернизация бағдарламасына айналды. Бұл жаңартулар жеті нұсқада жүзеге асырылды: GUPPY I, GUPPY II, GUPPY IA, Fleet Snorkel, GUPPY IIA, GUPPY IB және GUPPY III. Кейбір кемелер алғашқы кезеңнен өткеннен кейін, кешірек кезеңде одан әрі жаңартылды. GUPPY кезеңдерінің көпшілігі Кеме сипаттамалары жөніндегі кеңес / SCB жобасының сәйкес нөмірімен белгіленді. 1948–1960 жылдары су астындағы өнімділігін арттыру үшін ағылшын T және A класты 24 соғыс және соғыстан кейінгі британдық теңіз асты кемелерін модификациялауды қамтитын Корольдік теңіз күштері үшін де ұқсас бағдарлама жүргізілді, оларға аэродинамикалық корпус, қанат тәрізді турель және басқа да жақсартулар енгізілді.

GUPPY I бағдарламасы

GUPPY прототиптері, Odax және Pomodon (екі Portsmouth құрастырған Tench қайықтары) 1947 жылы пайда болды. Сыртқы түрінде олар көпір мен мачталық құрылымдардың аэродинамикасын жақсартты, сондай-ақ перископ пен радар мачталарын қолдау құрылымдарын жетілдірді. Гидродинамикалық қарсылықты азайту үшін бір перископ алынып тасталды. Флоттық қайыққа сноркельді бейімдеу қиын болғандықтан, сноркель орнатылмады. Палубадағы зеңбіректер мен оларға арналған контейнерлер алынып тасталды. Мачтаның үстіне SV радарының антеннасы қосылды, бұл ерекше бүйірлік иілімді жасады. Барлық канаттар, ұстағыштар мен рельстің тіректері қайта жобаланды, осылайша суға батқан кезде оларды жинап алуға немесе алып тастауға болады. Ең бастысы, өткір пішіндес "флоттық қайықтың мұрты" су астындағы өнімділікті жақсартатын ерекше дөңгелек "Guppy мұртымен" ауыстырылды. Бұл өзгерістер қайықтың сыртқы түрін ғана емес, терминологиясын да өзгертті: GUPPY модификациясынан кейін қайықтың бастион мұнарасы мен мачталық тіректерінің айналасындағы облицовка "мачта" деп аталды. Ішкі жағынан қайықтар үлкен аккумуляторлық бөлімдерге және күшті электр қуатына ие аккумуляторларды орнату үшін кеңейтілді. Аккумуляторлар жаңа конструкцияға ие болды. Бастапқы Sargo аккумуляторымен салыстырғанда, Guppy аккумуляторы жұқа пластиналардың көбірек санын пайдаланды, бұл ұзақ уақыт бойы жоғары ток тудырды. Дегенмен, бұл аккумуляторлардың қызмет мерзімі қысқа болды – 18 ай, Sargo аккумуляторының бес жылына қарағанда, және зарядтауға көбірек уақыт кетті. Олар сутегі газын шығару үшін желдетуді және аккумулятордың терминалдары мен қосылыс тіректерін салқындату үшін суды қажет етті. Бұрынғы қоймалардың, оқ-дәрілердің және тоңазытқыштардың орнына төрт 126 ұялы аккумуляторлар орнатылды. Бұл төрт аккумуляторды тізбектей немесе параллель қосуға болады, бұл кернеу мен токтың кең ауқымын қамтамасыз етеді, демек, жылдамдықтардың кең ауқымын ұсынады. Маневрлік бөлімде екі-төрт ескі жоғары жылдамдықты моторлар мен редукторлар баяу жылдамдықты моторлармен ауыстырылды. Ашық типтегі коммутациялық тақталар жабық, шашыраудан қорғалған шкафтармен ауыстырылды. Жарықтандыру және басқа "тұрмыстық" электр жүктемелері 120 вольт 60 герц айнымалы тоққа, ал кеме электроникасы 120 вольт 400 герц АЖ-ға ауыстырылды. Сондай-ақ, жоғары сыйымдылыққа ие жаңа кондиционерлік жүйе орнатылды. Қызметте бұл қайықтар су астындағы өнімділікті едәуір жақсартты. Pomodon су бетінде және су астында бұрынғы көрсеткіштерімен салыстырғанда тиісінше жоғары жылдамдыққа жетті, ал Odax сәл төмен болды.

The prototype GUPPYs, Odax and Pomodon (both Portsmouth built Tench boats), appeared in 1947. Externally, they featured improved streamlining of the bridge and shears structures, and periscope and radar mast supports. To reduce hydrodynamic drag, one of the periscopes was deleted. No snorkel was fitted, due to difficulties in adapting the snorkel to the fleet boat. Deck guns and their associated containers were removed. An SV radar aerial was added to the top of the sail, creating a distinctive side bulge. All capstans, cleats, and rail stanchion supports were redesigned so they could be retracted or removed when rigged for dive. Most notably, the sharp shaped "fleet boat bow" was replaced with a distinctive rounded "Guppy bow" that improved submerged performance. These modifications changed not only the boats' appearance, but also their terminology: After a GUPPY conversion, the faired structure around the boat's conning tower and mast supports was called the "sail". Internally, the boats underwent considerable rearrangement to accommodate larger battery wells and batteries of greatly increased electrical power. The batteries were of a new design. Compared with the original Sargo battery, the Guppy battery used a greater number of thinner plates that would generate higher current for a longer time. However, these batteries had a shorter life, 18 months versus the five years of the Sargo battery, and took longer to charge. They also required ventilation to remove hydrogen gas, and required cooling water to the battery terminals and termination bars. Four 126 cell batteries were installed in enlarged battery wells that replaced former storage, ammunition, and refrigeration spaces. These four batteries could be connected in series or parallel, providing a wide range of voltages and currents, and thus a wide range of speeds. In the maneuvering room, two or four of the earlier high speed motors and reduction gears were replaced by slow speed motors. All open front switchboards were replaced with enclosed splash proof cabinets. Lighting and other "hotel" electrical loads were converted to use 120 volt 60 hertz alternating current, and ship electronics to use 120 volt 400 hertz AC. A new air conditioning system of greatly increased capacity was also installed. In service, these boats offered greatly improved underwater performance. Pomodon reached surfaced and submerged as compared to the previous performance of surfaced and submerged, Odax slightly less.

GUPPY II бағдарламасы

GUPPY II түрлендіруі (SCB 47), 1947 жылдан 1951 жылға дейін жүзеге асырылды, GUPPY I-ге ұқсас болды, бірақ перископтар сақталды және жақында жетілдірілген шнорхель енгізілді. Үш жаңа мачтаның (шноркельдік индукция, шнорхельдік шығару және ESM мачтасы) қосылуы желкеннің жоғарғы бөлігінде көбірек орын қажет етті. BuShips екі түрлі желкен дизайнын бекітті:

"Электрлік қайық желкені" тік артқы жиегі, дөңгелек терезелері, кеңірек жоғарғы бөлігі және дөңгелек алдыңғы жиегі бар. "Портсмут желкені" жұқа жоғарғы бөлігі, иісті артқы жиегі, шаршы терезелері және өткір төменгі алдыңғы жиегі бар. Бұл желкен үкіметтік жоспарларды пайдаланған барлық қайықтарға орнатылды. Портсмут желкені бар кейбір қайықтарда SV радары болды және антеннаны орналастыру үшін қосымша орын қажет болды, сондықтан желкеннің жоғарғы бөлігінде дөңгелек пайда болды. Кейінгі өзгерістер осы және басқа да қайықтарға SS немесе SS2 радарларын орнатты, олар кішкентай антеннаға ие және мачта антенна белгілі бір бұрыштарда орналасқанда ғана жиналатын құлыпты индикатормен жабдықталған. Сонымен қатар, кейбір GUPPY II және GUPPY III қайықтарында желкендері су сызығынан жоғары көтерілді, "Солтүстік желкені" деп аталды, бұл көпірді көтеруге және ауа райы нашар болғанда оны пайдалануға мүмкіндік берді. GUPPY II бағдарламасы кезінде жоғары жылдамдықты қозғалтқыштарды азайтушы берілістермен жабдықталған барлық қайықтар төмен жылдамдықты тікелей жететін қозғалтқыштармен ауыстырылды, олар бір валға 2500 ат күші (1,9 МВт) қуат берді. GUPPY I екі қайығы, Odax және Pomodon, GUPPY II стандартына сәйкес жаңартылды.

GUPPY IA бағдарламасы

BuShips 1951 жылы GUPPY II конверсиясына арзан балама ретінде GUPPY IA (SCB 47A) бағдарламасын әзірледі. GUPPY IA конверсиясы GUPPY II-нің көптеген мүмкіндіктерін қамтитын болса да, оның төрт батареялық ұңғыма конфигурациясы және оған байланысты кең ауқымды ішкі қайта құрылымдары болмады. Оның орнына GUPPY IA бастапқы батареялық ұңғымаларын сақтап, оларға төрт күшті Сарго II батареясы орнатылды. Сарго II батареясы Guppy батареясына қарағанда арзан болуы тиіс еді, бірақ оның мүмкіндіктерін сақтайтын болды. Ол Guppy және Sargo батареяларының арасындағы өлшемде болды. Бұл батареялар электролитті араластыру, батареяны салқындату және ашық резервуарды желдету мүмкіндіктеріне ие болды. Олар Guppy батареяларына қарағанда ұзақ қызмет ететін, бірақ бастапқы Sargo батареясынан қысқа ғұмырлы болды. Сонар бөлмесі алдыңғы торпедалық бөлмеден ас үйдің астындағы кеңістікке көшірілді. GUPPY II-ге қарағанда GUPPY IA төмен құнмен, жақсы тұру жағдайларымен және су астындағы өнімділіктен кейін оңай техникалық қызмет көрсетумен ерекшеленді.

Флоттық шнорхелдік бағдарлама

Әскери-теңіз күштері GUPPY конверсиясының барлық қажетті түрлерін қаржыландыра алмайтынын түсінгенде, флоттық қайықтарға қажетті ең аз өзгерістерді енгізу үшін "Флоттық шнорхель" бағдарламасын (SCB 47B) құрды. Бұл жаңғыртуға шнорхель, ағымдақ су асты қайық мұнарасы, жоғары сыйымдылықтағы кондиционерлік жүйе және күшті электр жүйесі қосылды. Палубадағы зеңбіректер мен қосымша дизельдік қозғалтқыш алынып тасталды. GUPPY конверсияларынан айырмашылығы, бұл қайықтар бастапқы палуба құрылымын, мұрын бөлігін және аккумуляторларын сақтап қалды. Сондықтан "Флоттық шнорхель" қайықтарының су астындағы өнімділігі кез келген GUPPY конверсиясынан айтарлықтай төмен болды. Олардың мүмкіндіктері шектеулі болғанымен, "Флоттық шнорхель" қайықтары жаңартылған GUPPY қайықтарымен шамалас мерзімге қызмет етті. Үш қайық – "Пайпер", "Си-Оул" және "Стерлет" үлкен BQR 4A мұрындық сонарын алды. Бұрынғы USS Chub) және бұрынғы USS Brill, екеуі де 1948 жылы Түркияға TCG Gür және TCG 1. İnönü ретінде берілді, 1953 жылы "Флоттық шнорхель" су асты қайығына айналдырылды. Жұмыс алдымен Түркияның Гёльчук теңіз кеме жасау зауытында жүргізіліп, кейін АҚШ-та аяқталды.

GUPPY IIA бағдарламасы

GUPPY IA бағдарламасын 1952 жылдан 1954 жылға дейін іске асырылған, дерлік бірдей GUPPY IIA бағдарламасы (SCB 47C) жалғастырды. Дегенмен, GUPPY IIA бұрынғы түрлендірулердегі тар кеңістікті одан әрі жеңілдетіп, бір алдыңғы қозғалтқышты алып тастап, оның орнына сорғылар мен кондиционерлік жабдықтарды орнатты. Кейбір кемелерде жоғары қысымды ауа компрессорлары алдыңғы қозғалтқыш бөлімінің төменгі деңгейіне көшірілді. Мұздатқыш және тоңазытқыш агрегаттары ас үйдің астындағы кеңістікке, ал сонар бөлімі сорғы бөлімінің алғы жағына орналастырылды. Sargo II аккумуляторлары қолданыстағы аккумуляторлық шұңқырларға орнатылды. Сырттан қарағанда, GUPPY IIA GUPPY II және IA-дан үш дизельдік түтін шығару тесігімен ерекшеленді, ал бұрынғы түрлендірулерде төрт тесік болған.

GUPPY IB бағдарламасы

GUPPY IB – шетелдік әскери-теңіз күштеріне беруге арналған төрт қайықтың шектеулі модернизациясы мен жаңартуының ресми емес атауы. Бұл қайықтарда шнорхельдер болған және олар GUPPY IA-ға ұқсас болған, бірақ заманауи гидролокаторлармен, атыс басқару жүйелерімен немесе ЭSM (электрондық күштерді бақылау) құрылғыларымен жабдықталмаған. Екі итальяндық қайық "Гато" класының жұқа корпусты кемелеріне жатқан. Екі голланд қайығы бірге "Вальрус" класын құрады.

GUPPY III бағдарламасы

GUPPY II түрлендірулері төрт аккумуляторлық конфигурацияға байланысты өте тар ішкі жағдайлардан зардап шекті. Осы мәселені шешу үшін GUPPY III бағдарламасы (SCB 223) әзірленді. 1959 жылы Тиру прототиптік түрлендіруге айналды. Ол екіге бөлініп, басқару бөлмесінің алдына 4 метрлік бөлік қосылды, осы арқылы жаңа гидролокациялық бөлме, экипаж жатын орындары, электроника және қоймалар үшін кеңістік жасалды. Алдыңғы торпедалық бөлімдерден гидролокациялық бөлмені алып тастау оқ-дәрілерді қайта толықтыру санын арттыруға мүмкіндік берді. Экипаж жатын орындары да жаңартылды. GUPPY IIA түрлендіруіндегідей, бір дизельдік қозғалтқыш алынып тасталды. GUPPY III қайықтарының ерекше белгісі – биік тудырғыш құрылым (немесе кейде «Солтүстік Атлантика тудырғышы» деп аталды), ол басқа GUPPY типті субмариналарының «басқыш тудырғыштарынан» ерекшеленді. 1961 жылдан 1963 жылға дейін тағы сегіз GUPPY II қайығы GUPPY III стандартына дейін жаңартылды. Бұл қайықтар Тирудан басқа, басқару бөлмесінің алдына 5 метрлік бөлік қосылған. Олар сонымен қатар барлық төрт дизельдік қозғалтқышты сақтап қалды. Бұл қайықтың ұзындығын 98 метрге дейін арттырып, су бетіндегі сыймақтығын шамамен 1975 тоннаға дейін көтерді. Барлық қайықтар BQG 4 PUFFS пассивті қашықтық өлшеу гидролокациясымен жабдықталды, оны тудырғыш құрылымның үстіне орнатылған үш акула қанаты тәрізді гидролокациялық дөңгелектерінен тануға болады. Тудырғыш құрылымдағы басқару мұнарасы Mk 101 отты басқару жүйесі мен Mk 37 директорын орналастыру үшін қосымша 2 метрге ұзартылды. GUPPY III-тің барлық қайықтарына пластик тудырғыш құрылым берілді. Отты басқару жүйесін жаңарту GUPPY III субмариналарына Mark 45 ядролық торпедасын атқылауға мүмкіндік берді. GUPPY III түрлендіруі Флотты жаңғырту және модернизациялау (FRAM) бағдарламасының бір бөлігі болды. GUPPY II бағдарламасының барлық 24 қайығы бастапқыда GUPPY III жаңартуын алуға жоспарланған, бірақ бюджеттік шектеулер бағдарламаны барлығы тоғыз қайыққа дейін шектеді. Өздеріне жасалған кең ауқымды өзгерістер мен жаңартуларға қарамастан, GUPPY III қайықтары GUPPY флотының қалған бөліктерінен сәл ғана ұзақ қызмет етті.