Кіріспе

Австралиялық әнші (1946–1980)

Рональд Белфорд "Бон" Скотт (9 шілде 1946 – 19 ақпан 1980) – австралиялық әнші және ән жазушы. 1974 жылдан 1980 жылы қайтыс болғанға дейін AC/DC хард-рок тобының екінші жетекші вокалисі және лирик болды. Шотландияның Ангус аймағындағы Форфар қаласында туған Скотт балалық шағын Кириемуирде өткізді. Ол 1952 жылы алты жасында отбасымен Австралияға көшіп келді, төрт жыл бойы Мельбурнда тұрғаннан кейін Батыс Австралиядағы Фримантл қаласына қоныстанды. Hit Parader журналы 2006 жылы Скотты барлық уақыттың 100 ең үздік хэви-метал әншісі тізімінде бесінші орынға қойды.

1946-1964: алғашқы жылдары

Рональд Белфорд Скотт 1946 жылдың 9 шілдесінде Шотландияның Форфар қаласындағы Файф Джеймисон аналар ауруханасында Чарльз Белфорд "Чик" Скотт (1917–1999) және Изабелл Куннингэм "Иза" Митчелл (1917–2011) отбасында дүниеге келді. Ол Киримуирде өсті және Скотттардың екінші баласы болды; олардың үлкен ұлы Сэнди туылғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болды. 1952 жылы отбасы Шотландиядан Австралияға көшіп келді. Скотттар Мельбурн қаласының Суншайн ауданында тұрды, ал Скотт жақын жердегі Суншайн бастауыш мектебінде оқыды. 1953 жылы төртінші бала, Грейм дүниеге келді. 1963 жылы ол Фримантель түрмесінің бағалау орталығында қысқа уақыт болып, содан кейін Ривербанк жасөспірімдер мекемесінде тоғыз ай отырды. Бұл полицияға жалған аты-жөні мен мекенжайын беру, заңды күзетуден қашып кету, заңсыз жыныстық қатынас жасау және бензин ұрлау айыптарына байланысты болды. Пошташы болып, бармен жұмыс істегеннен кейін…

Жеке өмір

Скотт 1971 жылы Аделаида қаласынан келген Айрин Торнтонмен «Fraternity» тобының жетекші вокалисі болып жұмыс істеген кезде танысты. Олар 1972 жылы үйленді. Екі жыл бірге тұрғаннан кейін 1977 жылы ажырасып, бірақ ол қайтыс болғанға дейін достықтарын сақтап қалды. AC/DC тобының алғашқы жылдарында менеджерлік қызметін атқарған Майкл Браунинг өзінің «Dog Eat Dog» кітабында 1975 жылы Скотттың Мельбурндағы ауруханада есірткінің дозасын асырып алғаннан кейін оны барып көріпті. Браунинг: «Бон маған соңғы рет ауруханада болғанда екі әйелге, екеуі де бір-бірін танымайтын, бір уақытта оған бала тауып жатқандарын мақтанды. Сондықтан Бон Скотттың кем дегенде екі баласы бар, немесе кем дегенде екеуіне мен куә боламын», – деп мәлімдеді.

Өлім

1980 жылғы 15 ақпанда Скотт Малкольм мен Ангус Янг екеуінің кейіннен Back in Black альбомына енген екі әннің бастамасымен жұмыс істеп жатқан сессияға қатысты: "Have a Drink On Me" және "Let Me Put My Love Into You". Скотт ән айту немесе өлең жазудың орнына барабанда ойнады. AC/DC тобының барабаншысы Саймон Райт Ангус Янгтың "Back in Black" әнінде Скотт барабан ойнаған демо жазбасын тыңдағанын айтты. Бірнеше күн бұрын Скотт Мик Кокспен бірге Лондондағы Scorpio Sound студиясында француздық Trust тобының достарына барып, онда олар Répression альбомын жазды. Скотт альбомның ағылшын тіліндегі нұсқасы үшін Берни Бонвоазиннің мәтіндерін аудау жұмысын істеді. Сол сапарда музыканттар "Ride On" әнін бірге орындады. Бұл импровизациялық сессия Скотттың соңғы жазбасы болды. 1980 жылғы 18 ақпанның кешкісінен 19 ақпанның ерте таңына дейін Скотт есінен танып, 33 жасында қайтыс болды. Ол Лондонның "Music Machine" (қазір KOKO деп аталады) клубында болған еді. Оны досы Алистер Киннерге тиесілі Renault 5 машинасының ішінде, Шығыс Дуличтегі 67 Overhill Road мекенжайында ұйықтап қалған күйі тастап кеткен деген қауесет бар. Кейін сол күні Киннер Скотты есінен танып, дереу билік органдарына хабарласты. Скотт Камбервеллдегі Кингс колледжі ауруханасына жеткізілді, бірақ келген кезде қайтыс болған еді. Денсаулық сақтау органының ресми қорытындысы бойынша, Скотт "күшті алкогольдік уланудан" қайтыс болды және оқиға "абайсыздық салдарынан болған өлім" деп жіктелді. 19 ақпан күні болған оқиғалардың хронологиясы, Киннердің айтуынша, оқиға қалай болғаны және Скотттың денесі қашан табылғаны туралы мәселелер Джесси Финктің 2017 жылғы "Bon: The Last Highway" кітабында көтерілді. Кітапта марқұм UFO гитарисі Пол Чэпманның сол күні ертең Скотттың досы Джо Фьюридің Скотттың қайтыс болғаны туралы хабарлағанын айтқандығы келтірілген. Киннер Скотты кешке тапқанын мәлімдеді. Чэпманның сөзінше, Скотт пен Фьюри 18 ақпан күні кешке онымен бірге болған, ал Скотт героин сатып алу үшін үйден шығып, қайта оралмаған. 2023 жылғы ақпан айында Facebook-тегі жазбасында AC/DC фотографы Роберт Эллис Чэпманның 1980 жылғы 19 ақпанда Скотттың қайтысы туралы хабарланғанын растады, бұл Финктің айтуынша сәйкес келеді. Финктің кітабында сондай-ақ Скотт пен Киннердің Шығыс Дуличте жалғыз болмағаны, олармен үшінші адам, Зена Какулли болғаны айтылады, ол Скотт Renault машинасының ішінде қалғанда Киннердің пәтерінде түндеген. 2018 жылы жаңартылған Финктің кітабында төртінші адамның, Какуллидің күйеуі және рок музыканты Питер Перреттің де Скотт, Киннер және Какуллимен бірге болғанына қатысты жаңа дәлелдер келтірілген. Финктің пікірінше, Скотттың өліміне героиннің шамадан тыс дозасынан құсық өкпеге түскеннен туған салдар себеп болған. Қоштасу рәсімі аясында Скотттың денесін Десмонд Хенли бальзамдады, кейін дене кремацияланды, ал Скотттың күлі оның отбасы Фримантлдегі Фримантл зиратына жерледі. Скотттың қайтысынан кейін AC/DC тобының қалған мүшелері уақытша тарасуды қарастырды. Алайда, Скотттың олардың жалғастыруын қалағаны белгілі болды, және Скотттың отбасының ынтасымен топқа Брайан Джонсонды жаңа вокалист ретінде шақырды. Өлімінен бұрын Скотт Джонсонды және оның Geordie тобын достарына мақтап, басқа вокалисті Кішкентай Ричардпен салыстырып, (Ангус Янгтың сөзінше) Скотт "рок-н-роллдың мәнін білетін жігітті" тапқанын айтқан.

Әннің мәтініне қатысты дау

Скотттың қайтысынан бес ай өткен соң AC/DC Скоттпен бастаған жұмысын аяқтап, оған құрмет көрсету мақсатында Back in Black альбомын жарыққа шығарды. Альбомда Скотттың өлеңдері пайдаланылған-пайдаланбағаны туралы мәселе бүгінгі күнге дейін даулы болып қалып отыр. Финктің "Бон: Соңғы жол" кітабында Ангус Янг Скотттың өлеңдері кем дегенде жартылай қолданылғанын мойындаған сұхбат үзінділері келтірілген, ал Винс Лавгров Скотттың отбасы Back in Black альбомынан авторлық төлем алатынын мәлімдейді. Скотттың сүйіктілері Сильвер Смит (2016 жылы қайтыс болды) және "Холли Х" (лақап аты) екеуі де Скотттың "You Shook Me All Night Long" әнін жазғанын айтады. 1991 жылы Kerrang! журналына берген сұхбатында журналист Пол Эллиотт Янгтан: "[‘Given The Dog A Bone’] және Back in Black альбомындағы басқа өлеңдердің авторы кім? Бон, Брайан, әлде екеуі бірге ме?" деп сұрады. Янг: "Бон аздаған бөлігін жазды" деп жауап берді.

Австралия

Оның қабір орны мәдени ескерткішке айналды; Скотт қайтыс болғаннан кейін 28 жылдан астам уақыт өткен соң, Австралияның Ұлттық қоры оның қабірін маңызды мұра орындарының тізіміне енгізуге лайық деп жариялады. Хабарламаға сәйкес, бұл Австралиядағы ең көп зиярат етілетін қабір. 2006 жылдың 7 шілдесінде оның 60 жылдық мерейтойын атап өту үшін Метрополитен зираттар кеңесі Бон Скотт қабірінің аймағын қайта жаңарту жұмыстарын аяқтады. Бұл Фримантель зиратының солтүстік-батыс бұрышында Карингтон көшесінен Бон Скотт аркасы мен естелік кіреберіс қақпасынан тұрады. 2006 жылдың 9 шілдесінде, Скотттың туғанына 60 жыл толу күні, осы жерден қола тақташа ұрланып кетті. 2008 жылдың 24 ақпанында Батыс Австралиядағы Фримантель балық аулау гаванінде Скотттың қола мүсіні ашылды. Мүсінде Скотт Маршалл күшейткішінің үстінде бейнеленген. ACDC Lane – Мельбурнның орталық бизнес ауданындағы көше. 2004 жылдың 1 қазанында AC/DC құрметіне оның аты өзгертілді. Топ атындағы AC және DC арасын бөлетін танымал айқын белгі ("/") Географиялық атауларды тіркеу кеңсесінің атау саясатына қайшы келгендіктен, көше тақташасында бұл белгі қолданылмады. Мельбурнның Лорд-мэрі Джон Со ACDC Lane ашылуында: "Ән айтатындай, тозаққа апаратын тас жол бар, бірақ бұл – көкке апаратын жол. Рокқа бара жатқандарымызды жариялайық!" деген сөздерді айтты. Содан кейін сыбызғышылар "Жоғарыға дейінгі ұзақ жол (егер сіз рок-н-ролл ойнағыңыз келсе)" әнін орындады. Бұл Бон Скотт дәуіріндегі әндердің барлығы еді. Көшеде "Черри Бар" деп аталатын рок-н-ролл түнгі клубы орналасқан.

Шотландия

2006 жылғы 6 мамырда Шотландиядағы Кириемуир қаласында салтанатты шара өтіп, әншінің құрметіне Кайтнесс тас тақтасы ашылды. "Валентин" тобының көп жылдық досы және мүшесі Винс Лавгровтен жолданған хат оқылды, онда ол былай деді: "Бон Скотт туралы ең бағалы нәрсе – оның бірегей адалдығы еді. Оны қандай болса солай көретінсің, ол шынайы адам еді және күндей тура болды. Менің ойымша, ол менің және келесі буынның көше жыршысы еді." 2016 жылғы 30 сәуірде, Bonfest музыка фестивалінің 10 жылдығына орай, AC/DC тобының бұрынғы бас гитаристі Марк Эванс Кириэмуирдегі Беллис Брей тұрақ орнында Скотттың толық мөлшердегі қола мүсінін ашты. Кириэмуирде жыл сайынғы "Бонфест" фестивалі Бон Скотт пен AC/DC-ге арналған құрмет ретінде өтеді. Бастапқыда ол шілде айында оның туған күніне ең жақын уақытта өткізілді, бірақ шілде айында жергілікті шаралардың көп болуына байланысты мамыр айына көшірілді. Мүсінмен жергілікті DD8 Music тобы айналысты, ал оны Джон МакКенна жасады.

Өлімнен кейін шығарылғандар

AC/DC 1997 жылы 18 қарашада Скоттқа арнап "Бонфайр" атты жинақ шығарды. Ол төрт альбомнан тұрады: "Back in Black" альбомының жаңадан өңделген нұсқасы; балама нұсқалары, жазылмай қалған үзінділер мен концерттік жазбалардан құралған "rareities" альбомы, "Volts"; және екі концерттік альбомы, "Live from the Atlantic Studios" және "Let There Be Rock: The Movie". "Live from the Atlantic Studios" 1977 жылдың 7 желтоқсанында Нью-Йорктегі Atlantic Studios студиясында жазылған. "Let There Be Rock: The Movie" – 1979 жылдың 9 желтоқсанында Париждегі Pavillon de Paris концерт залында жазылған қос альбом, және ол "AC/DC: Let There Be Rock" фильмінің саундтрегі болды.

Марапаттар, марапаттар және құрмет көрсетулер

AC/DC-нің жетінші студиялық альбомы «Back in Black» Скоттқа арналып, оның құрметіне шығарылды. 2003 жылы Скотт AC/DC тобының мүшесі ретінде Рок-н-ролл даңқы залына енгізілді, ал марапатты оның жүректері қабылдады. 2003 жылы Скотттың AC/DC тобымен бірге жазған соңғы студиялық альбомы, 1979 жылғы «Highway to Hell» Rolling Stone журналының «Барлық уақыттың 500 ең ұлы альбомы» тізімінде 199-шы орынға ие болды. 2004 жылы Скотт Малколм және Ангус Янгпен бірлесіп жазған «Highway to Hell» әні Rolling Stone журналының «Барлық уақыттың 500 ең ұлы әндері» тізімінде 254-ші орынды иеленді. 2004 жылғы шілде айындағы Ұлыбританияның «Classic Rock» журналында Скотт Фредди Меркьюри мен Роберт Планттан озып, «100 ең ұлы вокалисттер» тізімінде бірінші орынға шықты.