Кіріспе

Американдық орта мектеп пікірсайысының түрі
американдық орта мектеп пікірсайысының түрі. Линкольн-Дуглас пікірсайысы (көбінесе LD пікірсайысы, немесе жай ғана LD деп қысқартылады) – АҚШ-та, негізінен орта мектептерде жүзеге асырылатын, бірге-бірге өтетін бәсекелестік пікірсайыстың бір түрі. Оны кейде «құндылықтар пікірсайысы» деп те атайды, себебі бұл формат дәстүрлі түрде логикаға, этикалық құндылықтарға және философияға ерекше мән береді. Линкольн-Дуглас пікірсайысының форматы 1858 жылғы Авраам Линкольн мен Стивен Дуглас арасындағы пікірсайыстардың құрметіне осылай аталады, өйткені олардың пікірсайыстары құлдық пен оның артындағы моральдық-адамгершілік құндылықтар мен логикаға бағытталған болатын. LD пікірсайыстарын Ұлттық сөз және пікірсайыс қауымдастығы (NSDA) жарыстарында қолданады, сондай-ақ Ұлттық христиан сот-медицинасы және коммуникация қауымдастығы, Ұлттық католик сот-медицина лигасы, Ұлттық білім беру пікірсайыс қауымдастығы, Техас университетінің мектепішілік лигасы, Техас сот-медицина қауымдастығы, Stoa USA және олармен байланысты аймақтық ұйымдар сияқты басқа да пікірсайыс лигаларында кеңінен қолданылады. Пікірсайыс жарысында командаларға бір резолюция (мәлімдеме) беріледі. Жарыс барысында бір тарап (жақтаушы) резолюцияны қолдауы тиіс, ал екінші тарап (оппозиция) осы шараның қағидаға сәйкес келмейтінін немесе жақтаушының оны қалай орындауға болатынын дәлелдемегенін көрсетуі керек (оппозицияның міндеттері туралы түрлі пікірлер бар).

Формат

Төменде талқылаудың негізгі форматы берілген. Әр тарапқа дайындалуға 4 минут уақыт беріледі, олар дайындалуға бөлінген екі уақыт аралығында бөлінеді. Сахна уақыты (минуттар) Қысқарту Сипаттамасы Оңтайлы конструктивті 6 АС (немесе 1АС) Оңтайлы (әрқашан) алдын ала жазылған жағдайды оқып, шешімнің неліктен жарамды екенін түсіндіреді. Крос-тексеру 3 CX Теріс жақ оң жақтың аргументіндегі логикалық қателерді анықтау үшін сұрақтар қояды. Дайындық уақыты Теріс жаққа дейін 4 дайындық уақыты (тұрақтағы уақыт) Теріс жақ оң жаққа қарсы шабуылды дайындайды. Теріс конструктивті (және бірінші теріс қайталау) 7 NC (1NR) Теріс жақ (көбінесе) алдын ала жазылған жағдайды оқып, оң жақтың жағдайына қатысты пікір білдіреді. Крос-сараптама 3 CX Оң жақ теріс жақтан сұрақтар қояды. Дайындық уақыты Оң жаққа дейін 4 дайындық уақыты (тұрақтағы уақыт) Оң жақ теріс жаққа қарсы шабуылды дайындайды. Бірінші оң жақ қайталау 4 1AR Оң жақ қарсыласының және өзінің жағдайына жауап береді. Көптеген дебатшылар бұл сөйлеуді ең қиын деп санайды, себебі дебатшылар 7 минуттық сөйлеуге 4 минут ішінде жауап беруі керек, ал теріс жақ 1AR-ға жауап беру үшін 6 минут алады. Дайындық уақыты Теріс жақ Теріс жақтың дайындық уақытының қалдығы Теріс жақ оң жаққа қарсы шабуылды дайындайды. Теріс қайталау 6 NR (немесе 2NR) Теріс жақ алдыңғы сөйлеудің аргументтерін қарастырып, судья үшін раундты қорытындылайды. Жаңа аргументтер мен дәлелдер көбінесе қабылданбайды, өйткені оң жақ бұл сөйлеуге жауап беру үшін бар болғаны 3 минуты бар. Дайындық уақыты Оң жақ Оң жақтың дайындық уақытының қалдығы Оң жақ теріс жаққа қарсы шабуылды дайындайды. Екінші оң жақ қайталау 3 2AR Оң жақ алдыңғы сөйлеудің аргументтерін қарастырып, судья үшін раундты қорытындылайды. 2AR-да жаңа аргументтер мен дәлелдерге жол берілмейді, өйткені теріс жақта осы соңғы аргументтерге жауап беру үшін басқа сөйлеу жоқ. Әр дебатшының жалпы сөйлеу уақыты он үш минут, ал сұрақтарға арналған уақыты үш минут. Раундтар шамамен 45 минутқа созылады. Әр дебатшыға сөйлеулер арасында қалай қаласа солай пайдалану үшін төрт-бес минут дайындық уақыты беріледі. Дайындық уақыты турнирдің қалауы бойынша болса да, NSDA 2006-2007 жылдар аралығында үш минутты ұсынды, кейін төрт минутқа өтті. Дебаттар маусымы аяқталар кезде, ұлттық чемпионат турнирлері (жинап алғанда постсезон) өткізіледі, олар елдің ең үздік дебатшыларын біріктіріп, бір-бірімен жарысуға мүмкіндік береді. Бұл турнирлерге қатысу үшін маусым бойы белгілі бір деңгейде жетістікке қол жеткізу қажет. Бейресми ұлттық жарыс – Кентукки университетінде өткізілетін Чемпиондар турнирі (LD) (TOC). TOC-ге қатысу үшін дебатшылар жыл бойы өткізілетін түрлі турнирлерде кем дегенде екі өтінім жинауы керек. (Олар біліктілік турнирлері деп есептелмейді, өйткені олар техникалық тұрғыдан TOC билігінен тәуелсіз және өздерінің маңыздылығы бойынша маңызды.) Бұл турнирлерге TOC директоры (профессор Анжела Рид) оның кеңесшілер комитетінің пікірін ескере отырып, белгілі бір деңгейдегі жарыс турнирлері үшін ұсыныстар береді. Ұсыныстар берілетін іріктеу кезеңінің деңгейі субъективті, бірақ негізінен турнирдің көлеміне, қатысушылардың ұжымдық сапасына және турнирдің сапасына (жақсы немесе нашар) байланысты. Турнирлердің ұсыныс деңгейлері мен ұсыныстар бар турнирлерде ауытқулар бар, бірақ ірі турнирлерде өте сенімді ұсыныстар бар. Мысалы, Айова штатының Батыс Де-Мойн қаласындағы Доулинг католик орта мектебінде өткен Доулинг католик парадигмасы орта деңгейдегі турнир, оған барлық тәжірибе деңгейіндегі, негізінен Орта Батыстан келген дебатшылар қатысады, сондықтан төрт ұсыныс алады, олар турнирдің жартылай финалдық кезеңіне жеткен дебатшыларға беріледі. Елдегі ең бәсекеге қабілетті тұрақты маусым турнирлерінің бірі болып саналатын Гленбрукс турниріне шамамен 200 тәжірибелі дебатшы қатысады және көптеген жылдар бойы октафиналға жеткен бәсекелестерге 16 ұсыныс берілді. Ұлттық емес схемалық дебаттар үшін Ұлттық сот-медицина лигасының Ұлттық сөйлеу және дебат турнирі немесе Ұлттық католик сот-медицина лигасының Ұлттық ұлттық турнирі олардың демеуші ұйымының ұлттық турнирі болып табылады. Жарысқа қатысушылар аталмыш ұлттық турнирлерге арнайы өткізілетін аудандық турнирлерде бірінші орындарға ие болады. Әр ауданның қатысушыларының саны ұлттық турнирге қатысатын қатысушылардың санын анықтайды. NSDA аудандарының көпшілігі 2-4-тен тұрады, бірақ кейбір NCFL аудандарында 6-дан тұрады.

Рейтингтер

Бұрын ұлттық рейтинг жүйесін құруға бірнеше рет әрекет жасалды. Олардың бірі – 2010-2012 жылдар аралығында жұмыс істеген, бірақ қазір тоқтатылған "Фантазиялық пікірталастар" еді. Тағы бір қолданыстан шыққан рейтинг жүйесі – енді жаңартылмайтын және мойындалмайтын "Қысқаша ELO" рейтингі. Ұлттық сөйлеу және пікірталастар қауымдастығы жарыстарда жиналған ұпайлардың рейтингін ұсынады, сонымен қатар Линкольн-Дуглас пікірталасында ғана жиналған ұпайларды шеттетуге болады. Линкольн-Дуглас пікірталасы үшін Дюк пен Бейли кубогы деп аталатын жекелеген ұпай жүйесі де бар, ол жылдың үздік 5 турниріңізді есепке алып, оларға ұпай сарайды.

Қаулылар

NSDA қаулылары (талқыланатын тақырыптар) екі ай сайын өзгеріп отырады. Олар әрқашан белгілі бір саясат немесе мәселе ("қаулы саясаты/әрекеті") белгілі бір принципке ("құндылық") сәйкес келеді деп ұсынады. Оң жақ осы қаулыны қолдауы тиіс, ал теріс жақ әрекеттің принципке сәйкес келмейтінін немесе оң жақтың оның сәйкестігін қалай дәлелдегенін көрсетуі керек (теріс жақтың міндеттемесі туралы түрлі пікірлер бар). Алдағы жылға арналған он мүмкін қаулыны сөздік комитет таңдап, NSDA Ұлттық турнирінде жариялайды. Кез келген адам қарау үшін қаулы ұсынысын сөздік комитетіне жіберуге болады. Елдегі әр жаттықтырушыға NSDA-ның ресми журналы Rostrum-ның көшірмесімен бірге бюллетень беріледі және олар әр екі ай сайынғы тақырыпқа дауыс береді. Дауыс беру онлайн режимінде де жүргізіледі. 2007–2008 маусымға дейін әр жаттықтырушы тақырыптарды бір тізімде ғана бағалай алатын, ең жоғары баға алған тақырып Ұлттық турнир тақырыбы, екіншісі наурыз-сәуір тақырыбы, үшіншісі қаңтар/ақпан тақырыбы болып тағайындалатын. Алайда, қаңтар-ақпан айларының маңыздылығы (TOC және қаңтар немесе ақпан айларында өтпейтін бірнеше турнирлер осы тақырыпты пайдалануды қалайды, сондықтан оған әзілмен "алты айлық тақырып" деп аталады) жаттықтырушылар енді әр екі айлық кезең үшін үш бағалы тақырыпты таңдайды. NCFL Ұлттық турнирінің, UIL (LD пікірталасын академиялық сайыстардың бірі ретінде қамтиды) және NCFCA қаулылары NSDA қаулыларынан тәуелсіз түрде таңдалады.