Кіріспе

Маникаленд – Зимбабведің шығысындағы провинция. Хараре провинциясынан кейін, ол елдің халқы бойынша екінші провинциясы, 2022 жылғы халық санауы бойынша 2,037 миллион адам тұрады. Хараре және Булавайо провинцияларынан кейін Маникаленд Зимбабведегі халық тығыздығы бойынша үшінші орында. Маникаленд оңтүстік Родезиядағы колониялық кезеңнің басында құрылған бес түпкілікті провинцияның бірі болды. Провинция елдің маңызды туристік орталықтарына ие, мысалы, Мутарази сарқырамасы, Ньянга ұлттық паркі және Зимбабведегі үш ең биік шыңы. Провинция провинциялық орталық қаласы Мутаре кіретін жеті ауылдық округ пен үш қалалық/кеңестік құрылымнан тұратын он әкімшілік бөлімшеге бөлінген. Маникаленд атауы провинцияның ірі этникалық топтарының бірі – Маника халқынан шыққан. Маника халқы Маникаленд провинциясының солтүстігіндегі және Мозамбиктің батысындағы аймақтардан бастау алады және шона тіліндегі (шона тілінің бір диалекті) ерекше Чиманика тілінде сөйлейді. Маникаленд солтүстік-батыста Машоналенд Шығыс провинциясымен, батыста Мидлендс провинциясымен, оңтүстік-батыста Масвинго провинциясымен және шығыста Мозамбикпен шектеседі. Оның ауданы Зимбабве аумағының 9,28% құрайды. Зимбабведегі он провинцияның ішінде ауданы бойынша алтыншы орында. Оның экономикасы негізінен өнеркәсіп және ауыл шаруашылығына, әсіресе өңдеу өнеркәсібіне, алмаз және алтын өндіруге, ағаш өңдеуге, шай және кофе плантацияларына, сондай-ақ туризмге негізделген. Соңғы жылдары Маникаленд экономикасы төмендеді, өйткені өңдеу кәсіпорындары мен кен орындары жабылуда. Провинция елдегі дамымаған аймақтардың бірі болып табылады, сонымен қатар экономикасы нашар жағдайда, бұл бұрынғы президент Роберт Габриэль Мугабе тарапынан итермеленген Зезуру Корекоре үстемдігі идеологиясымен байланысты. Мысалы, осы жағдайда, ең ірі ауылдық халқына, провинция бойынша екінші ең ірі халқына және елдің үшінші ірі қаласына қарамастан, ол соңғы 5 дамыған провинцияның қатарында және халықаралық әуежайы жоқ, бұл оның өсуіне кедерілді. Матебелеленд Солтүстікпен бірге Зимбабве туризмінің орталығы болып табылады, бірақ халықаралық туристер тікелей келе алмайды, олар халықаралық әуежайы бар Хараре арқылы келуге мәжбүр. Алмаз алғаш рет Бочадағы Чиадзва аймағында табылған, бірақ бірнеше жылдан бері бұл аймақ одан ешқандай пайда көре алмады. Пеналонга заңсыз алтын өндірісі жүзеге асырылатын жер, бірақ Маникаленд пайда көре алмайды, ресурстар Скотт Сакупанья компаниясы және бірнеше жоғары лауазымды мемлекеттік шенеуніктер тарапынан тоналанып жатыр.

Этимология

Маникаленд атауының шығуы осы аймақтың бір бөлігін тарихта Маника халқы қоныстандырғандығымен байланысты. Маникалар – шона тайпалық тобына жатады, олардың өздеріне тән Маника тілінің диалектісі бар.

География

Облыс солтүстікте Mashonaland East провинциясымен, батыста Midlands провинциясымен, оңтүстікте және оңтүстік-батыста Masvingo провинциясымен, шығыста Мозамбик Республикасымен шектеседі. Облыс орталығы Мутаре (халық саны 184,205) шамамен, автомобиль жолымен, Зимбабве астанасы Харареден оңтүстік-шығысқа қарай және сол елдің ең ірі қаласынан орналасқан. Шығыс жоталары Маникалендтің шығыс жиегімен созылады. Жоталар бірнеше тау тізбектерінен тұрады, оның ішінде Зимбабведегі ең биік Ньягани тауы бар. Маникаленд тропикалық орман климатына ие. Маникалендтің солтүстік бөлігі Замбези өзенінің салаларымен, оның ішінде Гайрези және Ньянгомбе өзендерімен солтүстікке қарай суға толы. Облыстың орталық және оңтүстік бөліктері Саве өзені мен оның салалары, соның ішінде Одзи өзенімен оңтүстікке қарай ағып шығады. Облыстың шығыс жиегіндегі кейбір аймақтар, оның ішінде Хонде аңғары, Бірма аңғары және шығыс Чиманимани мен Чипинге аудандары, Пунгве және Бузи өзендеріне шығысқа қарай құйылады.

Демографиялық көрсеткіштер және сан алуандық

Маникаленд – Зимбабведегі халық саны бойынша екінші облыс. Оның халқы шамамен 1 755 000 адамды құрайды, бұл елдің жалпы халқының 13,5% болып табылады. Маникаленд халқы шона тілінде сөйлейді, бірақ әр ауданның өзіндік тілдері мен диалектілері бар. Мысалы, Мутаса ауданында маника тілі қолданылады. Макони ауданындағы маунге халқы чиунге тілін пайдаланады. Чипинге ауданында ндау тайпасы чиндау, ал мачангана/шаангани халқы чичангана/шаанган тілінде сөйлейді. Мутаре ауданында маранге халқы чибоча, ал Зимюнядағы джиндви халқы чиджиндви тілінде сөйлейді. Бұл тілдер қазіргі аудандық шекаралардан тысқары аймақтарда да таралған, олар 20 ғасырдың басында отаршылдық және репрессия салдарынан жер аударулар мен қоныс аударуларға дейін осы жерлерді және одан әрі билеген басшыларының тайпаларымен байланысты. 1930 жылғы Жер бөлу заңы және 1951 жылғы Туған жерді игеру заңы арқылы патшалықтар мен басшылықтардың шекаралары қайта сызылды. Отаршылдық билік жер мен билікті бөлу үшін ұқсас тактика қолданды, бұл колониялық Родезияда ұзақ сериядағы заңнамалық шаралар (ең маңыздысы – 1930 жылғы Жер бөлу заңы және 1951 жылғы Туған жерді игеру заңы) арқылы іске асырылды, нәтижесінде туған жерлер (кейін Тайпалық сенімді жерлер деп аталды) мен еуропалықтардың шаруашылық аймақтары арасында қатаң бөлініс жасалды, ал туған жерлерді сатып алу аймақтары екеуінің арасындағы белгілі бір кезеңді құрады. 1980 жылы ел тәуелсіздік алғаннан кейін, аудандық шекаралар жаңа үкімет бағыты бойынша қайта сызылды.

Руханилық және дін

Халықтың көп бөлігі өздерінің дәстүрлі құдайға табыну жолын сақтайды, бірақ көптеген адамдар христиан дінін де ұстанады (шамамен 65%). Көбінесе дәстүрлі шіркеулерге жатады: методист шіркеуі, жетінші күндік адвентистер шіркеуі, англикан шіркеуі және рим-католик шіркеуі. Пентикост шіркеулері Мутаре қаласының және басқа да бірнеше дамып келе жатқан елді мекендердің қалалық аймақтарында көптеген жақтастарына ие. Кейбір жиналыстар Апостолдық шіркеулерге жатады, олардың Апостолдық жақтастары Мутаре және Бухера ауданында ерекше жоғары үлес құрайды. Көп әйел алу шіркеу мүшелері арасында кең таралған. Көші-қонның әсерінен мұсылман сияқты басқа да қауымдар өкілдік етеді.