Кіріспе

Пуэрто-Рико жазушысы Эсмеральда Сантьяго (17 мамыр 1948 жылы туған) – Пуэрто-Рико авторы, өзінің көркем естеліктерімен және мәдениаралық жазуымен белгілі. Оның ықпалы тек әңгімелерді жазумен шектелмейді, ол Америка Құрама Штаттарында латина болып өсу туралы жаңа әңгімелерге жол ашады, сонымен қатар аккультурация арқылы мәдени қақтығыстарды бейнелейді.

Жеке өмір

Сантьяго 1948 жылдың 17 мамырында Пуэрто-Рикодағы Тоа-Баханың Макун ауданында дүниеге келді. Бітірген соң, Сантьяго жергілікті колледжге түсіп, сегіз жыл бойы түрлі жұмыстар істеді. Содан кейін ол Гарвардтан толық стипендия алып, онда бакалавр дәрежесін алып, 1976 жылы Magna Cum Laude деген құрметпен бітірді. Оның белгілері инсульт болу мүмкіндігіне оны жетеледі, дәрігерге қаралып, тексерулерден өткеннен кейін күдігі расталды. Инсульттің салдарынан мидың Верникке аймағы зардап шегіп, ол испан тілінде, яғни ана тілінде де, ағылшын тілінде де оқи да, жаза да алмады. Сантьяго 13 жасында ағылшын тілін үйренгендей, қайтадан оқу мен жазуды үйренді. Суреттері бар балалар кітаптары Сантьягоға сөздерді суреттермен байланыстыруға көмектесіп, миын қайтадан оқуға үйретті. Бүгінгі күні оның оқу және жазу қабілеті толыққанды қалпына келген жоқ. Сантьяго "Мен Пуэрто-Риколық болған кезде" атты мемуарын кеңейтіп, кеш балалық шағынан бастап АҚШ-тағы жасөспірімдікке дейінгі кезеңін жалғастырады. Сантьяго АҚШ-та тұратын пуэрто-риколық әйелдердің мәдени сәйкестік үшін күресіп, бастан өткерген қиындықтарын көрсетеді.

Түрік ғашығы

2004 жылы жарық көрген «Түрік ғашығы» кітабы Сантьягоның түрік кинорежиссері Ульвиге деген махаббаты мен оның қатыгездік аспектілерін көрсетеді. Мемуар «Дәл әйел емес» кітабынан кейін жалғасады, онда Неги анасының үйінен қашып, Ульвимен бірге кетеді. Ана 18 жасында Пуэрто-Рикоға билік пен ақша іздеу үшін келеді, бірақ оның орнына қант плантациясындағы құлдықтың қатал шындығымен бетпе-бет келеді. Ол мораль мен арамдық үйлесімді түрде қатар өмір сүретін қоғамда өмір сүруге мәжбүр болады. «Конквистадора» кітабын жазу кезінде Сантьяго Пуэрто-Рико тарихын жан-жақты зерттеді. Пуэрто-Риконың мұрағаттары мен әдебиетінде әйелдер, экономикалық тұрғыдан нашар немесе құл болған халықтар туралы баяндар кездеспейді. Кедей, ауылдық отбасынан шыққан Сантьягоның отбасы тарихы туралы ешқандай жазбасы болған жоқ, сондықтан «Конквистадора» оның тарихының қалай болуы мүмкін екендігінің қиялынан туған туынды. Сантьяго сондай-ақ құлдықтың Пуэрто-Рико халқына тигізген зиянды әсеріне тоқталады; бұл мәселе әдетте әдебиетте жиі айтылмайды, себебі кейбіреулер Пуэрто-Рикодағы құлдықты басқа елдерге қарағанда жеңілірек деп санайды. Оның басқа туындыларынан айырмашылығы, бұл кітап балаларға арналған, бірақ оның басқа кітаптары сияқты, Пуэрто-Рико мәдениеті мен тәжірибесіне қоғамдық назар аударуға көмектеседі. Сантьяго жиырма бес латын американдық авторлардың мерекелер туралы әңгімелер жинағы «Las Christmas» кітабын редакциялады. «Las Mamis: Favorite Latino Authors Remember Their Mothers» кітабы авторлардың аналары туралы әңгімелер жинағы болып табылады және Сантьяго оны редакциялады. «Beverly Hills Supper Club» және «Button, Button» сценарийлері. Сантьяго «Home: American Writers Remember Rooms of Their Own» және «Перспективалар Пуэрто-Рико туралы» Муньос Ривера мен Муньос Маринге арналған құрмет, Fundacíón Luis Muñoz Marín антологияларына үлес қосты.

Әсері

Сантьяго әйелдерге арналған феминистік әдебиет жасайды, орта мектептерде гендерлік білім беруді қолдау арқылы латын американдық әйелдердің өмір тәжірибесін көрсететін шығармаларға жол ашады. 1980 жылдардың соңына дейін әйелдердің автобиографиялары назардан тыс қалғандықтан, Сантьягоның жұмысына шабыдан болатын туындылар көп болған жоқ. Оның автобиографиялық, естелік сияқты форматты қолдануы әйелдердің қоғамдағы гендерлік рөлі, екі мәдениеттің ықпалы және екі тілділік туралы жеке тәжірибеден әңгімелеуге мүмкіндік береді, бұл оның шығармаларын оқырман үшін одан да маңызды етеді. Сонымен қатар, осы форматта жазған алғашқы авторлардың бірі ретінде Сантьяго Пуэрто-Рико және латын американдықтардың мәдени ерекшеліктерін көркем әдебиетте зерттеуге жаңа мүмкіндіктер ашты. Оның жазулары жас латын американдық қыздар мен жігіттерге өз мәдени сәйкестігін табу және оны жүзеге асыру жолында сенімділік сезінуге көмектеседі.