Кіріспе

Американдық ақын, романист, эссеші, испандық заңгер Джулия Альварес (1950 жылдың 27 наурызында туған) – американдық жаңа формалист ақын, романист және эссеші. Ол «Гарсия қыздары акценттерін қалай жоғалтты» (1991), «Күлдіршіктер кезінде» (1994) және «Yo!» (1997) романдары арқылы танымал болды. Оның ақындық туындыларының ішінде «Отанға оралу» (1984) және «Өзіме сақтаған әйел» (2004) кітаптары бар, ал эссеші ретінде – автобиографиялық «Жарлауға тиіс нәрсе» (1998) жинағы жарық көрді. Ол халықаралық деңгейде сыншылардың жоғары бағасын алып, коммерциялық сәттілікке жетті, көптеген әдеби сыншылар оны заманауи латиноамерикандық жазушылардың ең маңыздыларының бірі деп санайды. Джулия Альварес кіші жастағы оқырмандарға арналған бірнеше кітап жазды. Оның балаларға арналған алғашқы сурет кітабы – 2002 жылы жарық көрген «Құпия іздер». Альварес кіші оқырмандарға арналған «Тья Лола» кітап сериясы сияқты бірнеше кітап жазды. Нью-Йоркте туған ол балалық шағының алғашқы он жылын Доминикан Республикасында өткізді, бірақ әкесінің саяси көтеріліске қатысуы отбасын елден қашуға мәжбүр етті. Альварес туындыларының көп бөлігі Доминикан-американдық өмірінен алынған тәжірибелерге негізделген, иммиграция, ассимиляция және жеке бастылық мәселелеріне ерекше назар береді. Ол Доминикан Республикасы мен АҚШ-тағы әйелдерге қатысты мәдени күтулерді зерттейтін және мәдени стереотиптерді қатаң талдайтын туындыларымен танымал. Соңғы жылдары Альварес «Саломе атынан» (2000) сияқты туындыларымен тақырып аясын кеңейтті, онда кубалық және доминикалық кейіпкерлермен қатар тарихи тұлғалардың ойдан шығарылған бейнелері де бар. Сәтті жазушылық мансабымен қатар Альварес қазір Миддлбери колледжінде тұрақты жазушы ретінде қызмет етеді.

Ерте өмір және білім

Джулия Альварес 1950 жылы Нью-Йорк қаласында дүниеге келген. Ол үш айлық болғанда, оның отбасы Доминикан Республикасына көшіп келді, онда олар келесі он жыл өмір сүрді. Ол Кэрол Морган мектебінде оқыған. Ол үлкен отбасымен бірге, қызметшілердің қызметін пайдалануға жеткілікті жайлылықта өсті. Сынықшы Сильвио Сириас доминикандықтардың әңгіме айту дарына құрмет екенін айтады; Альварес бұл дарыны ерте дамытты және "көптеген жағдайларда қонақтарды көңіл көтеруге шақырылды". 1960 жылы отбасы әкесі аралдың әскери диктаторы Рафаэль Трухильоны құлатуға жасаған сәтсіз қастандықтан кейін АҚШ-қа қашуға мәжбүр болды, бұл жағдай оның шығармаларында қайта қаралатын болатын: мысалы, оның "Гарсия қыздары қалай акценттерін жоғалтты" романы ұқсас жағдайларда Доминикан Республикасын тастауға мәжбүр болған отбасыны бейнелейді, ал "Шеттегілік" өлеңінде ол "елден қашқан түнді" еске алады және осы тәжірибені "мен түсінгеннен гөрі әлдеқайда ауыр жоғалту" деп сипаттайды. Альварес Доминикан Республикасынан АҚШ-қа көшу қиын болды; Сириас "ол барлығын жоғалтты: туған жерін, тілін, отбасылық байланыстарын, әлемді түсіну жолын және жылуды" деді. Ол жаңа ортада үйінен алыстау, сағыну және бейшаралық сезімдерді бастан өткерді. Католик мектебінде оқыған латын американдық студенттердің бірі болған Альварес өзінің тегіне байланысты кемсітуге ұшырады. Бұл оны ішке қарай бұрды және әдебиетке деген құштарлығына әкелді, оны ол "көшпелі отан" деп атады. Осының салдарынан, оның ата-анасымен қарым-қатынасы нашарлады, және ол әр жазда Доминикан Республикасына "оларды доминикандықтар ретінде ғана емес, сонымен қатар лайықты жас қыздар ретінде де өздерін нығайту үшін" оралғанда одан да шиеленісті болды. Осы үзіліссіз алмасулар оның мәдени түсінігін қалыптастырды, осы түсінік оның көптеген шығармаларының негізі болды. Альварес 1981-1983 жылдары Вермонт штатының Берлингтон қаласындағы Вермонт университетінде екі жылдық шығармашылық жазу бойынша ағылшын тілінің көмекші профессоры болды. Ол көркем әдебиет және поэзия шеберханаларын, кіріспе және жоғары (жоғары сынып студенттері мен аспиранттарға арналған) деңгейдегі курстарды, сондай-ақ көркем әдебиет курсын (лекция форматы, 45 студент) оқытты. Жазумен қатар, Альварес Миддлбери колледжінде тұрақты жазушы болып жұмыс істейді, онда ол шығармашылық жазуды жартылай уақытпен оқытады, сонымен қатар ел бойынша лекциялар оқып, кездесулер өткізеді. Ол және оның серіктесі, офтальмолог Bill Eichner, Alta Gracia атты шаруашылық сауаттылық орталығын құрды, ол қоршаған ортаның тұрақтылығын, сауаттылықты және бүкіл әлемде білім беруді дамытуға арналған. Альварес пен оның күйеуі 1996 жылы Доминикан Республикасында кооперативтік және тәуелсіз кофе өсіруді дамыту мақсатымен ферманы сатып алды. Альварес "Бордер оф Лайтс" белсенді тобының мүшесі, ол Гаити мен Доминикан Республикасы арасындағы жақсы қарым-қатынасты ынталандыруға көмектеседі.

Әдеби шығармашылық

Альварес заманының ең сынға ұшыраған және коммерциялық тұрғыдан сәтті латина әдебиетшілерінің бірі саналады. Оның жарық көрген туындыларына бес роман, эсселер жинағы, үш өлеңдер жинағы, төрт балалар кітабы және екі жасөспірімдерге арналған көркем әдебиет кіреді. Оның алғашқы жарияланған туындыларының арасында өлеңдер жинағы болды; 1984 жылы жарық көрген «Үйге оралу» өлеңі 1996 жылы кеңейтіліп қайта басылды. Альварес поэзиясы табиғатты және отбасылық өмірдің рәсімдерін (соның ішінде шаруашылық жұмыстарын) мақтайды және сұрақ қояды. Ол өзінің өлеңдерінде сүргін, ассимиляция, жеке тұлға, әлеуметтік топтар сияқты қиын жағдайға тап болған отбасылық өмірдің нюанстарын жан-жақты сипаттайды. Альварес өзінің шығармашылығына 1894 жылы Пьер Боннар салған «Цирк салтбастысы» атты кішкентай суретінен шабыт алды. Оның өлеңдері, сыншы Элизабет Куонрод Мартинес айтқандай, иммигранттардың күресіне дауыс береді. Альварестің алғашқы романы «Гарсия қыздары акценттерін қалай жоғалтты» 1991 жылы жарық көрді және көп ұзамай кеңінен танылды. Бұл Доминикан авторының ағылшын тілінде жазған алғашқы маңызды романы. Көбінесе жеке өмірден алынған бұл кітап мәдени гибридтеу және колониядан кейінгі Доминикан Республикасының күресі тақырыптарын қамтиды. Альварес латиноамерикандық иммигранттардың АҚШ-тың бағытталған ағымына енуін түсіндіреді және жеке тұлғаға жыныс, этникалық және топтық айырмашылықтардың қатты әсер ететінін көрсетеді. Ол өзінің жеке тәжірибесін Кариб бассейні мен АҚШ арасындағы терең мәдени контрасттарды көрсету үшін пайдаланады. Роман материалдары соншалықты жеке болғандықтан, ол жарық көргеннен кейін бірнеше ай бойы анасы онымен сөйлесуден бас тартты; оның қарындастары да кітаптан ләззат алмады. 1994 жылы жарық көрген екінші романы «Көбелектер уақытында» тарихи негізде және Доминикан Республикасындағы Трухильо диктатурасы кезінде Мирабал әпкелердің өлімі туралы баяндайды. 1960 жылы олардың денелері аралдың солтүстік жағалауындағы тік жардан табылды, және олар сол кездегі елдің қанаушы режимін құлату үшін революциялық қозғалыстың бір бөлігі болды. Бұл аңызды тұлғалар Лас Марипосас, яки «Көбелектер» деп аталады. Бұл оқиға әйелдерді тарих барысын өзгертуге құдіретті күші бар мықты тұлғалар ретінде бейнелейді, бұл Альварестің күшті әйел басты кейіпкерлерге және отаршылдыққа қарсы қозғалыстарға деген құштарлығын көрсетеді. Альварес былай деп түсіндірді: «Мен осы ойдан туған оқиға арқылы ағылшын тілді оқырмандарға осы әйгілі әпкелермен таныстыруға үміттенемін. 25 қараша, олардың өлтірілген күні Латын Америкасының көптеген елдерінде Халықаралық әйелдерге қарсы зорлық-зомбылыққа қарсы күрес күні ретінде атап өтіледі. Бір тиранға қарсы күрескен осы әпкелер барлық әділетсіздікке қарсы күресетін әйелдерге үлгі болып отырғаны анық». Өзінің жеке тәжірибесіне сүйене отырып, Альварес отбасын өз жұмысына шабыт көзі ретінде пайдаланатын жазушының табысын бейнелейді. Альварестің мәдениеттің гибридтеуі туралы пікірлері көбінесе испан-ағылшын тілдік қателіктер немесе спанглиш арқылы жеткізіледі; мұндай тіркестер әсіресе «Гарсия қыздары акценттерін қалай жоғалтты» романында кең таралған. Альварес Лора кейіпкерінің тілін «аралас идиомалар мен мақалдардың үйлесімсіз қоспасы» деп сипаттайды. 2001 жылы Джулия Альварес өзінің алғашқы балалар сурет кітабын «Құпия іздер» деп жариялады. Бұл кітап Альварес жазған және Фабиан Негрин салған. Кітап Доминикан аңызына жататын Сигуапалар туралы еді. Сигуапалар - бұл қара терілі, қара көзді, денелерінің бойымен ағып жатқан ұзын, жылтыр шаштары бар мифтік халық. Олардың аяқтары кері бұрылған, сондықтан олар жүргенде аяқ іздері артқа қарай бұрылады. Басты кейіпкер Гуапа деп аталады, ол батыл және адамдарға қызығушылық танытады, бұл Сигуапалардың құпиясына қауіп төндіреді. Кітапта қоғам, қызығушылық, айырмашылық, гендерлік рөлдер және фольклор сияқты тақырыптар қамтылған. Альварес сонымен қатар жасөспірімдерге арналған көркем әдебиеттерді жариялады, атап айтқанда «Return to Sender» (2009) Вермонт сүт фермасының орта мектеп жасындағы ұлы мен баланың отбасы жалдаған құжатсыз мексикалық сүт фермасының қызы арасындағы достық туралы. Балалардың өмірі көптеген ұқсастықтар ұсынады, өйткені екі бала да әжесінен айырылып, бір ата-анасы жарақаттанған (Тайлер) немесе жоғалған (Мари), бірақ олардың өмірінің басқа аспектілері олардың заңды мәртебесіне сәйкес айтарлықтай қарама-қайшылық...

Көркем әдебиет

Гарсия қыздары қалай акценттерін жоғалтты. Чапел-Хилл, Солтүстік Каролина: Алгонкин кітаптары, 1991. Көбелектер дәуірінде. Чапел-Хилл, Солтүстік Каролина: Алгонкин кітаптары, 1994. Йо!. Чапел-Хилл, Солтүстік Каролина: Алгонкин кітаптары, 1997. Саломе атынан. Чапел-Хилл, Солтүстік Каролина: Алгонкин кітаптары, 2000. Әлемді құтқару: роман. Чапел-Хилл, Солтүстік Каролина: Алгонкин кітаптары, 2006. Өмірден кейінгі өмір: роман. Чапел-Хилл, Солтүстік Каролина: Алгонкин кітаптары, 2020.

Балалар мен жасөспірімдер

Құпия іздер. Нью-Йорк: Knopf, 2000. "Кафесито" оқиғасы. White River Junction, VT: Chelsea Green, 2001. Лолла тәтеңнің қонаққа келуі. Нью-Йорк: Knopf, 2001. Ғажайыптарды табу. Нью-Йорк: Knopf, 2004. El mejor regalo del mundo: la leyenda de la Vieja Belen / Әлемдегі ең жақсы сыйлық: Ла Vieja Belen аңызы. Маями: Alfaguara, 2009. (Екі тілді кітап) Олар қайда барады?. Нью-Йорк: Seven Stories Press, 2016.