Кіріспе

Американдық жазушы

Джон Франсиско Речи (10 наурыз 1931 жылы туған) – мексикалық-американдық романист және эссеші. Оның романдары Лос-Анджелестегі және жалпы Америкадағы гомосексуалдық мәдениет, сондай-ақ басқа да тақырыптар туралы кеңінен жазылған. 1963 жылы жарық көрген "Түнгі қала" атты тұңғыш романы бестселлер болды. Жеке өмірінен алынған материалдарды пайдалана отырып, ол мексикалық-американдық әдебиетіне үлес қосты, әсіресе АҚШ-тың Чикано зерттеулері курстарында оқытылатын "Амалия Гомес күні" романы арқылы. Бірақ, алғашқы романының сәттілігіне қарамастан, ол әлі де жыныс жұмысымен айналысып, күндіз сабақ беріп, түні бойы ақша табуға тырысты. Ол қырық жасқа дейін жыныс жұмысымен айналысып, сонымен бірге UCLA-да оқытушылық қызмет атқарды. 1970-ші және 1980-ші жылдары ол жеке есірткіге тәуелділікпен күресіп, көптеген достарының өмірін қиған ЖИТС (СПИД) дағдарысына тап болды.

Ерте өмір

Речи Хуан Франсиско Флорес Речи 1931 жылдың 10 наурызында Техас штатының Эль-Пасо қаласында дүниеге келді. Ол Гуадалупе (құрметті аты Флорес) және Роберто Сиксто Речидің бес баласының ең кішісі болды. Речидің екі ата-анасы да Мексиканың тумасы; оның әкесі шотланд тегінен шыққан. Ол Техас Батыс колледжін (қазіргі Эль-Пасодағы Техас университеті) ағылшын тілі мамандығы бойынша бітірді, онда колледж газетінің редакторы болып қызмет етті. Романшы Перл С. Бактың шығармашылық жазу сабағына түсу үшін "Пабло!" атты жарық көрмеген романының қолжазбасын ұсынды. Бактың сабағына қабылдамаса да, Речи Random House баспасының аға редакторы Хайрам Хейдннің Нью-Школадағы жазу сабақтарына қабылданды. Кейін ол бұл туралы "Түнгі қала" атты кітабында жазды.

Әдеби мансап

Речи мексика-американ әдебиетінің негізін қалаушы авторларының бірі саналады және ол өзінің алғашқы жазбаларын мексикалық құндылықтар мен мәдени проблемаларға негіздеді, оларды мексикалық фильмдерден білген. АҚШ-та ең танымал гей-латино жазушысы болғанымен, оның гей-тақырыпты туындылары кейіпкерлерінің тегінен басқа, мексика-американдық мұрасын көбінесе көрсетпейді. Речи алғашқы романы үстінде жұмыс істеп жатқанда, 1958 жылы Evergreen Review, Big Table, Nugget және The London Magazine сияқты әдеби журналдарда бөлімдер жариялана бастады. Бұл үзінділер Нью-Йорк, Лос-Анджелес және Жаңа Орлеан қалаларындағы қалжыңгерлік өмірінің көркемдік бейнесі болды және Кристофер Ишервуд, Джек Керуак және Жан Жене сияқты жазушылармен бірге жарық көрді. Көбінесе автобиографиялық "Түнгі қала" романы 1963 жылдың қазан айында жарық көрді. Кітап жарық көрген кезде көбінесе жағымсыз пікірлер алғанына қарамастан, "Түнгі қала" халықаралық бестселлерге айналды. Сонымен қатар, ол Америкадағы ең көп тыйым салынған кітаптар тізіміне де жиі енгізіледі. Осы уақытқа дейін жазған оннан астам романдарына қоса, Речи көптеген эсселер мен әдеби сын-пікірлерді түрлі басылымдарда, соның ішінде The Nation, The New York Review of Books, Los Angeles Times, L.A. Weekly, The Village Voice, The New York Times, Evergreen Review және Saturday Review журналдарында жариялады. 2021 жылы Речи "комикстер мен жұлдыздық мәдениеттен" шабыттанған "Желдің соңындағы әдемі адамдар" атты жаңа романның үстінде жұмыс істеді. Речи өзінің туындылары туралы былай дейді: "Менің шығармаларыма ерте баға берген біреу мені 'кездейсоқ жазушы' деп атады, – ол Керуактың жазғандай, ойдан туып, жеңіл жазатын адам. Бірақ бұл мен туралы емес. Мен өте жақсы жазамын, дұрыс сөзді, тіпті сөйлемдердің ұзындығы мен мағынасын беру үшін қолданылатын тыныш белгілерге де назар аударамын".

Сыйлықтар, марапаттар және марапаттар

Речи – PEN USA West ұйымының өмір бойына жеткен үлкен жетістіктері үшін алғашқы романы үшін сыйлық алған жазушы (1997); ол Publishing Triangle (1999) ұйымынан өмір бойына жеткен үлкен жетістіктері үшін Билл Уайтхед сыйлығын алды және NEA стипендиясын иеленді. Ол Оңтүстік Калифорния университетінің Кәсіби жазу магистрі бағдарламасында оқытушы. "ONE Magazine" журналының "Мәдениет батыры" сыйлығын алған алғашқы адам – ол. 2016 жылы ол алғашқы Лос-Анджелес кітаптарына шолу/UCR шығармашылық жазу өмір бойы жетістіктері сыйлығын жеңіп алды. 2018 жылы 30-шы Ламбда әдеби сыйлығында "Көк сағаттан кейін" романы үшін гей көркем әдебиеті бойынша Ламбда әдеби сыйлығын жеңіп алды. 2018 жылы Речи сондай-ақ өмір бойына жеткен үлкен жетістіктері үшін Роберт Кирш сыйлығымен марапатталды, оның мексикалық, ЛГБТҚ және Лос-Анджелес әдеби қоғамдастықтарындағы маңызды тұлға екені айтылды. 2020 жылы Техас әдебиет институты Речиниң еңбегін Lon Tinkle өмір бойына жеткен үлкен жетістіктері сыйлығымен құрметтеді. TIL президенті Кармен Тафолла Речидің шығармасын "қазіргі американдық әдебиетте маңызды бетбұрыс және адам өмірінің әсемдігі мен қайғысын терең сезінуге көмектесетін өте көркем проза" деп бағалады.