Кіріспе

Австралияның Солтүстік территориясының жоғарғы бөлігі – Солтүстік территориясының ең солтүстік бөлігін қамтитын географиялық аймақ, Кейп-Йорк түбегінен басқа, Австралия құрлығының ең солтүстік бөлігі болып табылады. Ол Солтүстік территориясының астанасы Дарвиннен Арнем жеріне дейінгі солтүстік жағалаудың артында, батысында Үнді мұхиты, солтүстігінде Арафура теңізі және шығысында Карпентария шығанағы бар, шамамен 245 000 км² (95 000 шаршы миль) аумақты құрайды. Оңтүстікке қарай, Австралияның құрғақ, суы аз жартылай шөлейтті ішкі аймағына және үлкен Какаду ұлттық паркіне дейін созылады. Жоғарғы бөлікте Территорияның екі қаласы – Дарвин, Палмерстон және Кэтрин, сондай-ақ ірі қалаларының бірі орналасқан. Австралиялықтар кейде «Қызыл орталық» деп атайтын, құрғақ Оңтүстік территориясының оңтүстік бөлігінде Әліс Спрингс қалашығы орналасқан. Ландшафты салыстырмалы түрде жазық, өзендердің су тасқынына ұшырайтын алқаптары мен шөптесіндері, евкалипт ағаштары, сондай-ақ жартасты аймақтар мен жаңбырлы ормандар бар. Батыс Арнем жерінде шатқалдармен тілген биік құмтасты плато орналасқан, оның көп бөлігі Какаду ұлттық паркіне жатады. Сулы алқаптарды құрайтын өзендерге Оңтүстік және Шығыс аллигатор өзендері, Мэри өзені және Глайд өзені жатады. Климаты тропикалық муссондық, ылғалды және құрғақ маусымдармен сипатталады, солтүстік Австралиядағы ең көп жауын-шашын мөлшерін (жылына) алып келеді. Температура жыл бойы айтарлықтай өзгере қоймайды. Топ-Энд жағалауында Тиви аралдары (Батурст аралы мен Мелвилл аралы), Грот Эйландт және көптеген кішігірім аралдар бар.

Флора

Австралиядағы саваннаның көп бөлігі мал жаюға пайдаланылады, бірақ осы солтүстік аймақтың шалғай жерлерінде кең жазықтықтар өздерінің бастапқы күйінде сақталып, Дарвин жіпті қабығы және Дарвин жүнді жапырақты эвкалипт ағаштарымен себілген; бұл жазықтықтар бірегей және өте маңызды экологиялық аймақ болып табылады. Экологиялық аймақтың құмтасты жотасының аймағы – бірегей шалғын флорасын қолдайтын, биологиялық әртүрліліктің аса бай орталығы. Солтүстік Топ-Энд Арнем жерінің тропикалық саванна экологиялық аймағының құрамына кіреді. Топ-Энд пен Австралия орталығындағы жартылай шөлді мульга бұталары, малли және құмды төбелер арасында көшу белдеуі (Карпентария, Кимберли және Виктория жазықтары) орналасқан. Бұл көшу біртіндеп жүзеге асады, ал Топ-Эндті орталықтан бөлетін шекара сызығы шартты түрде жүргізілген.

Фауна

Бұл аймақ ерекше жануарлар дүниесіне мекен. Өзендер мен ушқалаңдар тұзды және тұщы су крокодилдерінің, бұқа акулалардың, пилорамалық балықтардың және дугонгтардың көптеген популяциясына үйі. Батпақты жерлер құстардың көшіп-қонуы үшін маңызды және құстардың көптеген түрлеріне мекен, оның ішінде әлемдегі ең ірі көгершіндердің көбею ошағы, сондай-ақ көптеген кеміргіштер мен жыландар бар. Топ-Эндке тән эндемикалық түрлерге Вудворд валларуы, Оенпелли питоны, каштанатты қауырсынды тас көгершін, Арнем Ленд тас егесі және скинктердің бірнеше түрі жатады. Басқа бауырымен жорғалаушылардың ішінде мойынды шымтезектер мен ірі мониторлар (жергілікті жерде гоанна деп аталады) кездеседі. Жыландарға зәйтүн питоны, өлім жыланы (Acanthophis), мульга, су питоны (Liasis fuscus) және тағы да басқалары жатады. Жотада осы эндемиктердің көптеген түрлері, әсіресе омыртқасыздар, балықтар мен бақалар мекендейді, мысалы, жүздеген құмырсқа түрлері бар. Жағалаудағы аралдар осы жануарлардың кейбір ерекше түрлеріне пана.

Қауіп-қатерлер мен сақтау

Ландшафт жақсы сақталған және аумақтың көп бөлігі дәстүрлі түрде аборигендердің жер қорымен басқарылады, оның ішінде Какаду ұлттық паркі – Австралияның ең үлкен ұлттық паркі және ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұрасы. Кейбір популяциялар азайғанмен, бұл аймақта жануарлар дүниесінің ірі жоғалуы болған жоқ. Дегенмен, Дарвин – дамып келе жатқан қала және ауыл шаруашылығы мен кен өндірісі үшін маңызды орталық, екеуі де мекендерге қауіп төндіреді. Су бұқасы сияқты әкелінген өсімдіктер мен жануарлар да табиғи ортаны өзгертіп жатыр, сондай-ақ, жергілікті халықтың бұталы өсімдіктерді бақылау үшін қолданылатын өрт жүйесін өзгертуіне сын айтылып келеді, онда жыл сайын үлкен аудандар өртеліп, жаңаруына мүмкіндік беріледі. Бұрын бұл аймақта ірі аборигендер саудасы болған, қазіргі кезде ол көбінесе тоқтатылған.