Экология

Экологиялық тұрғыдан алғанда, Альпілік аймақ – бұл қоршаған ортаның ағаштар өсе алмайтын және өсімдіктер тек қана жантайып өсетін бұталар, альпілік шөптер мен жерге жабысқан шөптермен шектелген аймақтар. Викторияда бұл шамамен жоғарыдағы аумақтар. Төменде субалпілік аймақ орналасқан, қарлы шөптер басым ашық орман аймағы, шөптесін аймақтары бар. Бұл аймаққа ағаштардың өсуін шектейтін суық ауа орналасатын алаптар кіреді. Сулы жерлерде бұл бассейндер су айналымында маңызды рөл атқаратын шпагномды батпақтарды құрайды. Альп тауларына су қар немесе жаңбыр түрінде түседі. Батпақтар мен мұзды топырақтар қардың ерігенін және судың ағып кетуін қамтамасыз етеді. Бұл батпақтардың басты элементі – шпагнум мосы, ол суды өз салмағынан жиырма есе көп сіңіріп, қоңырау шалып, суды сіңіреді. Бұл батпақтар жазда суды шығарып, жыл бойы өзендер ағып, альпілік өзендер мен ағыстарды сақтап қалады. Бұл жүйе үшін ең үлкен қауіп – шпагном батпақтарының зақымдануы. Жабайы жануарлардың (доңыз, ірі қара мал, жылқы, адамдар) таптауы олардың суды сіңіріп, кейін босату қабілетін төмендетеді; тұрақты босатудың орнына, көктемде су ағыны айтарлықтай артады, бұл өзендер төсеніштерінің эрозиясына және тазалануына әкеледі, ал жаз мен күзде тоқтап, жергілікті құрғақшылыққа соқтырады. Өрт жағалаудағы өсімдіктерді жояды, сонымен қатар су ағып кетуді және эрозияны арттырады. Субалпілік аймақтың астында таулы аймақ орналасқан. Альп тауларының оңтүстік беткейінде бұл ылғалды орман және жаңбырлы орман ретінде кездеседі, бұл парктің осы жағында жауын-шашынның көп болуының салдары. Алпыс пен тау күлінің биік ормандары терең топырақта өседі, ал тау құмырасы сияқты түрлер жағалауда немесе құрғақ жерлерде кездеседі. Астығы әдетте бұталы, шөптер, қызғалдақтар, папоротниктер және т.б. Жаңбырлы ормандар – бұл жапырақтың 70% -дан астамы жоғары орналасқан жерлер. Ағаш түрлері көбінесе мамандар, мысалы, салқын ауа райы жауын-шашын ормандарындағы Мертл Бич және жылы ауа райы жауын-шашын ормандарындағы Лили Пилли. Жаңбырлы ормандарда өсетін түрлер көлеңкеге төзімді және бұзылмаған шатыр астында немесе ағаш құлаған кезде пайда болған кішкентай саңылауларда қалпына келтіре алады. Жаңбырлы орман көбінесе қоршаған, әдетте ылғалды немесе ылғалды евкалипт ормандарымен бірігеді. Бұл ормандарда құстардың әртүрлі түрлері мен көптеген сүтқоректілер мекендейді, олардың кейбіреулері экожүйенің белгілі бір экологиялық нишасына шектеледі. Бұған азық іздеу үшін белгілі бір өсімдіктер немесе кейбір ағаш сүтқоректілері мен құстардың талабы болып табылатын үлкен қуыстары бар ескі ағаштардың болуы жатады. Жаңбырлы ормандардағы түрлер отсыз қалпына келеді және отқа төзімді болмауы мүмкін, ал басқа эвкалипт түрлеріне от қажет. Өрт кейбір сүтқоректілердің көбеюіне де әсер етеді. Мысалы, көктемде болған өрт жасөспірімдердегі нүктелі құйрықты құрттарды қауіпке ұшыратады деп есептеледі. Альп тауларының құрғақ, солтүстік беткейіндегі таулы аймақ құрғақ орман мен евкалипт түрлерін, мысалы, жіптік, қорап және қауырсыннан тұрады. Альп тауларының оңтүстік жағындағы ылғалды ормандарды құрғақ орман мен орманды алқаптар қоршап тұр. Бұл ормандар көптеген түрлерге тіршілік ортасын қамтамасыз етеді. Көптеген аймақтарда құрғақ орман мен орман жеке меншікті жермен шектесіп, нәтижесінде ағаш кесу, өзгерту және бөлшектеуден өтті. Осылайша, бұл аймақтардағы басты қауіп – өртке қарсы іс-қимыл (жеке меншік активтерін қорғау басты мақсат болып табылады, сондықтан өткен өрт режимі экологиялық қажеттіліктерді көрсетпеуі мүмкін), арамшөптің таралуы және жапсырмалар арасындағы байланыс болмауы.

Фауна

Ұлттық парк көптеген қауіп төнген түрлерді қорғайды, оның ішінде дақты ағаш бақасын, шегіршін скинкін, түтінді егеуқұйрық, кең тісті егеуқұйрық және таулық пигмей кенгуруын. Альпілік батқақтар мен байланысты торфты жерлер қазір Австралия үкіметі тарапынан қауіп төндіретін экологиялық қоғамдастық ретінде тізілген.

Бұта өрттері

Парк бұта өртінен зардап шекті, 2003 жылдың қаңтарында және 2006 жылдың желтоқсанында молния шарпудан үлкен өрттер басталды, әр өрт бірнеше апта бойы өрісті. Бұрынғы ең үлкен өрт 1939 жылғы "Қара жұма" өрттері болды. Өрт Австралияның көптеген экожүйелерінің қалыпты құбылысы болғанымен, альпілік экожүйелердің кейбіреулері, мысалы Альпілік батпақтар мен сортаңдар, құрамындағы түрлердің сезімталдығына байланысты осал. 2003 жылғы өрттер өртенген және өртенбеген аймақтардың мозаикасын құрды. 2006-2007 жылдардағы өрттердің бірнеше аймақтарда қайтадан өтуінен түрлер мен қауымдастықтардың қалпына келуі қиын болды. 2013 жылдың қаңтар айында Харриетвилл қаласының жанындағы Федертоп тауының беткейінде молния шарпып, шамамен екі ай бойы жанып тұрған орман өртін тудырды.

Ауыл шаруашылығы

Ұлттық парктің еуропалық тарихының көп бөлігінде ауыл шаруашылығы қызметі атқарылды, жаз айларында Биік жазықтарда мал жаюға белгілі бір мөлшерде рұқсат берілді. Австралияның альпілік аймағы алғаш рет 1840 жылдары мал жаюға пайдаланылды. Қоршаған ортаға тигізетін зиянды әсерлерге байланысты түрлі үкіметтер келесі ғасырда Альп тауларының бір бөлігінен мал жаюды тоқтатуға мәжбүр болды. Маунт-Баффало ұлттық паркінде мал жаю 1920 жылдары уақытша тоқтатылып, 1952 жылы толығымен тыйым салынды. 1950-1960 жылдары Сноуи өзенінің су сапасына мал жаюдың әсеріне алаңдаушылық тудырып, Косцюшко ұлттық паркінен (Жаңа Оңтүстік Уэльс штаты) ірі қара малдар шығарылды. Сонымен қатар, бұл кезеңде Федертоп, Хотем және Богонг тауларынан, 1980 жылдары Хоуит тауының айналасынан, ал 1990 жылдардың басында Солтүстік Богонг Биік жазықтарынан, Блаффтан және Дэвис жазығының бір бөлігінен мал жаю тоқтатылды, нәтижесінде Альпі ұлттық паркінің шамамен үштен бірі – жайылым үшін қолжетімді болды. 2005 жылы Виктория үкіметі Альпі ұлттық паркінің қалған бөлігінде ірі қара мал жаюға тыйым салу туралы шешім қабылдады, бірақ іргелес мемлекеттік орман аумақтарында мал жаюға рұқсат берді. Бракс еңбекші үкіметі мал жаюды тоқтату жоспарларын жариялағанда, Говард коалициялық федералдық үкіметі тау малшыларының мәдени ерекшеліктерін ескере отырып, мал жаюды сақтау үшін ұлттық мәдени мұра құқықтарын пайдалану идеясын ұсынды, атап айтқанда «Snowy River-ден келген адам» арқылы. Бес жылдан астам уақыт бойы паркте мал жаюға тыйым салынды, бұл шешім малшылардың өкілді органдарын ашуландырды. 2011 жылдың қаңтарында Parks Victoria малшылар тобына Альпі ұлттық паркінің қоршалған аумақтарына шағын мөлшерде мал қайтаруға рұқсат берді. 2013 жылға қарай биік жазықтардағы отын қорлары мен арамшөптер айтарлықтай артты және Виктория үкіметі федералдық үкіметтен тыйымды алып тастауға және альпілік мал жаюды қайта жандандыру үшін үш жылдық сынақ жобасын бастауға рұқсат сұрады.

Көрікті жерлер

Жаз айларында бұл аймақта бұталар арасында серуендеу, тау шаңғысы, тау велосипедімен жүру, тік жолдарда жүру және балық аулау танымал. Ең қызықтысы – Альпілік аймақтағы салқын ауа райы мен Виктория штатының ең биік тауларының әдемі көрінісі. Көптеген тау шыңдарына жаяу жолдар салынған, сондай-ақ ұзақ серуендер жасауға мүмкіндік бар. Австралия Альпісіндегі жаяу жол Уолхалладан басталып, солтүстікке қарай Канберраға дейін созылады. Парк ішінде орналасқан кемпингтерге Парк Викторияның ережелері мен маусымдық шектеулерге сәйкес рұқсат етіледі. Қыс айларында аймақтың көп бөлігі қармен жабылады, сондықтан оған тек шаңғымен ғана жетуге болады. Фоллс-Крик және Маунт-Хотэм ұлттық парктің жанындағы ірі тау шаңғы курорттары, олардан шаңғышылар паркке, мысалы, Богонг Жоғары жазықтары мен Богонг тауына қарай жол тартады. Аң аулау қысқы маусымда танымал, ақпан айының ортасынан желтоқсан айының ортасына дейін Самбар еленін (итсіз аң аулау) аулауға рұқсат беріледі.