Бұталы өсімдіктер мекендемесі: қыраттар, орманды далалар сипатталады. Еуропада сирек, Австралия мен Оң Африкада кең таралған. Топырақ, климат, өрттің ролі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бұталы өсімдіктер мекені
Shrubland habitat
Шәует ( /ˈh//iː//θ/) – негізінен су өткізгіш, құнарсыз, қышқыл топырақта кездесетін және ашық, төмен бойлы бұталармен сипатталатын бұталы өсімдіктер мекені. Моорланд көбінесе биік жерлермен байланысты, әсіресе Ұлыбританияда салқын және ылғалды климатқа ие. Шәуеттер бүкіл әлемде кең таралған, бірақ қарқынды түрде жойылып барады және Еуропада сирек кездесетін мекен деп саналады. Олар Австралияның ылғалды және субылғалды аймақтарында кең және әртүрлі қоғамдастықтарды құрайды, мұнда шәуеттерді сақтау үшін үнемі өрт шығару режимі қажет. Оңтүстік Африкада одан да әртүрлі, бірақ аз таралған шәуеттік қоғамдастықтар кездеседі. Техас шапаралында, Жаңа Каледонияда, Чилидің орталық бөлігінде және Жерорта теңізінің жағалауында да кең ауқымды шәуеттік қоғамдастықтарды табуға болады. Бұл кең ауқымды шәуеттік аймақтардан басқа, бұл өсімдік түрі Антарктиданы қоспағанда, барлық құрлықтарда шашыраңқы жерлерде де кездеседі.
A heath ('/h//iː//θ/) is a shrubland habitat found mainly on free draining infertile, acidic soils and characterised by open, low growing woody vegetation. Moorland is generally related to high ground heaths with—especially in Great Britain—a cooler and damper climate. Heaths are widespread worldwide but are fast disappearing and considered a rare habitat in Europe. They form extensive and highly diverse communities across Australia in humid and sub humid areas where fire regimes with recurring burning are required for the maintenance of the heathlands. Even more diverse though less widespread heath communities occur in Southern Africa. Extensive heath communities can also be found in the Texas chaparral, New Caledonia, central Chile, and along the shores of the Mediterranean Sea. In addition to these extensive heath areas, the vegetation type is also found in scattered locations across all continents, except Antarctica.
Сипаттамалары
Құрғақ және қатал климаттық жағдайлар, әсіресе жаз айларында, қышқыл, құнарлылығы төмен, көбінесе құмды және су өткізгіш топырақтарда далалар жақсы дамиды; су ағыны нашар болған жағдайларда батпақтар пайда болуы мүмкін, бірақ олар көбінесе шағын аумақты ғана құрайды. Далалар төмен бойлы бұталармен ерекшеленеді. Австралия далаларында 3700-ге жуық эндемикалық немесе типтік түрлер, сондай-ақ көптеген шектеусіз түрлер кездеседі. Ал Еуропадағы далалардың кішкентай алқаптары өсімдік түрлерінің жағынан өте кедей, олардың құрамында негізінен қызыл жусан (Calluna vulgaris), эрика (Erica) және тікенді бұта (Ulex) басым. Далалардың құс фаунасы әдетте аймақтың кең таралған түрлерінен тұрады.
Heathland is favoured where climatic conditions are typically hard and dry, particularly in summer, and soils acidic, of low fertility, and often sandy and very free draining; a mire may occur where drainage is poor, but usually is only small in extent. Heaths are dominated by low shrubs, to tall. Heath vegetation can be extremely plant species rich, and heathlands of Australia are home to some 3,700 endemic or typical species in addition to numerous less restricted species. In marked contrast, the tiny pockets of heathland in Europe are extremely depauperate with a flora consisting primarily of heather (Calluna vulgaris), heath (Erica species) and gorse (Ulex species). The bird fauna of heathlands are usually cosmopolitan species of the region.
Антропогендік шұңқырлар
Антропогендік құрғақ далалар – бүкіл әлемде, Солтүстік және Батыс Еуропа, Америка, Австралия, Жаңа Зеландия, Мадагаскар және Жаңа Гвинея сияқты әртүрлі аймақтарда кездесетін мәдени ландшафт. Бұл құрғақ далалар бастапқыда ғасырлар бойы адамның табиғи орман және тоғай өсімдіктерін жайылымға жіберу және өртеу арқылы жасалған немесе кеңейтілген. Кейбір жағдайларда бұл тазарту соншалықты тереңге жеткен, құрғақ даланың бір бөлегі таза құм мен құмды төбелерге айналған. Жергілікті климат, тіпті Еуропада, жазда 50 °C (122 °F) температураға дейін көтерілуі мүмкін, бұл құрғақ даланың шетіндегі құмды жерді кептіріп, орман өрттеріне осалдығын арттырады. Англиядағы құрғақ далалар туралы Оливер Ракхэм былай дейді: «Құрғақ далалар адам қызметінің нәтижесінде пайда болған және оларды құрғақ дала ретінде басқару қажет; егер күтімсіз қалдырылса, олар орманға айналады». Осы адам жасаған құрғақ далалардың сақтау құндылығы, олардың тарихи-мәдени маңызына байланысты мекендер ретінде жоғары бағаланады, сондықтан көптеген құрғақ далалар қорғалады. Дегенмен, дәстүрлі басқару шараларын, мысалы, жайылым мен өртеуді тоқтату салдарынан ағаштардың енуі оларға қауіп төндіреді. Кейбіреулеріне қалалық кеңістіктердің өсуі де қауіп тудырады. Антропогендік құрғақ далалар жайылым және мерзімді өртеу (суалау деп те аталады) немесе (сирек) шабын арқылы жасанды түрде күтіледі; егер күтім болмаса, олар тез орманмен немесе тоғаймен жабылады. Жаңадан өсетін ағаш түрлері жергілікті тұқымдық көздердің болуына байланысты болады, сондықтан ол құрғақ дала пайда болғанға дейінгі табиғи өсімдіктерді толық бейнелемейді.
Anthropogenic heath habitats are a cultural landscape that can be found worldwide in locations as diverse as northern and western Europe, the Americas, Australia, New Zealand, Madagascar and New Guinea. These heaths were originally made or expanded by centuries of human clearance of the natural forest and woodland vegetation, by grazing and burning. In some cases this clearance went so far that parts of the heathland have given way to open spots of pure sand and sand dunes, with a local climate that, even in Europe, can rise to temperatures of 50 °C (122 °F) in summer, drying the sand spot bordering the heathland and further raising its vulnerability for wildfires. Referring to heathland in England, Oliver Rackham says, "Heaths are clearly the product of human activities and need to be managed as heathland; if neglected they turn into woodland". The conservation value of these human made heaths has become much more appreciated due to their historical cultural value as habitats; consequently, most heathlands are protected. However they are also threatened by tree incursion because of the discontinuation of traditional management techniques, such as grazing and burning, that mediated the landscapes. Some are also threatened by urban sprawl. Anthropogenic heathlands are maintained artificially by a combination of grazing and periodic burning (known as swailing), or (rarely) mowing; if not so maintained, they are rapidly recolonised by forest or woodland. The recolonising tree species will depend on what is available as the local seed source, and thus it may not reflect the natural vegetation before the heathland became established.