Кіріспе

Карнмони (ирл. Carn Monaidh, «батпақтың обасы») – Солтүстік Ирландияның Антрим графтығындағы 456 акр жерді алып жатқан ауылдық аймақ, сайлау округі және азаматтық приходтың атауы. Карнмони Ньютонбэби қалалық аймағында, Антрим және Ньютонбэби округінің әкімшілік аймағында орналасқан. Белфаст қаласының орталығынан 11 шақырым (7 миль) қашықтықта, Белфаст Төменгісінің тарихи барониясында жатыр. Карнмони Белфаст қаласының барлық аймағында үлкен зиратымен белгілі. Карнмони зираты Карнмони төбесінің етегінде орналасқан, бұл аймақтағы маңызды ландшафттық ерекшелік, сонымен қатар орманды табиғат қорығын қамтиды. Ақын Дерек Махон «Менің жаман әйелім» атты өлеңінде Карнмони зиратына сілтеме жасайды.

Тарих

Карнмони елді мекені киелі құдық (қазіргі Ирландия шіркеуі аумағында көрініп тұр), Глас на Брадан өзені және Карнмони төбесінің маңында қалыптасты. Бұл аймақ Куль немесе Ле Куль деп аталған нормандық қалашыққа айналды, бірақ кейінгі ағылшын-ирландия-шотланд шайқастарында бірнеше рет қиратылып, ештеңе қалған жоқ. Ле Куль қазіргі Ратферн/Раткуль тұрғын үйлер орналасқан жерде болды. Карик пен Антримді байланыстырған ежелгі ирландиялық жолдың бөліктері, бұл нормандық қалашықтан өтіп, қазіргі О'Нилл жолының бойымен жүріп барады. Карнмони атауы бүгінде Карнмони ауылын (бұрын Бэллдуфф деп аталған) білдіреді.

Карнмони пресвитериан шіркеуі

Карнмони пресвитериан шіркеуі – Ирландиядағы ең көне пресвитериан шіркеулерінің бірі, оның тарихы 1657 жылға дейін жетеді. Бұл шіркеу тұрған жерде 1622 жылдан бері жиын өткізу үйі болған.

Мэри Баттерс

Мэри Баттерс (шамамен 1770–1850), сонымен қатар "Карнмони сиқыршысы" деп аталды, 1818 жылғы наурыз айында кісі өлтіру ісімен сотталды. Ол аймақта "Дана әйел" ретінде танымал болды және бір шаруа оның сиырына "көдік" тигенін сеніп, оны осы "көдікті" жою үшін жалдады. Ол сиқырды жойған күнінен кейін шаруа, оның әйелі және ұлы өз үйлерінде өлген күйде табылды. Баттерс оларды сиырға қолдану үшін өзі жасаған "дәрі-дәрменмен" өлтірді деген айып тағылды. Оның сөзіне қарағанда, олардың алдына үлкен соққымен келген бір адам пайда болып, үш адамды өлтіріп, оны ғана есінен айырды. Бұл оқиға Белфаст және айналасындағы ауылдарда көп талқыланды, бірақ Баттерс Каррикфергустағы көктемгі сот отырысынан жариялау арқылы босатылды.

Демография

Ұлыбританиядағы 2001 жылғы соңғы санақ бойынша Карнмони халқы 2765 адамды құрады. Дегенмен, 2008 жылғы есептеме Белфаст қаласындағы кең аудандасудың нәтижесінде әлдеқайда жоғары көрсеткішті көрсетті. Халқының 18,1% 16 жасқа дейінгілерді, ал 22,3% 60 жастан асқандарды құрады. Карнмони тұрғындарының 47,5% ер адамдар, 52,5% әйелдер болды. Халықтың 36,7% католик дінін ұстанатын отбасылардан, ал 63,3% протестанттық немесе басқа христиандық қауымдардан шыққан. Карнмонидегі орташа жас 40 жасқа тең, бұл Ньютонбэбидегі 35 жасқа қарағанда жоғары, ал Солтүстік Ирландияның орташа жасы 35,8 жасты құрайды. Карнмонидің халық тығыздығы гектарына 33,37 адамды құрады. Бұл көрсеткіш Ньютонбэбидегі гектарына 5,31 адамнан және Солтүстік Ирландияның орташа көрсеткіші 1,19-дан әлдеқайда жоғары. 2004 жылы Карнмониде 26 бала тіркелді, олардың 42,3% үйленбеген аналардан туған.

Карнмони төбесі

Карнмони төбесі – Белфаст таулары тізбегінің солтүстік шеткі бөлігі және Ньютонбэбиден жоғары орналасқан. Сондықтан оны солтүстік Даун округінен, Белфаст шығанағынан, M2 және M5 тас жолдарынан, сондай-ақ Белфаст қаласынан көруге болады. Шығыс жағы көбінесе ежелгі орманды алқаптармен, жартылай табиғи шөптесін және басқа да мекендермен (мысалы, бұталы жерлер мен құрақтар) жабылған. Төбенің үстінде жанартаулық қалдық бар, бірақ беткейлері негізінен әктас пен кремнийден тұрады және төмендегі жағалау аймағындағы сазды тастарға жалғасады. Вудленд Траст пен Антрим және Ньютонбэби муниципалитеті төбенің шығыс бөлігінің үштен бірін иеленеді, ал төбесі мен батыс бөлігінің екі үшін бір бөлігі жеке меншікте – оның ішінде өңделген, жайылымдық және шөптесін жерлердің көп бөлігі. Жеке жерлер арқылы (көбінесе жұртшылық пайдаланатын) көптеген жолдар төбеге дейін жетеді, бірақ төбеде жұртшылыққа ашық тұрақты жолдар жоқ. Карнмони төбесінің оңтүстік бетінде Карнмони зиратына қарайтын Дунанни Рат (немесе бекініс) орналасқан. Бұл рат ежелгі заманда жәрмеңкелер мен мерекелер өткізілген орын, ол кельт кезеңіне (шамамен б.з.д. 500 жыл) дейін сақталып қалған. 1556 жылы Елизавета I-нің Лорд-орынбасары Сассекс графы Дунанниде әскерімен орналасып, ирланд басшыларымен кездесіп, ирланд халқын бағындыруға тырысты, бірақ сәтсіз аяқтады. Дунанни атауы «Ассамблея бекінісі» және «Сулы жер бекінісі» деп аударылған (тасқа салынғандықтан, ылғалды және батпақты болады). Дунаннидің шығысында тағы бір рат бар. Төбеде екі жер асты жолы (адам жасаған жер асты өткелдері) табылған, бірақ бұрын 20-дан астам болғаны белгілі. Дунанни Раты жеке меншікте және жұртшылыққа ашық емес, бірақ Вудленд Трастқа тиесілі Карнмони төбесінің бөлігі Дунанниден оңтүстікке қарай орналасқан және жыл бойы жұртшылыққа ашық. Ньютонбэби муниципалитеті Дунанни Ратын ашуға тырысқан, бірақ көп табысқа жете алмады. Төбеде саябақ ашу жоспары да қарастырылып жатыр. Лилиан Блэнд 1910 жылы осы жерден Ирландияда жасалған алғашқы екі қанатты ұшақтың прототипін жасап, сынақтан өткізді. Мұнда гүлді шалғындықтар, батпақты жерлер, бұталы жерлер, ескі тікенектіктер, шоқ ормандар, аралас күл ормандары және жартылай табиғи орман сияқты әртүрлі мекендер кездеседі. Жайлымдық жерлерде көптеген жабайы жануарлар кездеспесе де, алыстан қарағанда төбелердің ландшафтық мозаикасына үлес қосады. Төбеден Белфаст қаласы, Кейв Хилл, Ньютонбэби, Каррикфергус және Бангордың әдемі көріністері ашылады. Ашық күндері Моурн таулары, Слемиш тауы және тіпті Шотландияның батыс жағалауын да көруге болады.

Карнмони қорымы

Карнмоний қорымы бүкіл Белфастқа мәлім. Бұл Принс Чарльз Уэйдің шығыс және батыс жағында орналасқан екі негізгі бөлікке бөлінген үлкен зират. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін зиратта құрбандық нысаны орнатылды. Мұнда 46 Бірінші дүниежүзілік соғысының және 44 Екінші дүниежүзілік соғысының Ұлт Достастығының жерлеу орындары бар. Соңғы жылдары зират көптеген дау-дамайлардың ошағы болды. 2006 жылы вандалдар 14 қабірді қиратты, гүлдер мен әшекейлерді сындырып тастады. Оқиғадан кейін туған ашу-ыза зираттағы жаяу патрульдеуді күшейтті. Ньютаунбэби муниципалитеті бұрын зиратты жақын орналасқан Аңғар саябағына кеңейтуді ұсынған еді. Бұл ұсынысқа қатысты даулар болды, себебі ол Солтүстік Ирландия балалар хосписіне өте жақын орналасқан.