Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Карнмони (ирл. Carn Monaidh, «батпақтың обасы») – Солтүстік Ирландияның Антрим графтығындағы 456 акр жерді алып жатқан ауылдық аймақ, сайлау округі және азаматтық приходтың атауы. Карнмони Ньютонбэби қалалық аймағында, Антрим және Ньютонбэби округінің әкімшілік аймағында орналасқан. Белфаст қаласының орталығынан 11 шақырым (7 миль) қашықтықта, Белфаст Төменгісінің тарихи барониясында жатыр. Карнмони Белфаст қаласының барлық аймағында үлкен зиратымен белгілі. Карнмони зираты Карнмони төбесінің етегінде орналасқан, бұл аймақтағы маңызды ландшафттық ерекшелік, сонымен қатар орманды табиғат қорығын қамтиды. Ақын Дерек Махон «Менің жаман әйелім» атты өлеңінде Карнмони зиратына сілтеме жасайды.
Carnmoney (from ga Carn Monaidh 'cairn of the bog') is the name of a townland (of 456 acres), electoral ward and a civil parish in County Antrim, Northern Ireland. Carnmoney is within the urban area of Newtownabbey, in the Antrim and Newtownabbey Borough Council area. It lies 7 mile (11 km) from Belfast city centre in the historic barony of Belfast Lower. Carnmoney is known throughout Belfast for its large graveyard. Carnmoney Cemetery sits on the slopes of Carnmoney Hill, a major landmark in the area, which also contains a woodland nature reserve. The poet Derek Mahon mentions Carnmoney Cemetery in his poem "My Wicked Uncle".
Тарих
Карнмони елді мекені киелі құдық (қазіргі Ирландия шіркеуі аумағында көрініп тұр), Глас на Брадан өзені және Карнмони төбесінің маңында қалыптасты. Бұл аймақ Куль немесе Ле Куль деп аталған нормандық қалашыққа айналды, бірақ кейінгі ағылшын-ирландия-шотланд шайқастарында бірнеше рет қиратылып, ештеңе қалған жоқ. Ле Куль қазіргі Ратферн/Раткуль тұрғын үйлер орналасқан жерде болды. Карик пен Антримді байланыстырған ежелгі ирландиялық жолдың бөліктері, бұл нормандық қалашықтан өтіп, қазіргі О'Нилл жолының бойымен жүріп барады. Карнмони атауы бүгінде Карнмони ауылын (бұрын Бэллдуфф деп аталған) білдіреді.
Carnmoney, as a settlement, grew up around a holy well (still visible in the current Church of Ireland grounds), Glas na bradan river and Carnmoney Hill. The area became a Norman borough known as Coole or Le Coule, the borough was wrecked several times during subsequent English/Irish/Scots battles and nothing is left. Le Coule was on the site of the present Rathfern/Rathcoole housing estates. Bits of the Old Irish Highway, an old route from Carrick to Antrim passing through the Norman borough, are still visible running alongside the current O'Neill Road. Carnmoney as a name has come to represent Carnmoney Village (the village previously known as Ballyduff).
Карнмони пресвитериан шіркеуі
Карнмони пресвитериан шіркеуі – Ирландиядағы ең көне пресвитериан шіркеулерінің бірі, оның тарихы 1657 жылға дейін жетеді. Бұл шіркеу тұрған жерде 1622 жылдан бері жиын өткізу үйі болған.
Carnmoney Presbyterian Church is one of the oldest Presbyterian churches in Ireland as it dates from 1657. The plot where it stands was previously home to a meeting house, from 1622.
Мэри Баттерс
Мэри Баттерс (шамамен 1770–1850), сонымен қатар "Карнмони сиқыршысы" деп аталды, 1818 жылғы наурыз айында кісі өлтіру ісімен сотталды. Ол аймақта "Дана әйел" ретінде танымал болды және бір шаруа оның сиырына "көдік" тигенін сеніп, оны осы "көдікті" жою үшін жалдады. Ол сиқырды жойған күнінен кейін шаруа, оның әйелі және ұлы өз үйлерінде өлген күйде табылды. Баттерс оларды сиырға қолдану үшін өзі жасаған "дәрі-дәрменмен" өлтірді деген айып тағылды. Оның сөзіне қарағанда, олардың алдына үлкен соққымен келген бір адам пайда болып, үш адамды өлтіріп, оны ғана есінен айырды. Бұл оқиға Белфаст және айналасындағы ауылдарда көп талқыланды, бірақ Баттерс Каррикфергустағы көктемгі сот отырысынан жариялау арқылы босатылды.
Mary Butters (c.1770–c.1850), also referred to as the "Carnmoney Witch", was put on trial for murder in March 1818. She was called a "Wise woman" in the area and had been hired by a local farmer to lift a "curse" he believed had possessed one of his cows. The day after she had supposedly lifted the spell, the farmer, his wife and his son were found dead in their home. Butters was accused of murdering them with a "herbal potion" she had created to use on the cow. Her story was that a man appeared before them with a huge bludgeon and killed the three only stunning her. The affair was the topic of much talk in Belfast and its surrounding villages, however Butters was discharged from the Spring Assizes in Carrickfergus by proclamation.
Демография
Ұлыбританиядағы 2001 жылғы соңғы санақ бойынша Карнмони халқы 2765 адамды құрады. Дегенмен, 2008 жылғы есептеме Белфаст қаласындағы кең аудандасудың нәтижесінде әлдеқайда жоғары көрсеткішті көрсетті. Халқының 18,1% 16 жасқа дейінгілерді, ал 22,3% 60 жастан асқандарды құрады. Карнмони тұрғындарының 47,5% ер адамдар, 52,5% әйелдер болды. Халықтың 36,7% католик дінін ұстанатын отбасылардан, ал 63,3% протестанттық немесе басқа христиандық қауымдардан шыққан. Карнмонидегі орташа жас 40 жасқа тең, бұл Ньютонбэбидегі 35 жасқа қарағанда жоғары, ал Солтүстік Ирландияның орташа жасы 35,8 жасты құрайды. Карнмонидің халық тығыздығы гектарына 33,37 адамды құрады. Бұл көрсеткіш Ньютонбэбидегі гектарына 5,31 адамнан және Солтүстік Ирландияның орташа көрсеткіші 1,19-дан әлдеқайда жоғары. 2004 жылы Карнмониде 26 бала тіркелді, олардың 42,3% үйленбеген аналардан туған.
The last UK census in 2001 showed Carnmoney had a population of 2,765. However the 2008 estimate is much higher due to major sub urbanisation in Belfast. 18.1% were under 16 and 22.3% was over the age of 60. 47.5% of the population of Carnmoney were male and 52.5% were female. 36.7% of people were from a Catholic background and 63.3% were from a Protestant or other Christian related community. The average age in Carnmoney was 40 years, higher than the Newtownabbey average of 35 years and higher still than the Northern Ireland average of 35.8 years. The population density of Carnmoney was 33.37 persons per hectare. This is proportionality much higher than in Newtownabbey were there are 5.31 persons per hectare, and higher still than 1.19, the Northern Ireland Average. In 2004 there were 26 births registered in Carnmoney, 42.3% of which were to unmarried mothers.
Карнмони төбесі
Карнмони төбесі – Белфаст таулары тізбегінің солтүстік шеткі бөлігі және Ньютонбэбиден жоғары орналасқан. Сондықтан оны солтүстік Даун округінен, Белфаст шығанағынан, M2 және M5 тас жолдарынан, сондай-ақ Белфаст қаласынан көруге болады. Шығыс жағы көбінесе ежелгі орманды алқаптармен, жартылай табиғи шөптесін және басқа да мекендермен (мысалы, бұталы жерлер мен құрақтар) жабылған. Төбенің үстінде жанартаулық қалдық бар, бірақ беткейлері негізінен әктас пен кремнийден тұрады және төмендегі жағалау аймағындағы сазды тастарға жалғасады. Вудленд Траст пен Антрим және Ньютонбэби муниципалитеті төбенің шығыс бөлігінің үштен бірін иеленеді, ал төбесі мен батыс бөлігінің екі үшін бір бөлігі жеке меншікте – оның ішінде өңделген, жайылымдық және шөптесін жерлердің көп бөлігі. Жеке жерлер арқылы (көбінесе жұртшылық пайдаланатын) көптеген жолдар төбеге дейін жетеді, бірақ төбеде жұртшылыққа ашық тұрақты жолдар жоқ. Карнмони төбесінің оңтүстік бетінде Карнмони зиратына қарайтын Дунанни Рат (немесе бекініс) орналасқан. Бұл рат ежелгі заманда жәрмеңкелер мен мерекелер өткізілген орын, ол кельт кезеңіне (шамамен б.з.д. 500 жыл) дейін сақталып қалған. 1556 жылы Елизавета I-нің Лорд-орынбасары Сассекс графы Дунанниде әскерімен орналасып, ирланд басшыларымен кездесіп, ирланд халқын бағындыруға тырысты, бірақ сәтсіз аяқтады. Дунанни атауы «Ассамблея бекінісі» және «Сулы жер бекінісі» деп аударылған (тасқа салынғандықтан, ылғалды және батпақты болады). Дунаннидің шығысында тағы бір рат бар. Төбеде екі жер асты жолы (адам жасаған жер асты өткелдері) табылған, бірақ бұрын 20-дан астам болғаны белгілі. Дунанни Раты жеке меншікте және жұртшылыққа ашық емес, бірақ Вудленд Трастқа тиесілі Карнмони төбесінің бөлігі Дунанниден оңтүстікке қарай орналасқан және жыл бойы жұртшылыққа ашық. Ньютонбэби муниципалитеті Дунанни Ратын ашуға тырысқан, бірақ көп табысқа жете алмады. Төбеде саябақ ашу жоспары да қарастырылып жатыр. Лилиан Блэнд 1910 жылы осы жерден Ирландияда жасалған алғашқы екі қанатты ұшақтың прототипін жасап, сынақтан өткізді. Мұнда гүлді шалғындықтар, батпақты жерлер, бұталы жерлер, ескі тікенектіктер, шоқ ормандар, аралас күл ормандары және жартылай табиғи орман сияқты әртүрлі мекендер кездеседі. Жайлымдық жерлерде көптеген жабайы жануарлар кездеспесе де, алыстан қарағанда төбелердің ландшафтық мозаикасына үлес қосады. Төбеден Белфаст қаласы, Кейв Хилл, Ньютонбэби, Каррикфергус және Бангордың әдемі көріністері ашылады. Ашық күндері Моурн таулары, Слемиш тауы және тіпті Шотландияның батыс жағалауын да көруге болады.
Carnmoney Hill is a northern outlier of the Belfast Hills chain and rises above Newtownabbey, and thus it can be seen from northern County Down, Belfast Lough, the M2 and M5 motorways and Belfast City. The eastern side is mainly covered by ancient woodland with semi natural grasslands and other habitats interspersed, e. g. scrubland and bracken. The hill top has a volcanic cap yet the slopes are mainly of limestone and flint, joining mudstones at the coastal belt below. The Woodland Trust and Antrim and Newtownabbey Borough Council own most of the eastern side, a third of the hill, although the crest and western two thirds of the hill are in private ownership, including most of the cultivated, grazing and heath land. There are numerous paths through the private land (often used by the public), leading to the top however there are no permanent paths on the hill open to the public. Dunanney Ráth (or Fort) stands majestically overlooking Carnmoney Cemetery on the southern face of Carnmoney Hill. The ráth site, where in ancient times fairs and festivals were held, may date to Celtic times (around 500 BC). In 1556 the Earl of Sussex, Lord Deputy to Elizabeth I, camped with his troops at Dunanney where he met with Irish chieftains and tried unsuccessfully to pacify the Irish people. The name Dunanney has been translated both as 'The Fort of the Assemblies' and 'The Fort of the Watery Place' (built on rock, it tends to be wet and marshy). A second ráth exists to the east of Dunanney. Two souterrains (man made underground passages) have been found on the hill, although more than 20 are known to have existed in the past. Dunanney Ráth is on private land and not open to the public, however the part of Carnmoney Hill owned by the Woodland Trust is just south of Dunanney and is open to the public all year round. Newtownabbey Borough Council had in recent times tried to open Dunanney Ráth with little success. Plans to open a park on the hill are also underway. Lilian Bland built and flew her own aircraft, the first biplane built in Ireland, from here in 1910. There are a variety of habitats including floral meadows, wetland patches, shrub land, old hedgerows, copses, mixed ash woods, and semi natural woodland. The grazed lands tend not to have many wildlife species however they add to the hills landscape patchwork when seen from afar. The hill offers good views of Belfast city, Cave Hill, Newtownabbey, Carrickfergus and Bangor. On a clear day the Mourne Mountains, Slemish Mountain and even the western coast of Scotland are easily visible.
Карнмони қорымы
Карнмоний қорымы бүкіл Белфастқа мәлім. Бұл Принс Чарльз Уэйдің шығыс және батыс жағында орналасқан екі негізгі бөлікке бөлінген үлкен зират. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін зиратта құрбандық нысаны орнатылды. Мұнда 46 Бірінші дүниежүзілік соғысының және 44 Екінші дүниежүзілік соғысының Ұлт Достастығының жерлеу орындары бар. Соңғы жылдары зират көптеген дау-дамайлардың ошағы болды. 2006 жылы вандалдар 14 қабірді қиратты, гүлдер мен әшекейлерді сындырып тастады. Оқиғадан кейін туған ашу-ыза зираттағы жаяу патрульдеуді күшейтті. Ньютаунбэби муниципалитеті бұрын зиратты жақын орналасқан Аңғар саябағына кеңейтуді ұсынған еді. Бұл ұсынысқа қатысты даулар болды, себебі ол Солтүстік Ирландия балалар хосписіне өте жақын орналасқан.
Carnmoney cemetery is well known throughout Belfast. It is a large cemetery split into two main sections on the east and west sides of Prince Charles Way. A Cross of Sacrifice was erected in the cemetery after the First World War. There are 46 Commonwealth burials of the First World War and 44 of the Second World War here. The cemetery has been the source of much controversy in recent years. In 2006 14 graves were damaged by vandals with floral tributes and ornaments being smashed on the graves. Outrage after the event led to a rise in foot patrols in the cemetery. Newtownabbey Borough Council had previously proposed to expand the cemetery to the nearby Valley Park. There was controversy surrounding this proposal as it is in close proximity to Northern Ireland children's hospice.