Солтүстік Ирландиядағы Лондондери округі

Кіріспе

Солтүстік Ирландиядағы округ Лондондерри (Ulster Scots: Coontie Lunnonderrie), сондай-ақ Дери округі (Contae Dhoire) деп те аталады, Солтүстік Ирландияның алты округінің бірі, Ирландияның отыз екі округінің бірі және Ольстердің тоғыз округінің бірі. Ирландияның бөлінуінен бұрын ол 1613 жылдан бастап Ирландия Корольдігінің, содан кейін 1800 жылғы Одақ актісінен кейін Ұлыбританияның округтерінің бірі болды. Лауг-Нейдің солтүстік-батыс жағалауына іргелес орналасқан округтің ауданы шамамен және 2021 жылғы халық санауы бойынша 252 231 адам тұрады (61,3%). Округ гүлі – қызғылт саксифрег.

Атауы

Дерри жер атауы – көне ирланд тіліндегі Daire (қазіргі ирланд тіліндегі Doire) сөзінің ағылшыншасы, ол "емен тоғайы" немесе "еменді орманы" деген мағынаны білдіреді. Қала сияқты, оның да атауы Дери/Лондондерри аты жөніндегі дауға қатысты, "Лондондерри" атауын әдетте одақтастар қолдайды, ал "Дерри" атауын – ұлтшылдар. Бірақ, қаладан өзгеше, Дери округі болған емес. Лондондерри округі көбінесе ескі Колерайн округінен құрылған (төменде қараңыз). Ұлыбритания билігі "Лондондерри" атауын пайдаланады, ал Ирландия Республикасы "Дерри" атауын қолданады.

Тарихқа дейінгі

Округта тарихи дәуірге дейінгі маңызды мегалитикалық құрылымдар көп, оның ішінде Баллигролл тарихи ландшафты және тағы да көптеген нысандар бар. Дегенмен, ең маңыздысы – Колерайн қаласының жанында, Лондондерри округінде орналасқан Монтсандел. Ол "шамасы, Ирландиядағы ең ежелгі жазылған елді мекен" болып саналады.

Әкімшілік

Округ 1899 жылдан бастап Солтүстік Ирландиядағы округтік кеңестер 1973 жылы таратылғанға дейін Лондондерри округтік кеңесімен басқарылды. Олардың орнына аудандық кеңестер келді. Бұл кеңестер: Лондондерри қалалық кеңесі (1984 жылы Дерри қалалық кеңесі деп аталды), Лимавади аудандық кеңесі, Магерфелт аудандық кеңесі, Колерайн аудандық кеңесінің көп бөлігі және Кукстаун аудандық кеңесінің бір бөлігі болды. 2011 жылы Солтүстік Ирландиядағы кеңестер саны қысқарғаннан кейін, Лондондерри округі үш округтар арқылы біріктірілген кеңеске бөлінді: Каузвей жағалауы мен Гленс, Дерри және Страбэйн, және Орта Ольстер ауданы.

Көлік

Translink Солтүстік Ирландия теміржолдарының қызметін ұсынады, Дерри~Лондондерри теміржол стансасын Колерайн теміржол стансасына (Колерайн–Портруш теміржол желісіндегі Портрушқа дейінгі тармақпен) және одан әрі Антрим округіне Белфаст Дери теміржол желісі арқылы Белфаст Ланьон Плейс және Белфаст Ұлы Виктория көшесіне дейін жалғайды. Сонымен қатар, Дерридегі Фойл аңғары теміржолы мұражайы, Донегал округі теміржолы мен Лондондерри және Лоуг Суилли теміржолынан қалған вагондарды сақтайды. Ол бұрынғы Лондондерри Фойл жолы теміржол стансасының орнында орналасқан. Лондондерри және Лоуг Суилли теміржолы жеке автобус компаниясы ретінде қалада жұмысын жалғастырды, бірақ негізінен Донегал округінде қызмет көрсетіп, 2014 жылы жабылды. Қазір автобус қызметтерін Ulsterbus компаниясы жүзеге асырады.

Спорт

Гейл ойындарында ГАА Дерри округі бұрынғы әкімшілік округпен шамамен бірдей, бірақ көршілес Тирон, Донегал және Антрим округтерінің командалары кейде Дерри жарыстарында ойнаса, ал Дерри командалары олардың жарыстарына қатысады. Дерри командалары қызыл және ақ түстерді киеді. Көптеген клуб командалары бес лигада және үш чемпионатта бақ сынасады. Округтік команда 1993 жылы Бүкіл Ирландияның Ағалар футбол чемпионатында жеңіске жетіп, бес рет Ұлттық лиганың чемпионы атанды. Хёрлинг те кеңінен таралған, бірақ футболға қарағанда азырақ танымал. Дегенмен, округтік команда Ольстердегі үздік шайба командаларының бірі саналады және 2006 жылы Ники Рэккард кубогын жеңіп алды – Ирландиядағы үшінші деңгейдегі шайба жарысы. Қауымдастық футболында NIFL Премьер-лигасы, ең жоғарғы дивизион ретінде жұмыс істейді, округте екі команда өкілдік етеді: Coleraine F. C. және Institute F. C., ал Limavady United F. C., Moyola Park F. C., Portstewart F. C. және Tobermore United F. C. NIFL Чемпионатында, екінші және үшінші деңгейде бақ сынасады. Дерри Сити ФК 1985 жылы Солтүстік Ирландия құрылымын тастап, Ирландия Лигасының Премьер-дивизионына қосылды. Бұл команда, қиын кезеңде қауіпсіздік мәселелеріне байланысты үй ойындарын Брэндивеллде өткізуге рұқсат алмағандықтан, Ирландия футбол лигасынан бас тартты. Солтүстік Ирландия сүт кубогы 1983 жылы құрылып, Еуропа мен әлемдегі ең беделді жастар футбол турнирлерінің бірі саналады. Турнир Coleraine қаласында өткізіліп, Limavady, Portstewart және Castlerock қалаларымен қатар, көршілес Antrim округіндегі Ballymoney, Portrush, Ballymena және Broughshane ауылдары да қатысады. Шілде айының соңғы аптасында өткізілетін шараға Еуропа, АҚШ, Африка, Қиыр Шығыс, Оңтүстік Америка, Таяу Шығыс, Австралия, Ресей, Жаңа Зеландия және Канададан келген 56 елдің командалары қатысады. Әлемдегі ең ірі командалар, соның ішінде Премьер-лиганың алыптары – Эвертон, Ливерпуль, Манчестер Юнайтед, Челси, Тоттенхэм Хотспур, сондай-ақ Фейеноорд, ФК Порту, ФК Барселона, Бенфика, Бавария Мюнхен және Динамо Киев сияқты еуропалық топ командалар да қатысады. Регбиде округтің аға деңгейінде Рейн Олд Бойз Регби Клубы (Магерфельт) өкілдік етеді, ол Ольстер аға лигасында және Бүкіл Ирландияның үшінші дивизионында өнер көрсетеді. Лимавади R. F. C., Дерри регби клубы, Лондондерри Y. M. C. A және Coleraine Rugby Club барлығы Ольстердің бірінші лигасының біліктілік турниріне қатысады. Крикет Ирландияның солтүстік-батысында ерекше танымал, ал Солтүстік-Батыс Крикет Одағындағы 20 аға клубтың 11-і Лондондерри округінде орналасқан: Лимавади, Эглинтон, Глендермот, Бригада, Киллималлахт, Ардмор, Coleraine, Bonds Glen, Drummond, Creevedonnell және The Nedd. Кемеде жүзуден Coleraine қаласының өкілі Ричард Арчибальд, ирландтық әріптестерімен бірге 2008 жылғы Пекин Олимпиадасына қатысу үшін Познаньде өткен жеңіл салмақтағы төрттік финалда екінші орын алды. Coleraine қаласының тағы бір кемешісі Алан Кэмпбелл 2006 жылы жеке каноэде Әлем кубогында алтын медаль жеңіп алды.

In Gaelic games, the GAA county of Derry is more or less coterminous with the former administrative county of Londonderry, although teams from the neighbouring counties of Tyrone, Donegal and Antrim have occasionally played in Derry competitions, and vice versa. The Derry teams wear the colours red and white. There are many club teams competing in up to five leagues and three championships. The county team has won one All Ireland Senior Football Championship (in 1993) and five National League titles. Hurling is also widely played but is not as popular as football. However, the county team is generally regarded as one of the top hurling sides in Ulster and in 2006 won the Nicky Rackard Cup – the third tier hurling competition in Ireland. In association football, the NIFL Premiership, which operates as the top division, has two teams in the county: Coleraine F. C. and Institute F. C., with Limavady United F. C., Moyola Park F. C., Portstewart F. C. and Tobermore United F. C. competing in the NIFL Championship, which operates as levels two and three. Derry City F. C. play in the Premier Division of the League of Ireland after leaving the Northern Ireland structures in 1985, having resigned from the Irish Football League at the height of the Troubles because of not being allowed play their home games at the Brandywell due to security concerns from other clubs. The Northern Ireland Milk Cup was established in 1983 and is regarded as one of the most prestigious youth football tournaments in Europe and the world. The competition is based at Coleraine and involves several other towns and villages in the county – Limavady, Portstewart and Castlerock – and in neighbouring County Antrim – Ballymoney, Portrush, Ballymena and Broughshane. The event, held in the last week of July, has attracted teams from 56 countries around the world including Europe, the US, Africa, the Far East, South America, the Middle East, Australia, Russia, New Zealand and Canada. Some of the biggest teams in the world have entered including Premiership giants Everton, Liverpool, Manchester United, Chelsea, Tottenham Hotspur as well as top European teams such as Feyenoord, F. C. Porto, FC Barcelona, Benfica, Bayern Munich and Dynamo Kiev. In rugby union, the county is represented at senior level by Rainey Old Boys Rugby Club, Magherafelt who compete in the Ulster Senior League and All Ireland Division Three. Limavady R. F. C, City of Derry Rugby Club, Londonderry Y. M. C. A and Coleraine Rugby Club all compete in Ulster Qualifying League One. Cricket is particularly popular in the north west of Ireland, with 11 of the 20 senior clubs in the North West Cricket Union located in County Londonderry: Limavady, Eglinton, Glendermott, Brigade, Killymallaght, Ardmore, Coleraine, Bonds Glen, Drummond, Creevedonnell and The Nedd. In rowing, Richard Archibald from Coleraine along with his Irish teammates qualified for the Beijing 2008 Olympics by finishing second in the lightweight fours final in Poznań, thus qualifying for the Beijing 2008 Olympics. Another Coleraine rower Alan Campbell is a World Cup gold medallist in the single sculls in 2006.