Кіріспе
Британдық тәуелсіз саясаткер
Джоан Мари Райан (8 қыркүйек 1955 жылы туған) – 1997 жылдан 2010 жылға дейін және 2015 жылдан 2019 жылға дейін Енфилд Норт округінің Парламент депутаты болған британдық саясаткер. Ол алғаш рет Лейборист партиясынан депутат болып сайланды, бірақ кейін Change UK партиясына өтті. Райан социологияны оқыды және мұғалім болып жұмыс істеді, 1990 жылы Барнет Лондон қалалық кеңесіне кеңесші болып сайланды, 1994 жылдан 1998 жылға дейін кеңес басшысының орынбасары қызметін атқарды. Ол 2002 жылдан 2006 жылға дейін Тони Блэр үкіметінде парламенттік дисиплинаны сақтаушы (whip) болды, 2006 жылдан 2007 жылға дейін жеке куәліктерге (ID карталарына) жауапты Ішкі істер министрлігінің кіші министрі, ал 2007 жылдан 2008 жылға дейін Кипрдегі премьер-министрдің арнайы өкілі болды, содан кейін қызметтен босатылды. Ол 2010 жылғы жалпы сайлауда шығындарға байланысты даудан кейін депутаттығынан айырылды және 2011 жылғы «Альтернативті дауыс беру» референдумында NOtoAV науқанының директорының орынбасары болды. Райан 2015 жылғы жалпы сайлауда Енфилд Норт округінен қайта сайланды және Израильдің еңбекші достары (LFI) төрағасы болды. Ол партия жетекшісі Джереми Корбинге қатысты сынды жиі айтты және 2018 жылы сайлау округі партиясы ұсынған сенімсіздік дауысынан жеңіліске ұшырады. 2019 жылдың ақпан айында Лейборист партиясынан шығып, «Тәуелсіз топқа», кейін Change UK партиясына қосылды. Қыркүйек айында ол келесі жалпы сайлауда қатыспайтынын мәлімдеді, содан кейін оның орнын Лейборист партиясынан Феряль Кларк иеленді.
Ерте өмір және білім
Райан Ланкашир графтығының Уоррингтон қаласында дүниеге келген. Ол жергілікті мектептерде оқығаннан кейін Ливерпуль қаласының жоғары білім беру колледжінде тарих және әлеуметтану мамандығын оқыды. 1979 жылы колледжді бітіріп, 1981 жылы Оңтүстік жағалау политехникалық институтында әлеуметтану саласында магистр дәрежесін алды. Ол Хаммерсмиттегі Уильям Моррис академиясында социология және саясат пәндерін оқытты, сондай-ақ 1980-ші жылдары Императорлық соғыс мұражайында интервьюер болып жұмыс істеді.
Барнет кеңесі, 1990-1998
Райан 1990 жылы Барнет Лондон қалалық кеңесінің Шығыс Финчли округіне Еңбек партиясынан кеңесші болып сайланды. 1994 жылы ол саясат және ресурстар комитетінің төрағасы болды, содан кейін сол жылы кеңес басшысының орынбасары атанды. Ол 1998 жылға дейін кеңесте және кеңес басшысының орынбасары ретінде қызмет етті.
Блэр мен Браун үкіметтері, 1997-2010
Райан 1997 жылғы жалпы сайлауда Энфилд Нордтен Парламенттің Лейбористік мүшесі болып сайланды. Парламенттік депутаттықтың алғашқы жылдары ол өз сайлау округінде және палатада грек кипрліктерінің қорғаушысы ретінде, сондай-ақ Үлкен Лондон билігін (GLA) құру кезінде Кен Ливингстонның қарсыласы ретінде танылды. Ливингстонның сайлауға қатысуға деген үгіт-насихатына жауап ретінде Райан: "Бұл қабылдауға болмайды. Менің ойымша, жұртшылық бұған тойып қалды. Ол өз кезегін күтуі керек" деді. Райан 1998 жылы Эндрю Смиттің парламенттік жеке хатшысы, ал 2002 жылы көмекші қамшы болып тағайындалды. 2001 жылдың қаңтар айында Райан аң аулауға тыйым салуды қолдады. Ол 2006 жылы Тони Блэрдің реорганизациясы кезінде Ішкі істер министрлігінде кіші министр болып тағайындалды. Шілде айында Райанның еңбегі The Mail on Sunday газетіне сіңіп кетті; онда 2007 жылы Шығыс Еуропадан иммиграцияның күшеюі Ұлыбританияның білім беру, денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтеріне қысым түсіруі мүмкін екені, сондай-ақ қоғамдық келісімге "потенциалды түрде" қауіпті салдарлар әкелуі мүмкін екені айтылды. 2006 жылдан 2007 жылға дейін Райан сол кездегі үкіметтің даулы ID карта схемасына жауапты министр болды. 2007 жылдың сәуірінде ол өз сайлау округіндегі Энфилд түрік мектебінің алаңдаушылығына негізделген "қосымша мектептердің" жетістіктерін және қаржылық қиындықтарын насихаттау үшін науқан бастады және осы мақсатта Эндрю Адониске құжаттар жіберді. 2007 жылдың маусымында ол Еңбек партиясының вице-төрағасы болды. Ол сондай-ақ Ішкі істер министрлігінің министрі лауазымынан алынып, Премьер-министрдің Кипрдегі арнайы өкілі болып тағайындалды. 2007 жылдың шілдесінде ол Ұлыбританияның Корольдік Кеңесінің мүшесі болып ант берді, бұл оған өмір бойы "Өте Құрметті" атағын беруге құқық берді. 2008 жылдың қыркүйегінде Сиобейн Макдонаг партияның жылдық конференциясына дейін басшылыққа ұсынылу үшін қағаздар сұрағанын хабарлады. Райан партияның "бағыты мен басшылығы" ашық түрде талқылануы керек уақыт келді деді. Гордон Браун кейіннен оны Кипр және Еңбек партиясының лауазымдарынан босатып жіберді. 2009 жылы Райан парламенттік делегацияларды екі халықаралық сапарға жетектеді, біреуі Австралиядағы Канберра мен Мельбурнға, екіншісі Камерунға. 2010 жылдың наурыз айында Райанды мазалаған ер адам ақыл-сақасынан ауытққандықтан ақталды. Райан, ол кісімен бір көшеде тұрған, қаңтар айынан бері отбасымен бірге үйінен қашып жүрді, өйткені екі оқиға оны "үрейлендірген".
Шығыстар туралы даулар
2007 жылдың қазан айында «Evening Standard» газеті Райанның 2006/2007 салық жылында 173 691 фунт стерлинг сомасында шығыстарды өтеуге талап еткенін, бұл көрсеткіш Лондон депутатары арасында ең жоғары екенін хабарлады. Алдыңғы салық жылында ол екінші орында болған. 2007 жылдың мамыр айында Райан Дэвид Маклиннің «Ақпараттық ашықтық (өзгерістер)» заң жобасын қолдады, ол парламенттік шығыстардың мәліметтерін құпия ұстауға бағытталған еді. Парламенттік шығыстарға қатысты дау кезінде 2009 жылдың мамырында «The Daily Telegraph» газеті Райанның Энфилдтегі екінші үйіне 4500 фунт стерлинг жұмсағанын, содан кейін оны оңтүстік Лондондағы пәтерімен – негізгі үйімен «ауыстырғанын» жариялады. 2004 жылдан 2008 жылға дейін ол өзінің сайлау округінде орналасқан Энфилдтегі үйін екінші үй деп тіркеді. Ол осы кезеңде 2004 жылы сатып алған оңтүстік Лондондағы пәтерін негізгі үйі деп белгіледі. 2007/2008 жылдары екінші үйді жөндеуге және жаңартуға 1045 фунт стерлинг, ал 2008/2009 жылдары 3624 фунт стерлинг жұмсады. Бұл жұмыстарға қосымша шығындар жәрдемақысы (ACA) қаражаты жұмсалды. Томас Леггтің 2010 жылғы ақпандағы шығыстар есебінде Райаннан ипотекалық төлемдері бойынша 5121,74 фунт стерлинг қайтару сұрады. Есеп жарияланған кезде ол тек 322,45 фунт стерлинг төлеген.
Уикипедиядағы өзгерістер
The Independent газеті 2012 жылдың наурызында Раянның шығыстары туралы ақпаратты оның Уикипедия бетінен жоюға Парламентке қарасты компьютерлерден "кем дегенде 10 рет әрекет жасалғанын" хабарлады. Оның бұрынғы сайлау округі Енфилд Норттен тағы 20 рет әрекет жасалған. "2010 жылғы Парламент ішінде Уикипедияны өңдеу" жүлдесінде ойыншы Том Скотт Раянның бетін өңдеген анонимді редакторға "Көмескіге тығу" жүлдесін табыс етті. 2014 жылдың қарашасында Enfield Independent газеті оның бетінен "Қаржылық дауға қатысуы" деген бөлімнің жойылғанын жариялады. Раян бұған жауап ретінде оның жазбаны өзгерткені туралы айыптаулардың "толыққанды жалған" екенін және бұл "саяси себептермен маған [Раянға] қарсы ұйымдастырылған қаралау кампаниясы" екенін мәлімдеді.
Парламенттен тыс, NOtoAV 20102015
Райан 2010 жылғы жалпы сайлауда консерватор кандидат Ник де Бойске 1692 дауыс айырмасымен жеңілді. Орынды жоғалтқаннан кейін ол Global Tamil Forum ұйымының бас директоры болып тағайындалды, содан кейін сәтті аяқталған NOtoAV кампаниясының орынбасар директоры болды. 2013 жылдың наурыз айында Райан 2015 жылғы жалпы сайлауда Енфилд Солтүстік сайлау округінен кандидат болу үшін Лейборист партиясынан қайта сайлануға түсетінін хабарлады. Оның қайта сайлануынан кейін бірнеше сайлаушылар жергілікті газет, «Энфилд Адивертизерге» хат жазып, сайлаушылардың оның 2009 жылғы шығыстары туралы мәлімдемелерді әлі ұмытпағанын айтты. Ол 1086 дауыс көптігімен парламенттегі орынды қайта иеленді.
Израильдің еңбек достары
2015 жылдың тамызында Райан Израильдің еңбек достары (LFI) ұйымының төрағасы болды. LFI төрағасы ретінде Райан «Лобби» деп аталатын Al Jazeera телеарнасының деректі фильміне түсірілді, онда британ саясатына Израиль лоббисінің ықпалы зерттелді. Бұл деректі фильмді Райанға қарсы сенімсіздік білдірген оның сайлау округінің Лейбористтік партиясы (ЛПП) пайдаланды. «Лобби» деректі фильміндегі видеоматериалға сүйене отырып, ЛПП Райан партияға қарсы антисемитизм туралы негіссіз айып таққандығын мәлімдеді. Райан Лейбористтік партиясына шағым түсірді, нәтижесінде ол мүше ақталды. Райан 2019 жылдың ақпан айында Лейбористтік партиясынан кеткеніне қарамастан, LFI төрағасы лауазымын сақтап қалды. 2019 жылдың тамызында ол Луиза Эллманға лауазымын табыстап, құрметті президент атанды. Ол сондай-ақ, Ұлыбритания-Израиль парламенттік тобының вице-президенті болып табылады.
"Тәуелсіздікке ұмтылған" сайлау науқаны
2017 жылғы жалпы сайлау науқаны барысында Райан сайлау материалдарында сайлаушыларды оған дауыс беруге шақырды, себебі Корбинге деген наразылық күшті болған кезде ол "өздік ойлы" екенін айтты. Өзінің сайлау хатында ол сайлаушылармен сөйлескен кезде олардың Тереза Мейге премьер-министр ретінде, ал Корбинге Мейдің ықтимал жаңарушысы ретінде көбірек сенгенін жазды. Райан көптеген сауалнамаларға сәйкес, Мей үкіметі көптеген депутаттармен қайта оралатынын күтетінін, бірақ мұндай консерваторлық көпшілікке қарсы тұруға өзінің мүмкіндігі бар екенін мәлімдеді. Бұл Райан мен Ник де Боис үшін бесінші рет қарсы-қарсы келуі болды.
Сенімсіздік туралы дауыс беру
2018 жылдың 6 қыркүйегінде оның сайлау округінің Еңбек партиясы оған сенімсіздік білдірді. Ол оны "де-факто тәуелсіз депутат" сияқты әрекет етуде, антисемитизм туралы жалған айыптаулар жасауда және Джереми Корбинге қарапайым жала жауып, "бұқаралық ақпарат құралдары арқылы сот процесін қоздыруда" деп айыптады. Райан бұл ұсыныстың "Троттар, сталинистер және коммунистер" тарапынан қабылданғанын айтты, олардың "Энфилд Солтүстік Еңбек партиясына енгенін" мәлімдеді және "Нақты айтқанда, мен отставкаға кетпеймін. Мен толығымен Еңбек партиясының мүшесімін және Еңбек партиясының құндылықтары үшін күресуді жалғастырамын".
Тәуелсіз топ
Райан 2019 жылдың 19 ақпанында Лейбористік партиядан шығып, бұрынғы лейбористік депутаттардың тәуелсіз тобына қосылды. Ол Корбин мен оны қоршаған "сталиндік топты" тиімді оппозиция ұсына алмағандықтары үшін және "антисемитизм мен Израильге деген жек көру мәдениетіне" жол бергендіктері үшін айыптады. Райан Лейбористік партиядан кеткен кезде "қарқынды шабуылға" ұшырағанын, бірақ "бұл қауіп-қатерлер тек менің нық қадамдарымды күшейте түсті" деді. 2019 жылдың ақпан айында Лейбористік партия Райанды Ақпарат комиссары кеңсесіне шағымданып, партиядан кеткеннен кейін мүшелермен байланыс үшін партия жүйелеріне рұқсатсыз кіргенін айыптады. Райан The Guardian газетіне: "Мен және менің кеңсем Лейбористік партияның деректеріне қол жеткізбедік және қолданбадық, мен Лейбористік партияның фракциясынан және партия мүшелігінен кеткеннен кейін" деді. 2019 жылдың қыркүйегінде Райан келесі жалпы сайлауға қатыспайтынын хабарлады. 5 желтоқсанда Райан келесі аптадағы жалпы сайлауда Лейбористік партияға дауыс бермейтінін мәлімдеді, себебі партияға жат элементтердің енуі салдарынан ол енді Лейбористік партияны қолдай алмайтынын айтты. Сондай-ақ, ол адамдарға қалай дауыс беру керектігін айтпағанын, бірақ "Джереми Корбинге дауыс берсек, үлкен тәуекел бар" екенін атап өтті. Ол сондай-ақ Лейбористік партия депутаттарын сайлаудан кейін Корбинды көшбасшылық лауазымынан алуға шақырды.
Кейінгі мансап
2021 жылы Райан Еуропа мен Израиль арасындағы қарым-қатынасты күшейтуге бағытталған ELNET халықаралық ұйымының британдық бөлімшесі ELNET UK-нің бас директоры болып тағайындалды.
Жеке өмір
2010 жылы Райан күйеуі Мартин Хегартимен бірге Энфилдте тұрып, екі баласы мен екі немересі болған.