Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
басқа адамдар
Британдық саясаткер және ғалым (1930–2021)
other people
British politician and academic (1930–2021)
Ширли Вивиан Тереза Бриттен Уильямс, Кроссби баронессасы (туған аты Кэтлин; 27 шілде 1930 – 12 сәуір 2021) – британдық саясаткер және ғалым. Бастапқыда Еңбек партиясының парламент депутаты (MP) болған ол 1974 жылдан 1979 жылға дейін Еңбек партиясы кабинетінде қызмет етті. Ол 1981 жылы Социал-демократиялық партияны (СДП) құрған «Төрттік» көтерілісшілердің бірі болды және саясаттан зейнетке шыққан кезде Либералды демократ болды. Уильямс 1964 жылғы жалпы сайлауда Хитчин округінен Парламентке сайланды. 1967–1969 жылдары Білім және ғылым министрі, 1969–1970 жылдары Ішкі істер министрі қызметтерін атқарды. 1971–1973 жылдары Ішкі істер жөніндегі көлеңке хатшысы болды. 1974 жылы Гарольд Уилсон кабинетінде Бағалар мен тұтынушылардың қорғалуы жөніндегі мемлекеттік хатшы болып тағайындалды. Уилсонның орнына Джеймс Каллаган келген кезде 1976–1979 жылдары Білім және ғылым жөніндегі мемлекеттік хатшы және бас төлемші болып жұмыс істеді. 1979 жылғы жалпы сайлауда Консервативтік партияға жеңіліп қалды. 1981 жылы Майкл Фут басшылығымен Еңбек партиясының солға қарай бет бұруына наразы болған ол СДП құрған «Төрттік» орталықшыл саясаткерлердің бірі болды. Уильямс 1981 жылғы Кросби сайлауында жеңіске жетіп, Парламентке сайланған алғашқы СДП мүшесі атанды, бірақ 1983 жылғы жалпы сайлауда мандатын жоғалтты. 1982–1987 жылдары СДП президенті болды және СДП-ның Либералды партиямен бірігіп Либералды демократтарды құруын қолдады. 2001–2004 жылдары Лордтар палатасындағы Либералды демократтардың жетекшісі, ал 2007–2010 жылдары Премьер-министр Гордон Браунның ядролық қаруды таратпау жөніндегі кеңесшісі қызметін атқарды. 2016 жылдың қаңтарында зейнетке шыққанға дейін Лордтар палатасының белсенді мүшесі болды. 90 жасында қайтыс болған кезде Гарвард Кеннеди мектебінде сайлау саясатының профессоры болды және 1970 жылдардағы Еңбек партиясы үкіметтерінің соңғы тірі қалыптаған мүшелерінің бірі еді.
Shirley Vivian Teresa Brittain Williams, Baroness Williams of Crosby, (née Catlin; 27 July 1930 – 12 April 2021) was a British politician and academic. Originally a Labour Party Member of Parliament (MP), she served in the Labour cabinet from 1974 to 1979. She was one of the "Gang of Four" rebels who founded the Social Democratic Party (SDP) in 1981 and, at the time of her retirement from politics, was a Liberal Democrat. Williams was elected to the House of Commons for Hitchin in the 1964 general election. She served as minister for Education and Science from 1967 to 1969 and Minister of State for Home Affairs from 1969 to 1970. She served as Shadow Home Secretary from 1971 and 1973. In 1974, she became Secretary of State for Prices and Consumer Protection in Harold Wilson's cabinet. When Wilson was succeeded by James Callaghan, she served as Secretary of State for Education and Science and Paymaster General from 1976 to 1979. She lost her seat to the Conservative Party at the 1979 general election. In 1981, dismayed with the Labour Party's left ward movement under Michael Foot, she was one of the "Gang of Four"—centrist Labour figures who formed the SDP. Williams won the 1981 Crosby by election and became the first SDP member elected to Parliament, but she lost the seat in the 1983 general election. She served as President of the SDP from 1982 to 1987 and supported the SDP's merger with the Liberal Party that formed the Liberal Democrats. Between 2001 and 2004, she served as Leader of the Liberal Democrats in the House of Lords and, from 2007 to 2010, as Adviser on Nuclear Proliferation to Prime Minister Gordon Brown. She remained an active member of the House of Lords until announcing her retirement in January 2016, and was a Professor Emerita of Electoral Politics at Harvard Kennedy School at the time of her death at age 90, having been one of the last surviving members of the Labour governments of the 1970s.
Ерте өмір және білім
Уильямс Лондонның Челси қаласындағы Глейб-плейс, 19 мекенжайында дүниеге келді. Ол саясаттанушы және философ сэр Джордж Кэтлин мен пацифист жазушы Вера Бриттеннің қызы еді. Уильямстың әжесі, Бриттеннің анасы, Уэльстің Аберстиуит қаласында туған. Ол әртүрлі мектептерде білім алды, оның ішінде Brechin Place, South Kensington-дегі миссис Спенсер мектебі, Челсидегі Крайстчерч бастауыш мектебі, Борнмут қаласындағы Талбот Хит мектебі және Лондондағы Сент-Полс қыздар мектебі. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1940-1943 жылдары ол АҚШ-тың Миннесота штатындағы Сент-Пол қаласына эвакуацияланды, онда тек қыздарға арналған Summit School-де оқыды. Оксфордтың Сомервилл колледжінде студенттік және ашық стипендия алған кезде Уильямс Оксфорд университетінің драмалық қоғамының (OUDS) мүшесі болды және жас Тони Ричардсонның режиссерлігімен Шекспирдің «Король Лир» пьесасының OUDS қойылымында Корделия рөлін ойнап, АҚШ-қа гастрольдік сапар жасады. 1950 жылы ол Оксфорд университетінің Еңбек клубының төрағасы болды, өзін бұл лауазымға тағайындалған алғашқы әйел деп есептеді, бірақ Бетти Тейт 1934 жылы бір сессияны басқарғаны белгілі болды. Философия, саясат және экономика мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алғаннан кейін Уильямс Фулбрайт стипендиясын жеңіп алды және 1954 жылы Оксфорд университетімен марапатталған магистр дәрежесі үшін Нью-Йорктегі Колумбия университетінде американдық кәсіподақтарды зерттеді. Ұлыбританияға оралғаннан кейін ол журналист ретінде жұмыс істеді, алдымен Daily Mirror, содан кейін Financial Times газетінде қызмет етті. 1960 жылы ол Фабиан қоғамының Бас хатшысы болды және 1964 жылға дейін осы лауазымды атқарды. Оның әріптесі Дэвид Оуэн еске алады: «Оның жергілікті Еңбек шарасында бөлмені қалай жұмыс істегенін көресіз, ол ешқашан аймақтық басшыға немесе кеңесшіге жағымпазданумен бастамайды. Ол саяси себептермен сөйлесуге қатысы жоқ біреудің жанына отырады – партияның адал қызметкері – және сіз осы адамның беті қалай жарқырайтынын көресіз. Бұл әрқашан өзінен туындайтын, ешқандай жасырын мақсаты жоқ іс-әрекет еді. Ол жай ғана адамдарды жақсы көретін және олардың да өзін жақсы көруін қалаған». 1971 және 1973 жылдар аралығында ол Ішкі істер министрінің көлеңкелі орынбасары болды. 1974 жылы ол Гарольд Уилсонның кабинетінде бағалар мен тұтынушылардың құқықтарын қорғау жөніндегі мемлекеттік хатшы болып тағайындалды. 1976 жылы Уилсон отставкаға кететінін жариялағаннан кейін және оның орнына Джеймс Каллаган келгеннен кейін, ол білім беру және жалақы жөніндегі мемлекеттік хатшы болды, сонымен бірге екі кабинет лауазымын да бір уақытта атқарды. Уильямс сол жылдың қазан айында Лейбористер партиясының басшылығына үміткер болды, бірақ Майкл Футтан жеңілді. Бұрын, 1972 жылы, қызы Ребекка орта мектепке қадам басқан кезде, Уильямс ерікті көмек көрсетілетін мектеп – Годольфин және Латимер мектебінің аймағына көшіп, қызының сол жерде оқуға мүмкіндік алды. Алайда, Годольфин және Латимер мектебі 1977 жылы тәуелсіздік алуды шешкенде, Ребекка сол мектепті тастап, оның орнына Камден қыздар мектебіне оқуға түсті, өйткені ол жан-жақты білім беруді ұсынды.
Born at 19 Glebe Place Chelsea, London, Williams was the daughter of the political scientist and philosopher Sir George Catlin and the pacifist writer Vera Brittain. Williams's grandmother, Brittain's mother, was born in Aberystwyth, Wales. She was educated at various schools, including Mrs Spencer's School in Brechin Place, South Kensington; Christchurch Elementary School in Chelsea; Talbot Heath School in Bournemouth; and St Paul's Girls' School in London. During the Second World War, from 1940 to 1943, she was evacuated to St. Paul, Minnesota, in the United States, where she attended the all girls' Summit School. While she was an undergraduate and an Open Scholar at Somerville College, Oxford, Williams was a member of the Oxford University Dramatic Society (OUDS) and toured the United States playing the role of Cordelia in an OUDS production of Shakespeare's King Lear directed by a young Tony Richardson. In 1950, she became chair of the Oxford University Labour Club, believing herself to be the first woman to hold the position though it has been shown that Betty Tate had chaired a session in 1934. After graduating as a Bachelor of Arts in philosophy, politics and economics, Williams was awarded a Fulbright Scholarship and studied American trade unionism at Columbia University in New York City for a master's degree, awarded by Oxford in 1954. On returning to Britain, she began her career as a journalist, working firstly for the Daily Mirror and then for the Financial Times. In 1960, she became General Secretary of the Fabian Society, a role she held until 1964. Her colleague David Owen recalled: "You'd watch her work a room at a local Labour event and she'd never start by smarming up to a regional leader or a councillor. She'd settle down next to somebody whom she'd have no political reason to talk to – a solid party worker – and you'd watch this person's face light up. This was always done spontaneously, without any ulterior motives. She just liked people and liked them to like her." Between 1971 and 1973, she served as Shadow Home Secretary. In 1974, she became Secretary of State for Prices and Consumer Protection in Harold Wilson's cabinet. When Wilson announced his resignation in 1976 and was succeeded by James Callaghan, she became Secretary of State for Education and Paymaster General, holding both cabinet positions at the same time. Williams stood for the Labour deputy leadership in October of that year but lost to Michael Foot. Previously, in 1972, as her daughter Rebecca approached secondary school age, Williams had moved into the catchment area of the voluntary aided school Godolphin and Latymer School allowing her daughter to gain a place there. However, when Godolphin and Latymer School subsequently voted to go independent in 1977, Rebecca chose to leave that school and instead went to Camden School for Girls because it had chosen to go comprehensive.
Еуропалық
Еуропалық интеграцияны әрқашан ынталы қолдаушы болған Уильямс, 1971 жылғы 28 қазандағы Еуропалық қауымдастықтарға мүшелік туралы парламенттік дауыс беруде үш жолдық директиваға бағынбаған 68 лейборист депутатының бірі болды. Төрт жыл өткен соң, ол 1975 жылғы Еуропалық қауымдастықтарға мүшелік туралы референдум кезінде «Еуропадағы Британия» науқанының басшыларының біріне айналды.
Always a passionately committed supporter of European integration, Williams was one of 68 Labour MPs to defy a three line whip in the 28 October 1971 Commons vote on membership of the European Communities. Four years later, she was one of the leaders of the Britain in Europe campaign during the 1975 European Communities membership referendum.
Әлеуметтік мәселелер
Уильямс өмір бойы Рим католик дінін ұстанды және абортты заңдастыруға ұзақ жылдар бойы қарсы болды. Ол 1967 жылғы Аборт заңына, абортты заңдастырған заңға қарсы дауыс берген екі әйел депутаттың бірі еді. Дегенмен, Пентрегарттан лорд Харрис Уильямстың "Тұлмаған балаларды қорғау қоғамына (SPUC) қосылудан бас тартқанын және аборт мәселесінде көбінесе жалтақтап, көзге түспеуге тырысқанын" мәлімдеді.
A lifelong Roman Catholic, Williams was a longstanding opponent of the legalisation of abortion. She was one of the two female MPs to vote against the Abortion Act 1967, which legalised abortion. However, Lord Harries of Pentregarth reported that Williams "refused to sign up for the Society for the Protection of Unborn Children (SPUC), and generally kept a low profile on the issue of abortion."
Социал-демократиялық партия
Уильямс өзінің орындығынан (Хертфорд және Стивенэйдж деп қайта аталды) 1979 жылғы жалпы сайлауда Лейбористік партия жеңіліске ұшыраған кезде айырылды. Оның жеңілісі Грунвик пикет жолында тұтқындалғаннан және содан кейін баспасөзде қатал сынға ұшырағаннан екі жыл өткен соң болды. Сайлаудан кейін ол BBC1 телеарнасында "Ширли Уильямс әңгімелеседі" телешоуын жүргізіп, бұрынғы Батыс Германия канцлері Вилли Брандт, бұрынғы консервативті премьер-министр Эдвард Хит және жақында қызметтен алынған әріптесі Джеймс Каллахан сияқты бірқатар саяси тұлғалармен сұхбаттасты. Кейіннен ол Ұлыбританияда көптеген теле- және радиодебаттарға қатысты, әсіресе BBC-нің "Сұрақтар уақыты" бағдарламасында 58 рет қатысқаны үшін "Ең көп қатысқан панель мүшесі" сыйлығын алды. 1980 жылдан 1981 жылға дейін ол Фабиан қоғамының төрағасы болды. Дегенмен, ол Ұлыбританияда, АҚШ-та және халықаралық аренада саяси және қоғамдық қызметін жалғастырды. Осы жылдары Уильямс Ресей, Украина және Оңтүстік Африканың конституцияларын жазуға көмектесті.
Williams lost her seat (renamed Hertford and Stevenage) when the Labour Party was defeated at the 1979 general election. Her defeat came two years after her appearance and arrest on the Grunwick picket lines, for which she had been harshly criticised in the press. Following the election, she hosted the BBC1 TV series Shirley Williams in Conversation, interviewing, in turn, a number of political figures, including former West German chancellor Willy Brandt, former Conservative prime minister Edward Heath and her recently deposed colleague James Callaghan. She later appeared on many television and radio discussion programmes in Britain – in particular, the BBC's Question Time, where her 58 appearances earned her a "Most Frequent Panellist" award. From 1980 to 1981, she was Chairman of the Fabian Society. Nonetheless, she remained active in politics and public service in Britain, the United States and internationally. During these years, Williams helped draft constitutions in Russia, Ukraine, and South Africa.
Өмір бойына
Уильямс 1993 жылғы 1 ақпанда Хертфордшир графтығындағы Стивенэйдж қаласындағы Кроссби баронессасы Уильямс ретінде өмірлік мәртебеге ие болды, содан кейін 2001 жылдан 2004 жылға дейін Лордтар палатасындағы Либералды демократтардың жетекшісі қызметін атқарды. Басқа да коммерциялық емес ұйымдардың кеңестеріне мүше болып, Уильямс Сыртқы қатынастар жөніндегі кеңес, Еуроодақтың әлеуметтік саясат жөніндегі Саналылар комитеті (сараптау тобы), ХХ ғасыр қоры, Дитчли қоры, Қоғамдық саясатты зерттеу институты және Ядролық қауіпсіздік бастамасы құрамында жұмыс істеді. Ол сондай-ақ Халықаралық қатынастардың Корольдік институтының президенті, Ядролық қаруды таратпау және қарусыздандыру жөніндегі халықаралық комиссияның комиссары және Кембридж университетінің Либералды қауымдастығының президенті болды. Уильямс 2013 және 2010 жылдары Уотфорд (Гертфордшир, Англия) және Ситжес (Испания) қалаларында өткен Билдерберг конференцияларына қатысты. 2007 жылғы маусымда Гордон Браун Тони Блэрдің орнына премьер-министр болғаннан кейін Уильямс ядролық қаруды таратпау жөніндегі кеңесші лауазымын қабылдады, бұл ретте тәуелсіз кеңесші ретінде қызмет етуге рұқсат етілді; ол Либералды демократ болып қала берді. Оның білім беруге деген қызығушылығы мен ұмтылысы жалғасты, ол Британдық оқыту сыйлығының төрешілер алқасының төрағасы болды. Уильямс 2009 жылғы қазан айында құрылған Ұлыбритания парламентінің көпжақты ядролық қарусыздану және ядролық қаруды таратпау жөніндегі Жоғары деңгейдегі тобының мүшесі болды. Уильямс бастапқыда Камерон-Клегг коалициясының Денсаулық сақтау және әлеуметтік қамқорлық туралы заңына қарсы болды, оны 2011 жылы «жасырын жекешелендіру» деп сипаттады. Үкімет заң жобасына бірқатар өзгерістер енгізді, Уильямс оларды «маңызды жеңілдіктер» деп атады, бірақ Guardian газетінің тілшісі Полли Тойнби оларды «ұсақ-түйек» деп бағалады. Уильямс 2012 жылғы наурызда өткен конференцияда Либералды демократтарды түзетілген заң жобасын қолдауға шақырды, «Егер мен бір сәтте де бұл заң жобасы Ұлттық денсаулық сақтау жүйесіне зиян келтіреді деп ойласам, оған қол қоймас едім» деді. Уильямс Лордтар палатасында бір жынысты некеге қарсы сөйледі, «теңдік – бірдейлік емес. Бұл заң жобасының негізгі қателігі» және әйелдер мен ерлер «бір-бірін толықтырады», бір жынысты адамдардың арасындағы неке «неке» деп аталмауы керек, ал «басқаша атау» болуы тиіс деді. Бұл оның некенің «бала көтеру және тәрбиелеу үшін жасалған құрылым» деген сеніміне негізделген. 2015 жылдың соңында ол Лордтар палатасынан зейнеткерлікке шығу ниетін жариялады. 2016 жылғы 28 қаңтарда ол палатада қоштасу сөзін сөйледі, ал 11 ақпанда ол 2014 жылғы Лордтар палатасының реформа туралы заңының 1-тарауына сәйкес ресми түрде зейнеткерлікке шықты.
Williams was made a life peer on 1 February 1993, as Baroness Williams of Crosby, of Stevenage in the County of Hertfordshire, and subsequently served as Leader of the Liberal Democrats in the House of Lords from 2001 to 2004. Among other non profit boards, Williams was a member of the Council on Foreign Relations, the EU's Comité des Sages (Reflection Group) on Social Policy, the Twentieth Century Fund, the Ditchley Foundation, the Institute for Public Policy Research, and the Nuclear Threat Initiative. She also served as President of the Royal Institute of International Affairs, as Commissioner of the International Commission on Nuclear Non proliferation and Disarmament and as president of the Cambridge University Liberal Association. Williams was also an attendee of the 2013 and the 2010 Bilderberg conferences in Watford, Hertfordshire, England, and Sitges, Spain, respectively. In June 2007, after Gordon Brown replaced Tony Blair as Prime Minister, Williams accepted a formal Government position as Advisor on Nuclear Proliferation provided she could serve as an independent advisor; she remained a Liberal Democrat. Her interest and commitment to education continued, and she served as Chair of Judges of the British Teaching Awards. Williams was a member of the Top Level Group of UK Parliamentarians for Multilateral Nuclear Disarmament and Non proliferation, established in October 2009. Williams was originally opposed to the Cameron–Clegg coalition's Health and Social Care Bill, describing it as "stealth privatisation" during 2011. The government made some changes to the Bill, described by Williams as "major concessions", but dismissed as "minor" by Guardian commentator Polly Toynbee. Williams urged Liberal Democrats to support the amended Bill during the conference in March 2012, saying "I would not have stuck with the bill, if I believed for one moment it would undermine the NHS." Williams spoke against same sex marriage in the House of Lords, saying that "equality is not the same as sameness. That is the fundamental mistake in this Bill" and that women and men "complement one another", arguing that marriage between people of the same sex should not be called marriage but should have "different nomenclature". This was based on her belief that marriage is "a framework for procreation and the raising of children." In late 2015, she announced her intention to retire from the House of Lords. On 28 January 2016 she made her valedictory speech in the chamber, and on 11 February she officially retired, in pursuance of Section 1 of the House of Lords Reform Act 2014.